Thông tin về việc Mỹ vẫn kiểm soát chặt chẽ các hệ thống HIMARS của Ukraine được nêu trong một cuộc điều tra do tờ New York Times (NYT) thực hiện, bài báo được đăng tải ngày 29/3/2025.
Tờ NYT tiết lộ trong cuộc tấn công hồi năm 2024 vào cầu Crimea bằng tên lửa ATACMS, Lực lượng vũ trang Ukraine lên kế hoạch phối hợp với các chuyên gia Mỹ và Anh, điều này làm nổi bật sự tham gia bí mật nhưng đáng kể của Washington vào cuộc chiến.
Cuộc điều tra bắt đầu với các sự kiện diễn ra vào mùa xuân năm 2022, khi hai vị tướng Ukraine đến Wiesbaden, Đức để đàm phán với Mỹ. Cuộc họp dẫn đến việc thành lập nhóm đặc nhiệm Dragon, đặt nền tảng cho sự hợp tác chặt chẽ giữa Kyiv và phương Tây.
Theo tờ NYT, đơn vị trên đã phối hợp những cuộc tấn công bằng tên lửa từ hệ thống pháo phản lực dẫn đường M142 HIMARS được Mỹ viện trợ và tham gia vào việc chuẩn bị nhiều cuộc tấn công vào bán đảo Crimea.
Cùng với cố vấn Mỹ, các sĩ quan Ukraine đã phân tích dữ liệu tình báo, nghiên cứu những vị trí triển khai quân của Nga, xác định mục tiêu ưu tiên và địa điểm tối ưu, đảm bảo độ chính xác và hiệu quả cao nhất của mỗi cuộc tấn công.
Tờ NYT nói rõ, Mỹ không chỉ cung cấp dữ liệu ngắm bắn mà còn giúp hình thành chiến lược tác chiến chung cho Quân đội Ukraine. Ví dụ như năm 2022, với sự hỗ trợ của CIA, xuồng không người lái của Kyiv đã tấn công cảng Sevastopol, làm hư hại nhiều tàu của Hạm đội Biển Đen.
Tuy vậy tờ NYT nhấn mạnh, Washington không biết về chiến dịch tiến quân vào Kursk của Lực lượng vũ trang Ukraine hồi tháng 8/2024, khi vũ khí phương Tây được sử dụng trái với các thỏa thuận, điều này gây ra căng thẳng giữa các đồng minh.
Sau một thời gian, vấn đề mới phát sinh khi binh sĩ Ukraine phàn nàn việc các cố vấn Mỹ chỉ đạo quá mức, trong khi Washington bày tỏ sự không hài lòng khi Kyiv phớt lờ vô số khuyến nghị của họ.
Những chi tiết được tiết lộ xác nhận sự tham gia sâu hơn của Mỹ so với trước đây. Ngày nay, tổ hợp HIMARS vẫn là một thành phần quan trọng trong kho vũ khí của Lực lượng vũ trang Ukraine.
Vào đầu tháng 3/2025, có thông tin chương trình đào tạo người vận hành HIMARS cho Ukraine đang được mở rộng tại Đức, các giảng viên người Mỹ đang đào tạo những kíp chiến đấu mới để tăng cường cho chiến trường.
Trong tương lai gần, Mỹ dự định sẽ cung cấp thêm một lô tên lửa đạn đạo chiến thuật ATACMS, giúp tăng cường khả năng Quân đội Ukraine tấn công vào hậu phương của Nga.
Bên cạnh đó, chiến sự ở khu vực Kursk đã gây ra phản ứng tại Washington. Đầu năm 2025, Nhà Trắng yêu cầu Kyiv cung cấp thông tin về việc sử dụng vũ khí do họ viện trợ, đồng thời đe dọa sẽ điều chỉnh hỗ trợ quân sự.
Giữa bối cảnh trên, cuộc tranh luận đã gia tăng tại Quốc hội Mỹ về mức độ tham gia của Washington vào cuộc chiến, khi đảng Cộng hòa kêu gọi cắt giảm viện trợ quân sự do lo ngại nguy cơ leo thang chiến tranh.
Đối với Nga, Moskva đã nhiều lần tuyên bố coi các cuộc tấn công sử dụng vũ khí phương Tây là hành động can thiệp trực tiếp của NATO và hồi tháng 3 đã tiến hành cuộc tập trận mô phỏng tình huống tấn công trả đũa vào các thủ đô ở châu Âu.
Trong thời gian tới, có thể Kyiv sẽ phải sử dụng tên lửa trang bị cho tổ hợp HIMARS một cách cẩn trọng hơn, bởi sẽ dẫn tới phản ứng mạnh từ cả Nga và Mỹ, đặc biệt khi được cung cấp đạn tầm xa GMLRS.
Việt Dũng
Theo New York Times