Nhếch nhác, xuống cấp
Khu nhà ở công nhân Kim Chung được xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách, trên diện tích khoảng 20ha, gồm 28 tòa nhà (24 tòa 5 tầng và 4 tòa 15 tầng). Đây là dự án thí điểm thuộc sở hữu Nhà nước, nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở cho công nhân làm việc tại Khu công nghiệp Thăng Long và các khu vực lân cận.
Một “phòng khách lộ thiên” ngay trên vỉa hè được phóng viên ghi nhận ngày 17-3. Ảnh Tú Linh
Đưa vào sử dụng từ năm 2007, nhưng đến năm 2017, do hàng loạt sai phạm trong quản lý, đặc biệt là việc sử dụng diện tích tầng 1 không đúng quy định, Sở Xây dựng Hà Nội (cũ) đã yêu cầu thu hồi các điểm cho thuê trái phép. Tuy nhiên, sau khi thu hồi, các ki-ốt tầng 1 lại rơi vào tình trạng “đóng băng”, bỏ hoang, kéo theo hàng loạt hệ lụy về mỹ quan và vệ sinh môi trường.
Ghi nhận thực tế cho thấy, nhiều hạng mục tại khu nhà đã xuống cấp nghiêm trọng. Hàng loạt ki-ốt cửa đóng then cài, che chắn tạm bợ, bong tróc, han gỉ. Vỉa hè quanh các tòa nhà cỏ dại mọc um tùm, rác thải sinh hoạt vứt bừa bãi.
Đáng chú ý, tại khu vực giữa tòa D3 và D6 xuất hiện vũng nước tù lớn, bên dưới là rác thải, lá cây mục nát, gây ô nhiễm và tiềm ẩn nguy cơ dịch bệnh. Nhiều điểm cống bị bật nắp ngay lối đi, tiềm ẩn nguy hiểm cho người dân. Trước tòa D4, rác thải bị đốt dở, khói bụi và mùi hôi ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống của cư dân.
Khu vực giữa tòa D3 và D6 xuất hiện vũng nước tù lớn, bên dưới là rác thải, lá cây mục nát, gây ô nhiễm môi trường. Ảnh Tú Linh
Dọc tuyến đường nội bộ khu nhà ở, hình ảnh càng trở nên nhếch nhác khi bàn ghế cũ, sofa hỏng bị vứt ngổn ngang trên vỉa hè như “phòng khách lộ thiên”. Nhiều xe hàng nước phủ bạt kín, chiếm dụng toàn bộ mặt tiền tầng 1. Rác thải, lá khô không được thu gom, tích tụ thành từng đống. Nhìn tổng thể, khu vực này không khác gì một khu bị bỏ hoang.
Không chỉ ảnh hưởng đến mỹ quan, tình trạng này còn tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Bà Lê Thị Cúc (quê Thanh Hóa), hiện sống tại tòa D6 chia sẻ: Dù không gian rộng nhưng nhếch nhác, mất vệ sinh, nên bà và cháu nhỏ chỉ dám sinh hoạt trong phạm vi hẹp quanh sân.
Trong khi đó, chị Nguyễn Thị Hoa (quê Lạng Sơn), công nhân làm việc tại Công ty Canon, các tầng 1 bỏ hoang trong khi công nhân lao động sống tại các tòa nhà lại thiếu chỗ gửi xe, phải gửi xe ở tòa khác, gây nhiều khó khăn, nhất là khi làm ca đêm hoặc gặp thời tiết xấu. Người dân mong muốn các ki-ốt tầng 1 được chuyển đổi công năng thành nơi để xe, phục vụ thiết thực nhu cầu sinh hoạt.
Rác thải bị đốt dở, khói bụi và mùi hôi ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống của cư dân. Ảnh Tú Linh
Việc để hàng loạt ki-ốt bỏ hoang trong khi hạ tầng xuống cấp, môi trường ô nhiễm không chỉ gây lãng phí tài sản công, mà còn đi ngược mục tiêu xây dựng khu nhà ở ổn định, văn minh cho hơn một vạn công nhân “an cư lạc nghiệp”. Đồng thời, thực trạng này cũng trái với định hướng của thành phố Hà Nội trong việc xóa bỏ các “điểm nghẽn” về trật tự đô thị và ô nhiễm môi trường.
Tháo gỡ bất cập trong quản lý
Theo tìm hiểu của phóng viên, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những bất cập trong công tác phối hợp quản lý giữa các cơ quan liên quan.
Ông Phạm Hoàng Hải, Phó Giám đốc Xí nghiệp Quản lý và Phát triển nhà ở xã hội (Công ty TNHH MTV Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội) cho biết, hạ tầng bên ngoài khu nhà ở công nhân (từ mép bồn hoa ra đến lòng đường) đã được bàn giao cho UBND huyện Đông Anh trước đây, nay là xã Thiên Lộc quản lý, đơn vị chỉ chịu trách nhiệm khu vực từ mép bồn hoa vào đến chân tòa nhà.
Nhiều xe hàng nước phủ bạt kín, chiếm dụng toàn bộ mặt tiền tầng 1 một tòa nhà. Ảnh Tú Linh
Theo ông Phạm Hoàng Hải, do lực lượng mỏng, công tác vệ sinh khu vực phía ngoài cửa tầng 1 sau cưỡng chế chưa được duy trì thường xuyên, khó kiểm soát toàn diện.
Đối với diện tích tầng 1 đã thu hồi, Sở Xây dựng đã có kế hoạch đấu giá trong năm 2026. Hiện, đơn vị đang thực hiện thẩm định giá, dự kiến cuối tháng 4-2026 sẽ thông báo mời thầu. Theo đó, các diện tích đúng công năng kinh doanh dịch vụ sẽ được đưa ra đấu giá cho thuê theo chu kỳ 5 năm; các diện tích không thuộc chức năng kinh doanh sẽ được cải tạo, sửa chữa theo thiết kế ban đầu.
Về hệ thống cửa bên ngoài tầng 1, hiện đã được phê duyệt kế hoạch bảo trì, đơn vị đang thuê tư vấn để triển khai sửa chữa, thay thế đồng bộ, với kinh phí dự kiến khoảng 400 triệu đồng.
Còn theo ông Lê Công Hùng, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Thiên Lộc, phòng đã tham mưu UBND xã xây dựng phương án cải tạo, chỉnh trang khuôn viên, hạ tầng kỹ thuật theo phân cấp quản lý đảm bảo tiêu chuẩn đô thị văn minh, sáng - xanh - sạch - đẹp, môi trường thân thiện.
Xã cũng đã có đề xuất thống nhất quản lý về một đầu mối, nhằm nâng cao hiệu quả điều hành, tránh chồng chéo trách nhiệm, bảo đảm công tác duy tu, vệ sinh môi trường và quản lý trật tự đô thị được thực hiện đồng bộ, xuyên suốt.
Hình ảnh xuống cấp, nhếch nhác tại một tòa nhà trong khu nhà ở công nhân. Ảnh Tú Linh
Để khai thác hiệu quả vị thế, tiềm năng đất đai, xã đề xuất điều chỉnh cục bộ Quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500 Khu đất xây dựng nhà ở thí điểm phục vụ công nhân tại xã Kim Chung, huyện Đông Anh cũ (nay thuộc xã Thiên Lộc) được UBND thành phố Hà Nội phê duyệt tại Quyết định số 184/2005/QĐ-UB ngày 08-11-2005, tăng chỉ tiêu tầng cao tối đa các ô đất tại dự án nêu trên lên 15 tầng, đồng thời tăng cường diện tích cây xanh đô thị, nhằm bảo đảm cảnh quan và nâng cao chất lượng sống.
Những định hướng đưa ra là như vậy, nhưng trước mắt, yêu cầu cấp thiết là phải tăng cường công tác quản lý, khẩn trương cải tạo môi trường, trả lại diện mạo văn minh cho khu nhà ở công nhân. Nếu không sớm có giải pháp căn cơ, khu nhà ở từng được kỳ vọng là hình mẫu này sẽ có thể trở thành một “điểm nghẽn” điển hình trong phát triển đô thị xanh, sạch, văn minh của Thủ đô.
Tú Linh