Theo thống kê, sau 14 phiên xả hàng liên tiếp trên HoSE, khối ngoại đã bán ròng tổng cộng hơn 13.000 tỷ đồng qua kênh khớp lệnh.
Kỳ vọng quá nhanh vào hiệu ứng nâng hạng?
Riêng tháng 4/2026, khối này bán ròng gần 13.800 tỷ đồng, trong đó hơn 7.300 tỷ đồng đến từ giao dịch khớp lệnh. Lũy kế 4 tháng đầu năm, giá trị bán ròng đã vượt 41.000 tỷ đồng. Đáng nói, tính từ đầu năm đến nay, chưa có tháng nào khối ngoại dừng bán ròng, tổng giá trị lũy kế là gần 53.000 tỷ đồng.
Khối ngoại vẫn duy trì trạng thái bán ròng mạnh qua kênh khớp lệnh.
Các cổ phiếu bị xả mạnh nhất lại đều là nhóm vốn hóa lớn và được kỳ vọng hưởng lợi khi thị trường chứng khoán (TTCK) nâng hạng như FPT, VIC, VHM, VCB, BID hay VPB.
Nhiều ý kiến cho rằng, một trong những nguyên nhân quan trọng nhất nằm ở yếu tố định giá và chu kỳ đầu tư.
Nhiều quỹ ngoại đã giải ngân vào TTCK Việt Nam từ nhiều năm trước, khi mặt bằng định giá còn thấp. Sau giai đoạn tăng mạnh của VN-Index và nhóm blue-chip, việc hiện thực hóa lợi nhuận là điều dễ hiểu.
Số liệu cho thấy, năm 2025, khối ngoại đã bán ròng kỷ lục hơn 135.000 tỷ đồng trên cả ba sàn. Một phần dòng vốn rút ra đến từ hoạt động tái cơ cấu danh mục, chốt lời các khoản đầu tư chiến lược và M&A trước đây.
Ở góc độ thị trường, đợt “re-rating” nhờ kỳ vọng nâng hạng đã diễn ra sớm hơn dự kiến. Điều này khiến nhiều quỹ xem nâng hạng không còn là “câu chuyện mới”, mà là thời điểm thích hợp để khóa lợi nhuận.
Một yếu tố khác là môi trường quốc tế chưa thực sự thuận lợi cho dòng vốn vào các thị trường cận biên và mới nổi.
Đồng USD duy trì sức mạnh, lợi suất trái phiếu Mỹ ở vùng cao khiến nhiều quỹ có xu hướng quay lại các tài sản an toàn. Áp lực tỷ giá tại Việt Nam cũng khiến hiệu quả đầu tư bằng USD suy giảm tương đối.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam dù hấp dẫn về tăng trưởng vẫn chưa đủ sức cạnh tranh tuyệt đối với các thị trường lớn hơn như Ấn Độ hay Mỹ.
Nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng nhà đầu tư đang kỳ vọng hơi quá nhanh vào hiệu ứng nâng hạng.
Theo ông David Rabinowitz, Giám đốc Phân tích Chỉ số Toàn cầu và Cấu trúc Thị trường châu Á – Thái Bình Dương tại UBS, quá trình nâng hạng thường diễn ra theo nhiều giai đoạn và cần thời gian để các quỹ toàn cầu tái phân bổ tài sản.
Nói cách khác, thị trường có thể được nâng hạng trước, còn dòng tiền lớn sẽ đến sau. Điều này từng xảy ra tại nhiều quốc gia như Saudi Arabia hay Pakistan, nơi dòng vốn ETF chỉ thực sự tăng mạnh sau khi hệ thống vận hành ổn định và thanh khoản được cải thiện.
3 yếu tố thu hút dòng vốn ngoại
Điểm đáng chú ý là trong khi khối ngoại bán ròng mạnh, dòng tiền cá nhân trong nước vẫn hấp thụ tốt lượng cung này. Thanh khoản thị trường duy trì ở mức cao, nhiều phiên đạt hàng chục nghìn tỷ đồng. Nhà đầu tư cá nhân đang trở thành lực đỡ chính cho VN-Index.
Điều này cho thấy cấu trúc TTCK Việt Nam đã thay đổi đáng kể so với giai đoạn phụ thuộc lớn vào vốn ngoại cách đây một thập kỷ.
Trong ngắn hạn, áp lực bán ròng có thể chưa kết thúc. Nhưng về dài hạn, nếu câu chuyện nâng hạng đi kèm cải cách thực chất và tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục duy trì, Việt Nam vẫn nằm trong nhóm thị trường hấp dẫn nhất khu vực Đông Nam Á đối với dòng vốn quốc tế.
Theo giới phân tích, có ba yếu tố quan trọng có thể khiến khối ngoại quay lại TTCK Việt Nam mua ròng mạnh.
Thứ nhất, ổn định tỷ giá. Nếu áp lực lên VND giảm và mặt bằng lãi suất toàn cầu hạ nhiệt, dòng vốn ngoại sẽ dễ quay lại các thị trường tăng trưởng cao như Việt Nam.
Thứ hai, cải thiện chất lượng thị trường. Các cải cách như non-prefunding, rút ngắn thời gian thanh toán, tăng minh bạch thông tin và mở rộng room ngoại được xem là chìa khóa dài hạn.
Thứ ba, xuất hiện “hàng hóa” mới. Khối ngoại hiện tập trung giao dịch ở số ít bluechip lớn. Thị trường cần thêm doanh nghiệp quy mô lớn, quản trị tốt, free-float cao để hấp dẫn các quỹ dài hạn.
Tại Hội nghị phổ biến quy định của pháp luật về công ty đại chúng, huy động vốn, thoái vốn đối với các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa đang niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, TTCK Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội quan trọng. Việc nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn mở ra cơ hội lớn để thu hút dòng vốn quốc tế quy mô lớn, đặc biệt là các quỹ đầu tư dài hạn. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, TTCK Việt Nam cần tiếp tục cải thiện chất lượng hàng hóa, nâng cao tính minh bạch và tăng quy mô cổ phiếu có tỷ lệ tự do chuyển nhượng đủ lớn.
“Muốn có thị trường tốt thì trước hết phải có hàng hóa tốt. Hàng hóa ở đây chính là chất lượng và tính minh bạch của doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán. Đây là yếu tố "sống còn" khi nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào TTCK Việt Nam, vì nhà đầu tư nước ngoài thường nhìn vào hình ảnh, chất lượng quản trị và sự minh bạch thông tin của doanh nghiệp trước khi quyết định tham gia đầu tư”, bà Vũ Thị Chân Phương nhấn mạnh.
Trong năm 2026, UBCKNN sẽ đặc biệt chú trọng tổ chức các khóa đào tạo về quản trị công ty, phối hợp với các tổ chức quốc tế như OECD và Viện Thành viên Hội đồng Quản trị Việt Nam (VIOD) để chuẩn hóa năng lực quản trị cho doanh nghiệp.
“Thị trường cần thời gian triển khai thực tế để đảm bảo đáp ứng đầy đủ các tiêu chí. Quá trình này có thể kéo dài, nhưng là kết quả của hơn một thập kỷ cải cách liên tục. Nếu duy trì được đà cải thiện hiện tại, Việt Nam không chỉ dừng lại ở vai trò một thị trường “ngách”, mà hoàn toàn có cơ hội trở thành điểm đến quan trọng của dòng vốn quốc tế trong tương lai”, ông David Rabinowitz nhận định.
Hải Giang