Khôi phục lễ hội bơi chải sau 40 năm: Điểm nhấn của Lễ hội thôn Hữu Vĩnh tại đền Đức Thánh Cả

2 giờ trướcBài gốc

Tái hiện nhiều nghi thức độc đáo

Lễ hội thôn Hữu Vĩnh được tổ chức hằng năm từ ngày 10 đến ngày 12 tháng Giêng tại đình Thu, đình Xuân và đền Trinh Tiết của thôn. Lễ hội bao gồm nhiều nghi thức truyền thống như tế lễ, rước, dâng hương cùng các hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian. Trong đó, điểm nhấn là nghi thức tế Đinh truyền thống và các hoạt động hội sôi nổi như thi bơi chải bằng thuyền rồng giữa các khu dân cư, góp phần tạo nên nét đặc sắc riêng của lễ hội.

Nghi lễ tế Đinh được phục dựng vào năm 2025 và sẽ tiếp tục được duy trì trong năm nay. Ảnh: HNM

Nghi lễ tế Đinh được chính quyền và người dân xã Hòa Xá tổ chức phục dựng lần đầu tiên vào năm 2025 và sẽ tiếp tục được duy trì trong năm nay. Theo đó, từ 5h sáng, người dân thực hiện hoạt động rước sắc từ đình Thu sang đền Đức Thánh Cả để tế lễ, đồng thời thực hiện nghi thức mở cửa “Vua đi”, một năm chỉ có một lần. Thời gian mở vào 6h30 sáng, khi tế xong khoảng 8h thì lại khóa cửa. Từ năm ngoái, nghi thức rước sắc được thực hiện bằng thuyền rồng trên sông Đáy. Đây là nghi thức truyền thống bị thất truyền và mới được phục dựng lại với quy mô bài bản, theo đúng truyền thống.

Ghi nhận của đoàn kiểm tra liên ngành, không gian tổ chức lễ hội tại đền Đức Thánh Cả khá gọn gàng, sạch sẽ. Ảnh: Duy Khánh.

Năm nay, điểm mới của lễ hội là thôn đã tổ chức lại Lễ hội bơi chải sau 40 năm tạm dừng. Lễ hội sẽ có các hoạt động: Bơi thờ, bơi thi giữa các xóm. Thuyền rồng bơi trên sông sẽ có đặc thù riêng, theo đúng truyền thống xưa, tạo nên nét riêng của lễ hội.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Xá Nguyễn Văn Cường, để chuẩn bị cho mùa lễ hội năm 2026, UBND xã Hòa Xá đã xây dựng kế hoạch tổ chức lễ hội và triển khai thực hiện “Bộ tiêu chí về môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống”. Theo đó, thôn Hữu Vĩnh được lựa chọn làm mô hình điểm trong việc thực hiện các tiêu chí xây dựng môi trường văn hóa lễ hội. Ban quản lý di tích và nhân dân địa phương đã tích cực chỉnh trang khuôn viên di tích, trồng hoa, tạo cảnh quan xanh – sạch – đẹp, lắp đặt hệ thống chiếu sáng và các tiểu cảnh nhằm tạo không gian trang nghiêm, thân thiện cho du khách.

Khu vực hàng quán phục vụ lễ hội được quy hoạch gọn gàng. Tuy nhiên, Đoàn kiểm tra vẫn nhắc nhở cần niêm yết giá dịch vụ và có tuân thủ quy định bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Ảnh: Duy Khánh.

Song song với đó, các khu dịch vụ, hàng quán được bố trí, sắp xếp lại hợp lý; khu sắp lễ, khu viết sớ, khu hóa vàng mã được quy hoạch rõ ràng nhằm bảo đảm trật tự và mỹ quan. Hệ thống hòm công đức, bảng chỉ dẫn và biển thông tin trong khuôn viên di tích cũng được thay thế, bổ sung đồng bộ, giúp du khách thuận tiện hơn khi tham quan và dâng lễ.

Tại thời điểm kiểm tra, hoạt động chiêm bái diễn ra nghiêm trang, đúng quy định. Ảnh: Duy Khánh.

Đặc biệt, nhằm bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy trong mùa lễ hội, ngày 30-1-2026, xã Hòa Xá đã tổ chức diễn tập phương án chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại đền Đức Thánh Cả với tình huống giả định xảy ra cháy tại khu di tích.

Điểm mới trong công tác tổ chức

Một điểm đáng chú ý của lễ hội năm nay là sự phối hợp giữa hai địa phương có di tích nằm trên địa bàn giáp ranh: đền Đức Thánh Cả (xã Hòa Xá, thành phố Hà Nội) và đền Vĩnh Sơn (phường Nguyễn Úy, tỉnh Ninh Bình). Do đó, chính quyền hai địa phương đã ký kết kế hoạch phối hợp trong công tác quản lý và tổ chức lễ hội, đặc biệt là trong việc bảo đảm an ninh trật tự, phân luồng giao thông, vệ sinh môi trường và quản lý các hoạt động dịch vụ.

Đoàn kiểm tra liên ngành kiểm tra công tác bảo đảm an toàn, vệ sinh, phòng chống cháy nổ khu vực bên ngoài và nội tự của đền Đức Thánh Cả. Ảnh: Duy Khánh.

Theo đó, bến xe Hàm Long (phường Nguyễn Úy) được bố trí làm nơi trông giữ phương tiện cho du khách đến lễ hội, góp phần giảm áp lực giao thông và tạo thuận lợi cho việc tổ chức lễ hội an toàn, trật tự. Hai địa phương cũng thiết lập cơ chế thông tin liên lạc thường xuyên, kịp thời phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình diễn ra lễ hội.

Đoàn kiểm tra lưu ý địa phương và Ban quản lý đền Đức Thánh Cả cần bảo đảm vệ sinh môi trường ven sông, đặc biệt là khu vực gần di tích. Ảnh: Duy Khánh.

Ông Nguyễn Văn Cường cũng cho biết, bên cạnh công tác chuẩn bị cho lễ hội, địa phương cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong bảo tồn và quảng bá di tích. Thực hiện chương trình chuyển đổi số, UBND xã Hòa Xá đã xây dựng hệ thống biển chỉ dẫn và mã QR để số hóa thông tin về giá trị lịch sử, văn hóa của đền Đức Thánh Cả. Tháng 10-2025, địa phương đã tổ chức lễ gắn biển số hóa di tích lịch sử – văn hóa cấp Quốc gia tại đền Đức Thánh Cả, tạo điều kiện để nhân dân và du khách dễ dàng tiếp cận thông tin về di tích thông qua thiết bị thông minh. Thôn cũng lắp 40 camera để giám sát an ninh, quản lý lễ hội.

Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Xá Nguyễn Văn Cường thông tin về công tác chuẩn bị lễ hội. Ảnh: Duy Khánh.

Năm nay, công tác bảo đảm vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm cũng được triển khai đồng bộ. Khu vệ sinh công cộng miễn phí được bố trí trong khuôn viên di tích; hệ thống thu gom, phân loại và xử lý rác thải được tăng cường. Các hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống trong khu vực lễ hội đều ký cam kết bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm.

Kiểm tra hệ thống hoạt động của mã quét QR Code tại lễ hội. Ảnh: Duy Khánh.

Ngày 10-3, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội chủ trì Đoàn kiểm tra liên ngành kiểm tra công tác tổ chức lễ hội và các hoạt động chiêm bái tại đền Đức Thánh Cả. Đoàn kiểm tra ghi nhận nhiều đổi mới trong công tác tổ chức, đặc biệt là khu vực trông giữ xe, cảnh quan, môi trường sạch gọn; không còn tình trạng hàng quán lộn xộn do bất cập quản lý giữa hai địa phương. Tuy nhiên, đoàn kiểm tra cũng lưu ý địa phương cần yêu cầu các hàng quán niêm yết giá công khai; đề nghị bỏ mái che, mái vẩy và chỉnh trang gọn gàng.

Phó Trưởng phòng Quản lý văn hóa (Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội) Nguyễn Thị Hồng Hạnh lưu ý công tác bảo đảm an ninh, an toàn cho lễ hội. Ảnh: Duy Khánh.

Tại buổi kiểm tra, Phó Trưởng phòng Quản lý văn hóa (Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội) Nguyễn Thị Hồng Hạnh đề nghị lãnh đạo xã Hòa Xá và Ban tổ chức Lễ hội Hữu Vĩnh, Ban Quản lý đền Đức Thánh Cả cần lưu ý công tác bảo đảm an toàn đối với những hoạt động tổ chức trên sông; với lễ hội bơi chải cần thực hiện nghiêm quy định an toàn đường thủy, người tham gia phải mặc áo phao cứu hộ. Bên cạnh đó, địa phương cần quan tâm đến vấn đề vệ sinh môi trường, đặc biệt là môi trường trên sông, khu vực gần đền.

Bà Lê Thị Hồng Hạnh cũng đề nghị địa phương tăng cường công tác quảng bá hình ảnh lễ hội; bảo đảm phần lễ thực hiện đúng nghi thức truyền thống, phần hội phong phú, đa dạng để phục vụ nhân dân và du khách; nâng cao công tác quản lý để bảo đảm an ninh, an toàn cho người dân và du khách dự hội, chiêm bái.

Hoàng Quyên - Duy Khánh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/khoi-phuc-le-hoi-boi-chai-sau-40-nam-diem-nhan-cua-le-hoi-thon-huu-vinh-tai-den-duc-thanh-ca-737385.html