Không gian văn hóa Sa Pa, nơi hội tụ tinh hoa các dân tộc Tây Bắc

4 giờ trướcBài gốc

Được xây dựng như một “bức tranh thu nhỏ” về đời sống văn hóa các dân tộc thiểu số, Không gian văn hóa “Sa Pa – Tinh hoa hội tụ” gồm 5 khu trưng bày và trình diễn, đại diện cho các giá trị văn hóa đặc trưng của 5 dân tộc đang sinh sống trên địa bàn: Dao đỏ, Mông, Tày, Xá Phó và Giáy.

Tại đây, những hình ảnh quen thuộc của đời sống cộng đồng như nhà trình tường, bếp lửa, nghề rèn, nghề thêu thổ cẩm, đan lát… được tái hiện sinh động, kết hợp với các tiểu cảnh nghệ thuật, tạo nên một không gian vừa gần gũi, vừa giàu tính trải nghiệm.

Điểm khác biệt của mô hình không chỉ nằm ở trưng bày, giới thiệu, mà còn ở việc tổ chức cho du khách trực tiếp tham gia các hoạt động gắn với nghề truyền thống. Từ vẽ sáp ong, dệt thổ cẩm, chế biến món ăn bản địa, đến thưởng thức các chương trình biểu diễn văn nghệ dân gian, mỗi trải nghiệm đều hướng tới việc để du khách “chạm” vào văn hóa bằng cảm nhận thực tế, thay vì chỉ quan sát.

Toàn cảnh Không gian văn hóa “Sa Pa – Tinh hoa hội tụ”.

Mô hình nhà truyền thống được dựng trong Không gian văn hóa Sa Pa, góp phần giới thiệu kiến trúc bản địa gắn với đời sống sinh hoạt của đồng bào vùng cao.

Gian trưng bày sản phẩm thổ cẩm truyền thống thu hút du khách tham quan, tìm hiểu và mua sắm các sản phẩm thủ công mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Du khách tham quan, trải nghiệm không gian trưng bày thổ cẩm và các sản phẩm thủ công truyền thống tại Không gian văn hóa Sa Pa.

Theo bà Hoàng Thị Vượng, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Hợp tác xã Văn hóa Kết nối Cộng đồng, toàn bộ hoạt động tại không gian văn hóa đều được xây dựng dựa trên phong tục, tập quán gắn liền với đời sống thường ngày của người dân. Người dân chính là chủ thể tham gia, trực tiếp giới thiệu, trình diễn và phục vụ du khách, còn hợp tác xã đóng vai trò kết nối, tổ chức và bảo đảm chất lượng dịch vụ.

Một trong những nội dung được kỳ vọng tạo điểm nhấn trong thời gian tới là việc tái hiện không gian chợ tình Sa Pa theo phong cách truyền thống, kết hợp với các chương trình giao lưu, biểu diễn, gala dinner mang đậm dấu ấn văn hóa của từng dân tộc. Đặc biệt, mô hình còn khai thác tri thức bản địa về dược liệu, nhất là các món ăn, bài thuốc dân gian của đồng bào Dao đỏ, nơi ẩm thực không chỉ để thưởng thức mà còn gắn với chăm sóc sức khỏe, phòng và hỗ trợ chữa bệnh theo quan niệm truyền thống.

Thêu thổ cẩm bên bếp lửa được tái hiện sinh động, mang đến cho du khách trải nghiệm chân thực về sinh hoạt thường ngày của đồng bào các dân tộc thiểu số.

Phụ nữ dân tộc Giáy giới thiệu trang phục truyền thống

Không gian văn hóa cũng được xem như một “điểm dừng” linh hoạt cho du khách. Với những người có quỹ thời gian hạn chế, chỉ cần một buổi tham quan là có thể hình dung tương đối đầy đủ bức tranh văn hóa các dân tộc ở Sa Pa. Với những du khách muốn tìm hiểu sâu hơn, hợp tác xã sẽ đóng vai trò cầu nối, giới thiệu họ đến các bản làng, cộng đồng dân cư để tiếp tục hành trình trải nghiệm.

Song song với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, mô hình còn mở ra hướng tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương. Hiện nay, hợp tác xã có 32 xã viên tham gia trực tiếp vào các chuỗi hoạt động dịch vụ, với mục tiêu nâng lên khoảng 70–100 thành viên trong thời gian tới. Ngoài ra, khoảng 150 lao động là người dân đang có việc làm thường xuyên thông qua các hoạt động cung ứng sản phẩm và dịch vụ phục vụ du lịch.

Các sản phẩm được hợp tác xã bao tiêu khá đa dạng, từ nông sản, ẩm thực truyền thống như thịt trâu, thịt lợn sấy, hoa quả sấy, rượu bản địa, đến các sản phẩm OCOP, hàng thủ công mỹ nghệ, thổ cẩm. Tất cả đều được quản lý chặt chẽ từ khâu đầu vào, trải qua quá trình thẩm định của các cơ quan chức năng về vệ sinh an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn chất lượng theo từng ngành hàng. Khi đủ điều kiện, sản phẩm sẽ được dán tem, gắn mã truy xuất, qua đó khẳng định trách nhiệm của hợp tác xã đối với chất lượng và uy tín sản phẩm phục vụ du khách.

Không gian nhà ở truyền thống trong Không gian văn hóa Sa Pa, mang đến cho du khách trải nghiệm chân thực về kiến trúc và đời sống sinh hoạt vùng cao về đêm.

Du khách quây quần bên bếp lửa, thưởng thức không khí sinh hoạt cộng đồng, lắng nghe câu chuyện văn hóa bản địa.

Chương trình trình diễn nghệ thuật dân gian được tổ chức phục vụ du khách, tái hiện sinh động đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Sa Pa.

Du khách trải nghiệm ẩm thực và nghi thức văn hóa bản địa, cùng người dân thưởng thức rượu truyền thống.

Mô hình không gian văn hóa tập trung đã giải quyết được một bài toán lâu nay của du lịch Sa Pa. Nhiều bản làng, điểm du lịch cộng đồng nằm rải rác, cách xa khu vực trung tâm, trong khi phần lớn du khách chỉ lưu trú ngắn ngày. Việc hình thành một không gian trải nghiệm văn hóa ngay tại trung tâm giúp du khách tiết kiệm thời gian di chuyển nhưng vẫn có cơ hội tiếp cận đời sống, phong tục của đồng bào các dân tộc thiểu số.

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mô hình còn góp phần nâng cao ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa trong chính cộng đồng. Khi trực tiếp tham gia giới thiệu văn hóa của dân tộc mình cho du khách, người dân nhận thức rõ hơn vai trò, trách nhiệm trong bảo tồn những giá trị truyền thống, tránh nguy cơ mai một hoặc bị thương mại hóa một cách đơn giản.

Với cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm, lấy văn hóa làm cốt lõi, mô hình này được kỳ vọng sẽ góp phần giúp Sa Pa phát triển du lịch theo hướng có trách nhiệm, bền vững, giữ vững sức hút và tiếp tục khẳng định vị thế của một điểm đến đặc sắc trên bản đồ du lịch quốc gia.

Lê Phú/Báo Tin Tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/van-hoa/khong-gian-van-hoa-sa-pa-noi-hoi-tu-tinh-hoa-cac-dan-toc-tay-bac-20260131092534508.htm