Không cần tăng 2 ngày nghỉ dịp Quốc khánh, đâu phải ai cũng có con khai giảng

5 giờ trướcBài gốc

Trong báo cáo được Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu trình bày tại Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031 sáng 4/6 có đề nghị Quốc hội sửa đổi Bộ luật Lao động 2019, xem xét bổ sung tăng 2 ngày nghỉ lễ dịp Quốc khánh (nghỉ từ 2/9 đến 5/9), tạo cơ hội cho người lao động được đưa con đến trường trong ngày khai giảng.

Đề xuất đang gây nhiều tranh luận này xuất phát từ mong muốn chia sẻ áp lực chăm sóc gia đình với người lao động, đặc biệt trong bối cảnh ngày khai giảng năm học mới diễn ra ngay sau kỳ nghỉ lễ. Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ vào thực tế đời sống lao động, cấu trúc việc làm và đặc thù tổ chức giáo dục hiện nay, có thể thấy lập luận “tăng ngày nghỉ để đưa con đi khai giảng” chưa thực sự thuyết phục, thậm chí có phần khiên cưỡng.

Chỉ một bộ phận người lao động có nhu cầu trực tiếp này, nên không cần thiết phải mở rộng thêm kỳ nghỉ lễ toàn xã hội.

Trước hết, không phải người lao động nào cũng có con trong độ tuổi đi học; nhóm có con nhỏ không phải đa số. Và ngay cả những người có con tuổi học đường thì không phải lúc nào cũng cần trực tiếp đưa đến trường trong ngày này.

Việc tham dự khai giảng có sự khác biệt lớn giữa các cấp học. Ở bậc mầm non và tiểu học, phụ huynh thường quan tâm và có xu hướng tham dự cùng con. Ở bậc THCS và đặc biệt là THPT, tính độc lập của học sinh đã rất cao, sự đồng hành của cha mẹ trong ngày khai trường không còn là điều nhất thiết. Lễ khai giảng cũng có xu hướng ngày càng được tổ chức nhanh gọn chứ không kéo dài như trước, đặc biệt ở khu vực đô thị.

(Ảnh minh họa: Trường Tiểu học Thành Công B, Hà Nội)

Mặt khác, với những gia đình có con ở độ tuổi nên được phụ huynh đồng hành trong ngày khai trường, chỉ cần một trong hai bố mẹ đưa đi là đủ.

Điều đó cho thấy “phải nghỉ làm để đưa con đi khai giảng” không phải là nhu cầu phổ quát của lực lượng lao động. Nếu chính sách nghỉ lễ mở rộng được thiết kế để phục vụ một nhu cầu không đại diện cho đa số, câu hỏi đặt ra là: Liệu có hợp lý khi toàn xã hội phải gánh chi phí kinh tế và xã hội cho điều đó hay không?

Chính sách nghỉ lễ mang tính vĩ mô, ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế: Sản xuất, dịch vụ, thương mại, logistics và cả dòng vận hành hành chính công. Do đó, việc thêm một ngày nghỉ – chứ chưa nói đến hai ngày – cần dựa trên lợi ích chung chứ không thể dựa trên một nhu cầu của nhóm nhỏ.

Nếu logic “có người cần chăm con nên tăng ngày nghỉ” được áp dụng rộng rãi, hệ thống ngày nghỉ có thể sẽ bị kéo giãn liên tục theo các nhu cầu rất khác nhau, người cần đưa con đi thi, người cần chăm bố mẹ già, người cần giải quyết việc gia đình… Điều này dẫn đến một hệ quả khó tránh: Ngày nghỉ trở thành công cụ phân tán, thay vì là thiết chế cân bằng hợp lý giữa lao động và nghỉ ngơi.

Thực tế, nhiều quốc gia khi thiết kế ngày nghỉ lễ đều rất thận trọng với sự mở rộng mang tính “điểm rơi theo nhu cầu gia đình”, vì nó làm tăng chi phí vận hành xã hội và giảm hiệu suất kinh tế tổng thể.

Một yếu tố không thể bỏ qua là tác động kinh tế của việc tăng ngày nghỉ lễ. Mỗi ngày nghỉ bổ sung đồng nghĩa với sự gián đoạn sản xuất trong các ngành công nghiệp; tăng chi phí nhân sự cho doanh nghiệp dịch vụ, bán lẻ, logistics; giảm tổng thời gian lao động thực tế trong năm; ảnh hưởng đến tiến độ xuất khẩu, đặc biệt trong các ngành sản xuất theo chuỗi.

Với nền kinh tế đang cần duy trì và tăng sức cạnh tranh, thêm 2 ngày nghỉ không phải là con số nhỏ. Đặc biệt, nếu mục tiêu là tạo điều kiện cho một nhóm người lao động đưa con đi khai giảng, chi phí xã hội bỏ ra có thể lớn hơn rất nhiều so với lợi ích thu được.

Liệu có hợp lý không khi toàn bộ nền kinh tế “tạm dừng” thêm 2 ngày chỉ để phục vụ một nhu cầu không thường xuyên và không phổ quát?

Thay vì mở rộng ngày nghỉ lễ, hệ thống lao động hiện đại có nhiều công cụ linh hoạt hơn để giải quyết nhu cầu cá nhân, như nghỉ phép năm có lương, nghỉ không lương theo thỏa thuận, sắp xếp ca làm linh hoạt ở một số ngành nghề, và chính sách “giờ làm linh hoạt” ở nhiều doanh nghiệp hiện đại.

Trong thực tế, nếu hực sự muốn tham dự lễ khai giảng của con, phụ huynh hoàn toàn có thể sử dụng một ngày nghỉ phép hoặc có thỏa thuận khác với công ty. Đây là cách tiếp cận mang tính cá nhân hóa, không gây tác động dây chuyền lên toàn xã hội.

Với quy định hiện hành, kỳ nghỉ lễ Quốc khánh cũng không ngắn, có thể kéo dài đến 5 ngày do “nối” với dịp cuối tuần và hoán đổi. Nếu muốn tạo điều kiện cho người lao động nghỉ dài hơn, có thể cân nhắc các hướng tiếp cận khác như khuyến khích doanh nghiệp cho phép nhân viên sử dụng 1/2 ngày hoặc 1 ngày linh hoạt vào dịp khai giảng; điều chỉnh lịch khai giảng linh hoạt theo vùng hoặc theo cấp học; mở rộng quyền lựa chọn nghỉ phép có lương dễ tiếp cận hơn cho người lao động.

Những giải pháp này vừa đáp ứng được nhu cầu thực tế của một bộ phận phụ huynh, vừa không tạo ra gánh nặng cho toàn bộ nền kinh tế.

Lê Hằng

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/khong-can-tang-2-ngay-nghi-dip-quoc-khanh-dau-phai-ai-cung-co-con-khai-giang-ar1022055.html