Một dự án chậm triển khai trên địa bàn xã Vĩnh Thanh, TP Hà Nội. Ảnh: Đạt Lê.
Khi nguồn lực bị “kìm hãm”
Những con số thống kê mới đây của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, cho thấy, trong tổng số 829 dự án được rà soát với gần 19.500ha đất, đã có 488 dự án được đưa ra khỏi danh mục chậm triển khai. Trong đó, 307 dự án được tháo gỡ để tiếp tục thực hiện, còn 181 dự án bị thu hồi đất, chấm dứt hoạt động. Hiện vẫn còn 341 dự án tiếp tục nằm trong diện giám sát, xử lý. Con số này cũng nêu ra quy mô đáng báo động của tình trạng lãng phí nguồn lực đất đai trên địa bàn Thủ đô. Nhiều khu đất vàng bị bỏ hoang suốt nhiều năm, cỏ mọc um tùm, hạ tầng xuống cấp, trong khi nhu cầu phát triển nhà ở, trường học, hạ tầng thương mại, dịch vụ của người dân ngày càng lớn.
Không khó để bắt gặp những dự án “đắp chiếu” kéo dài ở nhiều địa phương ngoại thành Hà Nội. Tại xã Quang Minh, trong số 29 dự án chậm triển khai có tới 22 dự án thuộc diện thành phố theo dõi, giám sát. Địa phương đã phải thành lập các tổ công tác rà soát từng dự án, phân tích nguyên nhân để có hướng xử lý phù hợp.
Ông Phùng Công Thế, Trưởng phòng Kinh tế UBND xã Quang Minh cho biết, quan điểm của địa phương là kiên quyết xử lý các dự án chây ì, đồng thời hỗ trợ tối đa những dự án đủ điều kiện tiếp tục triển khai. Việc yêu cầu chủ đầu tư cam kết tiến độ, chứng minh năng lực tài chính và chịu trách nhiệm trước pháp luật đang hình thành một “bộ lọc” mới trong quản lý dự án sử dụng đất.
Trong khi đó, tại xã Mê Linh, nhiều dự án từng được kỳ vọng tạo động lực phát triển đô thị nay lại rơi vào cảnh hoang hóa, đìu hiu suốt nhiều năm. Địa phương này có 24 dự án chậm triển khai thuộc diện rà soát. Những “nút thắt” phổ biến gồm điều chỉnh quy hoạch kéo dài, giải phóng mặt bằng chậm và thủ tục pháp lý chồng chéo. Điển hình như dự án bãi đỗ xe kết hợp nhà ở thương mại dịch vụ rộng hơn 4ha, dù đã hoàn tất giải phóng mặt bằng từ trước năm 2008 nhưng đến nay vẫn chỉ là bãi đất trống. Hay dự án Khu nhà ở Hoàng Vân rộng hơn 9ha đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính từ nhiều năm trước nhưng vẫn dang dở vì vướng khớp nối quy hoạch và giải phóng mặt bằng. Dự án Khu đô thị Cienco 5 quy mô hơn 70ha cũng rơi vào tình trạng tương tự khi phải chờ điều chỉnh chủ trương đầu tư...
Tháo gỡ, khơi thông nguồn lực
Nhận diện rõ những hệ lụy từ các dự án chậm triển khai, thời gian qua Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ với tinh thần quyết liệt, bài bản và minh bạch. Tiếp nối tinh thần của Nghị quyết 04/NQ-HĐND, UBND TP Hà Nội đã ban hành Thông báo số 396/TB-UBND ngày 13/4/2026 về việc tổ chức rà soát, xử lý dứt điểm các dự án vốn ngoài ngân sách có sử dụng đất chậm triển khai trên địa bàn. Đây được xem là động thái mạnh mẽ nhằm siết chặt kỷ cương trong quản lý đất đai, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai của Thủ đô.
Đáng chú ý, thành phố đã đưa ra “tối hậu thư” rõ ràng đối với các chủ đầu tư. Theo đó, các nhà đầu tư phải báo cáo tiến độ triển khai dự án trước ngày 30/4/2026. Sau thời điểm này, nếu không gửi báo cáo, gửi không đúng hạn hoặc không chứng minh được năng lực và cam kết thực hiện, thành phố sẽ áp dụng biện pháp thu hồi hoặc dừng thực hiện dự án. Đợt rà soát lần này là cách tiếp cận theo hướng phân loại cụ thể từng nhóm dự án. Những dự án gặp khó khăn khách quan nhưng còn khả năng triển khai sẽ được hỗ trợ tháo gỡ về thủ tục, quy hoạch, giải phóng mặt bằng. Ngược lại, các dự án chây ì, yếu kém, không đủ năng lực sẽ bị xử lý dứt điểm… Qua đó cho thấy, Hà Nội không chỉ đặt mục tiêu xử lý các dự án tồn đọng mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn là “làm sạch” môi trường đầu tư, tạo ra sân chơi minh bạch, công bằng cho những nhà đầu tư thực sự có năng lực...
Theo các chuyên gia, để việc xử lý dự án chậm triển khai đạt hiệu quả thực chất, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đánh giá năng lực tài chính của chủ đầu tư ngay từ đầu. Đây là yếu tố then chốt quyết định khả năng triển khai dự án. GS.TS Đặng Hùng Võ cho rằng, Việt Nam có thể tham khảo mô hình “doanh nghiệp dự án” của nhiều quốc gia, trong đó mỗi dự án được thực hiện bởi một pháp nhân riêng và có thể huy động vốn từ nhiều doanh nghiệp khác nhau. Mô hình này giúp tăng tính minh bạch và giảm rủi ro về năng lực tài chính… Song song với đó, cải cách thủ tục hành chính vẫn là yêu cầu cấp bách. Một môi trường đầu tư thông thoáng, quy trình xử lý hồ sơ rõ ràng, ổn định sẽ tạo niềm tin cho doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư lâu dài.
Trong bối cảnh Hà Nội đặt mục tiêu trở thành đô thị thông minh, hiện đại, việc khơi thông nguồn lực đất đai càng có ý nghĩa chiến lược. Việc mạnh tay rà soát, xử lý các dự án chậm triển khai là bước đi quan trọng để tái cấu trúc môi trường đầu tư. Đất đai phải được đưa vào sử dụng hiệu quả, tạo ra giá trị thực cho xã hội và đóng góp cho sự phát triển chung của thành phố. Khi những “điểm nghẽn” đất đai từng bước được tháo gỡ, Hà Nội sẽ có thêm dư địa phát triển mới, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chỉnh trang đô thị và nâng cao chất lượng sống cho người dân. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Thủ đô tăng tốc phát triển nhanh, hiện đại và bền vững.
Ông Nguyễn Văn Đính.
Ông Nguyễn Văn Đính - Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho rằng, Hà Nội đang có một quyết tâm rất lớn, chủ động đưa ra nhiều giải pháp, nhất là cải cách thể chế, hướng tới kiến tạo, đồng hành vừa tháo gỡ khó khăn, vừa thúc đẩy phát triển. Đặc biệt, với Luật Thủ đô (sửa đổi), nhiều cơ chế chưa từng có được mở ra, hy vọng những vướng mắc khiến dự án chậm tiến độ sẽ được giải quyết sớm.
Đạt Lê