'Không ăn được thịt gà' và câu chuyện phải công khai định lượng từng khẩu phần ăn bán trú của học sinh

4 giờ trướcBài gốc

Câu chuyện 'không ăn được thịt gà' gây sốt khắp cõi mạng

Bữa ăn học đường vốn là điều rất bình thường tại trường học, nhưng khi bị đặt dấu hỏi về chất lượng và sự minh bạch, lại lập tức trở thành vấn đề lớn. Đặc biệt khi đối tượng liên quan là học sinh tiểu học, lứa tuổi cần được đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng và sự chăm sóc đúng mức.

Trong phóng sự phát sóng ngày 12/4 mới đây của VTV24 đã ghi nhận nhiều bất thường trong bữa ăn bán trú tại Trường Tiểu học Đinh Tiên Hoàng (Ninh Bình) từ suất ăn thiếu dinh dưỡng, định lượng không rõ ràng đến sự chênh lệch giữa hóa đơn và thực tế, khiến dư luận không khỏi bức xúc.

Suất ăn bán trú cần công khai cả định lường cùng với danh sách thực phẩm. Ảnh minh họa

"Con có ăn được thịt gà không?"

"Dạ có ạ."

Câu trả lời vô cùng đơn giản và chân thực của một học sinh tiểu học. Nhưng ngay sau khi được phát sóng trong một chương trình của VTV, đã gây bão trên mạng xã hội.

Trong tiêu điểm "Làm rõ các khoản chi xung quanh gói thầu cung cấp suất ăn cho trường học", phát sóng trong Chuyển động 24h - kênh VTV1, Đài truyền hình Việt Nam vào ngày 12/4/2026. Một chi tiết nhỏ trong chương trình đã khắc họa những mâu thuẫn lớn.

Trong một bữa cơm trưa bán trú tại một lớp tiểu học. Món chính có cơm, thịt gà và đậu sốt cà chua. Một em học sinh tên Phương Anh chưa có khay cơm. Lý do cô giáo đưa ra là em "không ăn được thịt gà". Trong khi các bạn bắt đầu ăn, Phương Anh được yêu cầu đi đưa canh cho các bạn khác.

Vấn đề là, ở cuối phóng sự, khi Phương Anh đã có phần cơm, phóng viên đã xuống chỗ em ngồi ăn để phỏng vấn trực tiếp: "Con có ăn được thịt gà không?". Câu trả lời ngây thơ và vô cùng rõ ràng "Dạ có ạ".

Khi theo dõi cả Tiêu điểm, khán giả sẽ thấy chi tiết này không đứng riêng lẻ. Chương trình phản ánh cách chia suất ăn bán trú tại ngôi trường này phần lớn dựa vào ước lượng. Thức ăn được trộn, chia theo lượt, theo cảm quan của người phục vụ. Không có định lượng cụ thể đến từng phần ăn, hay một tiêu chuẩn rõ ràng để đối chiếu ngay tại lớp. Điều đó có nghĩa là, việc "đủ hay thiếu" không phải lúc nào cũng được kiểm chứng. Mỗi suất ăn phụ thuộc vào cách chia, có em được nhiều hơn, có em được ít hơn, và có em chưa có.

Nếu câu chuyện chỉ dừng lại ở lớp học, có thể đó là một sai sót. Nhưng khi đặt cạnh cách tính chi phí, lại mở ra một vấn đề khác: Tại Trường Tiểu học Đinh Tiên Hoàng (phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình), giá suất ăn được ký là 21.000 đồng/bữa/em học sinh. Trong báo giá, mức này đã bao gồm: thực phẩm, nhân công, quản lý, khấu hao và lợi nhuận.

Tuy nhiên, dù đã ký suất ăn "trọn gói" này, sau đó, phụ huynh vẫn phải đóng thêm 170 ngàn đồng mỗi tháng cho dịch vụ bán trú, nhà trường cũng thuê thêm nhân sự bếp chi phí khoản 30 triệu đồng/tháng.

Trong tổng số 21.000 đồng chi phí 1 suất ăn, thì vẫn chỉ có khoảng 14.700 đồng là thực phẩm. Phần còn lại là chi phí vận hành. Điều đó cũng có nghĩa, dù tổng số tiền tăng lên, phần dành cho thực phẩm – thứ trực tiếp nằm trên khay cơm – lại không thay đổi.

Theo cách tính của nhà bếp, mỗi học sinh nhận khoảng 35–50g thịt gà. Con số này phụ thuộc vào nhiều yếu tố: tỷ lệ thịt gà để ăn/ tỷ lệ xương để nấu canh, nước và cách chia. Có một chi tiết đáng chú ý: khối lượng thịt được cân 'cả nước lẫn thịt'. Khi nước cũng được tính vào định lượng, ranh giới giữa 'đủ' và 'thiếu' trở nên rất khó xác định.

Nhà trường công khai lượng thực phẩm đầu vào, nhưng chưa công khai định lượng đến từng suất ăn. Điều này khiến phụ huynh khó biết con mình ăn bao nhiêu, nhà trường cũng thiếu căn cứ để giám sát. Trong khi ở nhiều địa phương, định lượng đã được công khai đến từng món ăn sau chế biến. Ví dụ từ bao nhiêu gram thịt sống, thành bao nhiêu gram sau chế biến.

Cần có cơ chế quản lý bữa ăn học đường thống nhất

Câu chuyện này không còn dừng lại ở một bữa ăn thiếu thịt hay một suất cơm "chia chưa đều", mà đặt ra vấn đề nghiêm túc về cách vận hành và giám sát bữa ăn học đường. Khi định lượng bị tính theo kiểu "cả nước lẫn cái", khi số liệu trên giấy không khớp với thực tế trên bàn ăn thì quyền lợi của học sinh rõ ràng đang bị đặt vào một khoảng mơ hồ.

Bữa ăn bán trú vốn không chỉ là chuyện no hay đói, mà còn liên quan trực tiếp đến dinh dưỡng, sức khỏe và sự phát triển lâu dài của trẻ. Vì vậy, nếu khâu kiểm soát còn lỏng lẻo, cách công khai còn nửa vời, thì dù thực đơn có đẹp đến đâu trên giấy cũng khó tạo được niềm tin của phụ huynh.

Theo PGS.TS. Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, đã đến lúc phải xây dựng chuẩn hóa dinh dưỡng học đường. Cần có Bộ tiêu chuẩn dinh dưỡng học đường thống nhất toàn quốc (theo độ tuổi, giới tính, mức vận động…), tuy nhiên, không nên "cứng nhắc" vì miền núi, thành thị, ven biển có nguồn thực phẩm khác nhau, hay khẩu vị vùng miền cũng khác … Chính vì vậy, nên là "Chuẩn chung – thực đơn mở" (đảm bảo dinh dưỡng nhưng linh hoạt nguyên liệu).

"Hiện nay, nhiều nơi vẫn xem bữa ăn học đường là dịch vụ phụ. Chúng ta cần thay đổi cách nhìn nhận, coi đây là đầu tư cho vốn con người, không phải chi phí. Chính vì vậy, có thể cần Nhà nước hỗ trợ một phần, Gia đình đồng chi trả, Doanh nghiệp tham gia cung ứng;... ", PGS.TS Nguyễn Trọng Hứng nói.

Phải kiểm soát chặt từ chuỗi cung ứng đến bàn ăn. Chúng ta muốn phụ huynh tin tưởng phải làm được 3 điều: Truy xuất nguồn gốc thực phẩm; Kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm; Minh bạch thực đơn và giá trị dinh dưỡng… Để thực hiện được 3 điều trên chúng ta nên ứng dụng: Mã QR cho từng suất ăn; hệ thống giám sát bếp ăn…có như vậy mới củng cố được niềm tin của phụ huynh, từ đó chương trình mới bền vững.

Để dinh dưỡng học đường thực sự trở thành "hạ tầng mềm quốc gia", cần sự tham gia của nhiều thành phần như ngành giáo dục, ngành nông nghiệp (nguồn thực phẩm sạch), doanh nghiệp cung ứng thực phẩm, cùng sự vào cuộc của gia đình và cộng đồng… Dinh dưỡng học đường tốt sẽ tạo nên một thế hệ khỏe mạnh, học tốt, làm việc hiệu quả là nền tảng vững chắc cho phát triển quốc gia dài hạn.

PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng cho rằng, muốn gắn kết hiệu quả gia đình – nhà trường – xã hội trong dinh dưỡng trẻ em, chúng ta không thể chỉ kêu gọi "phối hợp", mà cần thiết kế được cơ chế để ba bên phải cùng tham gia và cùng có lợi. Nói cách khác, phải biến dinh dưỡng trẻ em thành một "hệ sinh thái có trách nhiệm chung", chứ không phải việc riêng của phụ huynh hay nhà trường.

Dưới góc nhìn thực tiễn, PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng đề xuất một số nhóm chính sách và giải pháp mang tính "kết nối" gồm thiết lập cơ chế phối hợp chính thức. Hiện nay, sự phối hợp chủ yếu mang tính phong trào. Chúng ta cần có Ban hành quy chế liên ngành giữa y tế – giáo dục – chính quyền địa phương, mỗi trường cần có ban dinh dưỡng học đường (có đại diện phụ huynh, y tế, nhà trường)

Minh bạch thông tin để phụ huynh "đồng hành thật". Một trong những khoảng cách lớn nhất là phụ huynh không biết con mình ăn gì ở trường, không biết khẩu phần đó đã đủ chưa?... Vậy, chúng ta cần công khai thực đơn hàng tuần, sử dụng ứng dụng số để phụ huynh theo dõi bữa ăn, nhận khuyến nghị bữa tối phù hợp …

Lan Tường

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/khong-an-duoc-thi-ga-va-cau-chuyen-phai-cong-khai-dinh-luong-tung-khau-phan-an-ban-tru-cua-hoc-sinh-169260414150156557.htm