Khơi thông động lực mới từ đất đai và xây dựng

3 giờ trướcBài gốc

Việc điều chỉnh nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng đất góp phần giảm đáng kể gánh nặng cho người dân. Trong ảnh: Người dân làm thủ tục hành chính tại xã Hòa Vang. Ảnh: Trọng Hùng.

Giảm nghĩa vụ tài chính cho người dân

Trong nhiều năm, nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng đất được xem là một trong những rào cản lớn đối với người dân. Trường hợp của ông Hồ Văn Thành (phường Hòa Khánh) là minh chứng rõ nét. Gia đình ông có khoảng 1.300m2 đất trồng cây lâu năm; khi có nhu cầu chuyển 400m2 sang đất ở để ổn định cuộc sống, ông đã thực hiện đầy đủ thủ tục. Tuy nhiên, việc phải nộp 100% phần chênh lệch giữa giá đất ở và đất nông nghiệp khiến số tiền vượt quá khả năng chi trả, buộc ông phải dừng lại.

Trước thực tế đó, Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đã đưa ra cách tiếp cận linh hoạt hơn. Theo đó, tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích được tính theo biểu thuế lũy tiến thay vì áp dụng một mức cố định.

Cụ thể, diện tích trong hạn mức chỉ nộp 30% phần chênh lệch; phần vượt hạn mức nhưng không quá một lần hạn mức áp dụng 50%; và chỉ khi vượt quá hai lần hạn mức mới phải nộp 100%. Đáng chú ý, chính sách chỉ áp dụng một lần đối với mỗi hộ gia đình trên một thửa đất. Đây là cơ chế hợp lý, vừa hỗ trợ nhu cầu nhà ở thực, vừa góp phần hạn chế tình trạng đầu cơ, phân lô bán nền tràn lan.

Theo ông Nguyễn Hồng An, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc điều chỉnh nghĩa vụ tài chính theo hướng lũy tiến là bước đi phù hợp với thực tiễn. “Chính sách mới không chỉ giảm áp lực cho người dân mà còn tạo điều kiện khai thác hiệu quả quỹ đất, đặc biệt là các khu vực đất vườn, đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư. Đây là nguồn lực lớn nếu được khơi thông đúng cách”, ông An nhận định.

Cải cách thủ tục xây dựng

Bên cạnh việc tháo gỡ rào cản về tài chính, năm 2026 cũng ghi nhận bước tiến quan trọng trong công tác quản lý khi hệ thống dữ liệu nhà ở và thị trường bất động sản được xây dựng theo hướng số hóa, đồng bộ. Theo Nghị định số 357/2025/NĐ-CP của Chính phủ về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, toàn bộ dữ liệu về nhà ở và bất động sản sẽ được quản lý tập trung trong một hệ thống thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

Trước đây, thông tin bất động sản thường lưu trữ phân tán, thiếu liên thông giữa các cơ quan, gây khó khăn trong tra cứu và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc chuyển sang mô hình quản lý tập trung không chỉ khắc phục hạn chế này mà còn tạo nền tảng dữ liệu minh bạch, cập nhật thường xuyên. Đáng chú ý, mỗi bất động sản sẽ được cấp một mã định danh điện tử riêng – chuỗi ký tự gồm cả số và chữ được tạo lập tự động trong hệ thống. Nhờ đó, mỗi tài sản có “danh tính số” rõ ràng, cho phép theo dõi toàn bộ quá trình từ hình thành đến giao dịch, chuyển nhượng.

Việc thực hiện định danh bất động sản mang lại nhiều lợi ích cho cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân. Ảnh: Trọng Hùng

Ông Đỗ Thanh Huân, Giám đốc Văn phòng Đăng ký đất đai khu vực 5, cho rằng việc áp dụng mã định danh điện tử sẽ tạo bước đột phá trong công tác quản lý. “Khi mỗi bất động sản có một mã riêng, việc tra cứu thông tin, kiểm soát giao dịch và xác định quyền sở hữu sẽ nhanh chóng, chính xác hơn, đồng thời giúp người dân giảm thiểu rủi ro trong mua bán, chuyển nhượng”, ông Huân cho biết.

Song song đó, lĩnh vực xây dựng cũng có những thay đổi tích cực khi Luật Xây dựng năm 2025 (hiệu lực từ ngày 1/7/2026) bổ sung nhiều trường hợp được miễn giấy phép xây dựng. Theo quy định, các công trình cấp IV và nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn dưới 500m2 , nằm ngoài khu vực quy hoạch chi tiết… sẽ không còn phải xin phép như trước. Đối với người dân, đây là cải cách đáng kể.

Ông Nguyễn Quốc Bảy (phường Ngũ Hành Sơn) cho biết trước đây từng có ý định sửa chữa nhà nhưng e ngại thủ tục phức tạp nên trì hoãn. Nay với quy định mới, ông có thể chủ động triển khai kế hoạch mà không mất nhiều thời gian cho thủ tục hành chính.

Theo ông Nguyễn Hà Nam, Giám đốc Sở Xây dựng, việc miễn giấy phép xây dựng đối với một số loại công trình là bước đi phù hợp. “Chủ trương này giúp giảm thời gian, chi phí cho người dân, đồng thời chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, nâng cao hiệu quả quản lý nhưng vẫn bảo đảm trật tự xây dựng”, ông Nam nhấn mạnh.

Tuy nhiên, các cơ quan chuyên môn cũng lưu ý, người dân vẫn phải tuân thủ đầy đủ quy định về quy hoạch, tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn công trình. Công tác quản lý sẽ được thực hiện hiệu quả hơn thông qua cơ chế hậu kiểm, tăng cường giám sát trong và sau quá trình xây dựng.

TRỌNG HÙNG

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/khoi-thong-dong-luc-moi-tu-dat-dai-va-xay-dung-3333814.html