Đồng chí Đinh Công Sứ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh trực tiếp đi kiểm tra, đôn đốc tiến độ dự án đường ống dẫn nước hồ Cánh Tạng có tổng mức đầu tư khoảng 1.700 tỷ đồng.
Khơi thông mặt bằng cho dự án nghìn tỷ
Sau sáp nhập, tỉnh Phú Thọ đang triển khai hàng loạt dự án giao thông, công nghiệp, đô thị quy mô lớn với nhu cầu GPMB rất lớn. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có 43 dự án trọng điểm cần GPMB với tổng diện tích hơn 20.201 ha. Trong đó, có 18 dự án sử dụng vốn đầu tư công với tổng mức đầu tư khoảng 81.090 tỷ đồng và 25 dự án ngoài ngân sách với tổng vốn đầu tư khoảng 356.294 tỷ đồng. Nhiều dự án lớn đang được triển khai như tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường Vành đai 5 vùng Thủ đô, cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu, tuyến đường liên kết vùng Hòa Bình - Hà Nội và cao tốc Sơn La, cùng hàng loạt khu công nghiệp, khu đô thị, dự án du lịch nghỉ dưỡng.
Do công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn, dự án xây dựng trục đường Vầy Nưa - Tiền Phong đang bị chậm tiến độ thi công.
Để tháo gỡ những “điểm nghẽn” trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, UBND tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng. Nổi bật là các quyết định của UBND tỉnh quy định một số nội dung về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; bồi thường thiệt hại, hỗ trợ di dời cây trồng, vật nuôi; bồi thường nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất; về hỗ trợ giải quyết việc làm, đào tạo nghề cho hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất... Theo đồng chí Quách Tất Liêm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, việc hoàn thiện cơ chế chính sách đã tạo hành lang pháp lý quan trọng để các địa phương triển khai thống nhất công tác GPMB trong bối cảnh khối lượng dự án tăng mạnh sau sáp nhập.
Do vướng mắc về công tác giải phóng mặt bằng, hiện nay dự án đường ống dẫn nước hồ Cánh Tạng đoạn qua xã Đại Đồng đang bị vướng mắc mặt bằng thi công ở nhiều vị trí gây ảnh hưởng đến tiến độ dự án.
Không chỉ hoàn thiện chính sách, lãnh đạo tỉnh còn trực tiếp xuống kiểm tra thực địa nhiều dự án trọng điểm để tháo gỡ khó khăn. Trong đó, tuyến đường liên kết vùng Hòa Bình - Hà Nội và cao tốc Sơn La được xem là một trong những dự án có áp lực GPMB lớn nhất hiện nay. Mới đây, UBND tỉnh Phú Thọ đã ban hành Thông báo số 269/TB-UBND kết luận của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quách Tất Liêm tại hội nghị tháo gỡ khó khăn trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án. Theo đó, các địa phương được yêu cầu coi GPMB là khâu then chốt quyết định tiến độ toàn dự án.
Tại phường Kỳ Sơn, cấp ủy, chính quyền địa phương xác định công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là nhiệm vụ then chốt, cần phải tập trung hoàn thành trong tháng 5/2026. Đối với các trường hợp cố tình chây ỳ, địa phương phải xây dựng phương án cưỡng chế theo đúng quy định. Trong khi đó, các xã Lương Sơn, Mường Động và Nật Sơn là những địa bàn đang chậm tiến độ được yêu cầu tổ chức kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan; đồng thời hoàn tất công tác bồi thường trong tháng 5/2026. Riêng xã Mường Động hiện còn 54 hộ dân với tổng diện tích khoảng 3,36 ha chưa được giải quyết dứt điểm. UBND tỉnh yêu cầu cấp ủy, chính quyền địa phương huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, phân công trách nhiệm cụ thể để tháo gỡ khó khăn, bảo đảm tiến độ dự án.
Dự án cấp bách kè sạt lở bờ sông tại khu vực tổ 15 phường Hòa Bình không thể đẩy nhanh tiến độ do một số hộ dân không đồng ý bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công.
Thực tế triển khai cho thấy, nhiều hộ dân còn băn khoăn về giá bồi thường, chính sách hỗ trợ tái định cư cũng như nguồn gốc đất đai. Một số trường hợp chưa phối hợp kiểm kê tài sản, chưa cung cấp đầy đủ hồ sơ, giấy tờ liên quan khiến quá trình lập phương án bồi thường kéo dài.
Gỡ vướng từ cơ sở để đẩy nhanh tiến độ
Theo đồng chí Ngô Tiến Đức, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, khó khăn lớn nhất hiện nay là hệ thống quy định pháp luật về đất đai, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư vẫn còn có điểm chồng chéo, thay đổi liên tục. Sau khi Luật Đất đai 2024 và các nghị định mới được ban hành, nhiều địa phương còn lúng túng trong quá trình áp dụng. Đặc biệt, việc thay đổi phân cấp thẩm quyền thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường theo Nghị định số 49/2026/NĐ-CP đã ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ GPMB. Bên cạnh đó, việc xác định nhân khẩu để hỗ trợ ổn định đời sống hiện cũng phát sinh nhiều vướng mắc do chưa có hướng dẫn cụ thể về hồ sơ chứng minh quyền sử dụng đất chung trong hộ gia đình.
Tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, tuyến đường liên kết vùng Ngòi Hoa - Quốc lộ 6 đi qua địa bàn các xã Thung Nai, Mường Hoa, Mường Bi đang được đẩy nhanh tiến độ thi công.
Không chỉ tuyến đường liên kết vùng, cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn trong quá trình triển khai. Dự án có tổng chiều dài 34 km, tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng, đi qua địa hình đồi núi hiểm trở với nhiều hầm xuyên núi, cầu cạn và cầu trụ cao. Theo Ban Quản lý dự án khu vực Hòa Bình, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cơ bản đã hoàn thành để bàn giao mặt bằng cho các nhà thầu. Tuy nhiên, địa chất phức tạp, đá phong hóa mạnh và nguy cơ sạt lở khiến tiến độ thi công chịu nhiều áp lực. Đặc biệt, cầu Hòa Sơn trên tuyến là cầu dây văng cấp đặc biệt với nhịp chính dài 550 m, có nhịp dây văng lớn nhất Việt Nam hiện nay. Ngoài ra, dự án còn có 3 hầm xuyên núi, 6 cầu trụ cao trên 50m cùng hàng nghìn mét cầu cạn, đòi hỏi kỹ thuật thi công rất cao. Dù vậy, các đơn vị thi công vẫn duy trì nhiều mũi thi công liên tục theo phương châm “3 ca, 4 kíp”, “vượt nắng, thắng mưa, không thua bão gió”, phấn đấu hoàn thành dự án trước ngày 31/12/2027, rút ngắn tiến độ một năm so với kế hoạch.
Sau khi giải quyết cơ bản vấn đề về giải phóng mặt bằng, tuyến đường cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu đoạn qua xã Tân Mai đang được các đơn vị tập trung phương tiện, máy móc để thi công đảm bảo tiến độ đề ra.
Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, ngoài khó khăn về pháp lý và nguồn lực, nhiều địa phương hiện còn thiếu quỹ đất tái định cư, hạ tầng khu tái định cư chưa đồng bộ. Công tác tuyên truyền, đối thoại với người dân ở một số nơi còn hình thức, thiếu chiều sâu nên chưa tạo được sự đồng thuận cao. Để tháo gỡ những “điểm nghẽn” này, tỉnh đang tập trung rà soát, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai; đẩy nhanh cấp đổi giấy CNQSDĐ; tăng cường đào tạo đội ngũ cán bộ làm công tác GPMB; ưu tiên nguồn lực xây dựng các khu tái định cư tập trung. Cùng với việc giải quyết kịp thời kiến nghị của người dân, tỉnh cũng khẳng định sẽ xử lý nghiêm các trường hợp cố tình cản trở, trục lợi chính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Mục tiêu lớn nhất là tạo sự đồng thuận trong Nhân dân, bảo đảm tiến độ các dự án động lực, mở rộng không gian phát triển cho tỉnh trong giai đoạn mới.
Mạnh Hùng