Không gian di sản bừng sáng tại Công viên Viên Minh Nguyên

3 giờ trướcBài gốc

Biểu tượng ánh sáng và triết lý Á Đông

Sự kiện khai mạc vào 17.2 và kéo dài đến ngày 3.3, quy tụ hàng loạt công trình đèn nghệ thuật quy mô lớn, đưa di sản hoàng gia cổ kính bước vào đối thoại trực tiếp với ngôn ngữ trình diễn thị giác đương đại.

Các nhà nghiên cứu văn hóa quốc tế cho rằng, Lễ hội đèn lồng Bắc Kinh đáng chú ý không nằm ở quy mô hay số lượng mô hình đèn, mà ở cách Trung Quốc biến một tập tục dân gian thành sản phẩm trải nghiệm đa tầng; vừa lễ nghi, vừa nghệ thuật, vừa du lịch, vừa công nghiệp sáng tạo.

Lễ hội đèn lồng (Nguyên Tiêu) vốn diễn ra ngày rằm tháng Giêng âm lịch - đêm trăng tròn đầu tiên của năm, biểu tượng cho viên mãn, đoàn viên và tái sinh chu kỳ vũ trụ.

Từ thời Nhà Tần, việc thắp đèn trong cung đình và đền miếu đã mang ý nghĩa tôn vinh thần linh, cầu phúc quốc thái dân an. Theo thời gian, nghi thức cung đình lan tỏa vào dân gian và trở thành lễ hội ánh sáng của toàn xã hội.

Trong cấu trúc biểu tượng học phương Đông, ánh sáng không đơn thuần là yếu tố thị giác, nó là ẩn dụ cho khai minh trí tuệ, xua tan vô minh và mở ra vận hội mới. Bởi vậy, mỗi chiếc đèn lồng tại lễ hội vừa là vật trang trí còn là “thông điệp văn hóa” được mã hóa bằng màu sắc, hình tượng và họa tiết.

Nghệ thuật thủ công nghìn năm và công nghệ trình diễn thế kỷ 21

Các nghệ nhân đến từ Tự Cống (Zigong, Trung Quốc) - vùng đất được coi là cái nôi nghệ thuật đèn lồng Trung Hoa đã chế tác những cấu trúc ánh sáng khổng lồ với độ tinh xảo gần như kiến trúc điêu khắc.

Điểm đặc sắc của truyền thống Zigong nằm ở kỹ thuật khung tre, lụa, sơn, ánh sáng, cho phép tạo nên hình khối phức tạp nhưng vẫn giữ độ nhẹ và độ xuyên sáng hoàn hảo.

Điều khiến lễ hội năm nay nổi bật trên bản đồ lễ hội toàn cầu là việc tích hợp công nghệ LED lập trình, cảm biến chuyển động, thực tế ảo và tương tác số. Các mô hình có thể “chớp mắt”, chuyển động hoặc phản hồi theo bước chân du khách.

Đây chính là chiến lược mà giới nghiên cứu gọi là “bảo tồn động”: giữ nguyên tinh thần truyền thống nhưng thay đổi phương thức biểu đạt.

Lễ hội không dừng ở thị giác. Người tham dự còn tham gia giải đố treo trên đèn - trò chơi trí tuệ dân gian đề cao học vấn và tư duy logic.

Ẩm thực cũng là một lớp văn hóa quan trọng, bánh Yuanxiao làm từ bột nếp với nhân mè đen, đậu đỏ hoặc hạt sen được xem như biểu tượng vị giác của đoàn tụ gia đình.

Dưới góc nhìn kinh tế du lịch, mô hình này cho thấy cách Trung Quốc biến lễ hội thành hệ sinh thái trải nghiệm hoàn chỉnh: nghệ thuật, ẩm thực, trò chơi, công nghệ, ký ức văn hóa. Chính cấu trúc đa lớp đó tạo nên sức hút quốc tế bền vững, vượt khỏi tính thời vụ.

Điểm đáng chú ý là Lễ hội đèn lồng Bắc Kinh là công cụ “quyền lực mềm” được thiết kế khéo léo. Khi các biểu tượng như rồng, phượng, cung điện hoàng gia hay trục trung tâm lịch sử được tái hiện bằng ánh sáng nghệ thuật, du khách quốc tế đang bước vào một “bảo tàng sống” của bản sắc Trung Hoa.

Trong bối cảnh cạnh tranh điểm đến toàn cầu, những lễ hội quy mô lớn kiểu này giúp Bắc Kinh định vị hình ảnh: một thành phố vừa mang chiều sâu văn minh cổ đại vừa dẫn đầu đổi mới sáng tạo. Đó chính là chiến lược thương hiệu quốc gia mà nhiều quốc gia đang học hỏi.

Lễ hội đèn lồng Bắc Kinh 2026 cũng là ví dụ điển hình cho mô hình di sản vận hành khi truyền thống được kích hoạt như nguồn lực phát triển sáng tạo và du lịch.

Sự thành công của lễ hội cho thấy một quy luật quan trọng: Trung Quốc đang biến văn hóa thành trải nghiệm sống động và lấy đó làm lợi thế trong cạnh tranh du lịch toàn cầu.

Và tại Viên Minh Nguyên mùa xuân này, ánh sáng chiếu sáng không gian, nó chiếu sáng cả chiến lược văn hóa của một nền văn minh lâu đời.