Không thể có AI giao thông thông minh nếu thiếu dữ liệu nền tảng

2 giờ trướcBài gốc

Bài toán hiện đại hóa giao thông trở nên cấp thiết

Theo các chuyên gia, quá trình đô thị hóa nhanh đang tạo áp lực ngày càng mạnh lên hạ tầng giao thông tại các thành phố lớn. Tình trạng ùn tắc kéo dài không chỉ làm gia tăng chi phí xã hội, mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới năng lực vận hành của nền kinh tế. Trong khi đó, yêu cầu giảm phát thải, phát triển giao thông xanh và thực hiện mục tiêu Net Zero đang khiến bài toán hiện đại hóa giao thông trở nên cấp thiết hơn.

Trong bối cảnh đó, AI được đánh giá là một trong những công nghệ có khả năng tạo ra thay đổi lớn nhất đối với lĩnh vực giao thông và logistics. Không chỉ hỗ trợ giám sát hay xử lý dữ liệu, AI đang bắt đầu tham gia trực tiếp vào quá trình điều hành, phân tích và tối ưu vận hành giao thông đô thị.

Theo GS.TS. Hoàng Văn Cường, đại biểu Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, AI đang mở ra cơ hội tái cấu trúc toàn diện giao thông đô thị theo hướng thông minh và xanh hơn. Công nghệ này không chỉ hỗ trợ giảm ùn tắc, tối ưu vận hành mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng hạ tầng, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.

Nhiều mô hình ứng dụng AI hiện đã bắt đầu cho thấy hiệu quả thực tế trong quản lý giao thông và logistics. Hà Nội hiện triển khai hơn 1.800 camera AI phục vụ giám sát và điều tiết giao thông. Theo số liệu được công bố, việc ứng dụng AI giúp giảm khoảng 30% thời gian di chuyển trên một số tuyến, đồng thời tăng lưu lượng phương tiện lưu thông thêm khoảng 40%.

AI cũng đang được sử dụng để tự động phát hiện vi phạm giao thông, phân tích hình ảnh và hỗ trợ xử lý dữ liệu theo thời gian thực. Trong lĩnh vực logistics, nhiều doanh nghiệp cho biết ứng dụng AI giúp giảm tới 80-85% thời gian lập kế hoạch vận hành và tối ưu hóa hoạt động vận tải.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả bước đầu, nhiều chuyên gia cho rằng quá trình phát triển giao thông thông minh tại Việt Nam vẫn đang đối mặt với hàng loạt rào cản lớn liên quan đến dữ liệu, hạ tầng số và khả năng kết nối hệ thống.

Hội thảo “Di chuyển, trí tuệ nhân tạo và xã hội: Củng cố tương lai lĩnh vực giao thông vận tải tại Việt Nam”

Dữ liệu phân mảnh đang cản trở quá trình phát triển

Một trong những vấn đề được nhắc đến nhiều nhất là tình trạng dữ liệu giao thông còn phân tán, thiếu liên thông và chưa hình thành được hệ sinh thái dữ liệu đủ lớn để AI phát huy hiệu quả trên quy mô rộng.

Theo TS. Nguyễn Anh Dương, Trưởng ban Nghiên cứu tổng hợp, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), dữ liệu hiện là “điểm nghẽn” lớn nhất của quá trình phát triển AI tại Việt Nam. Theo ông, AI chỉ thực sự hiệu quả khi có khả năng tiếp cận nguồn dữ liệu lớn, liên tục và được cập nhật theo thời gian thực. Tuy nhiên, dữ liệu hiện nay vẫn đang phân tán giữa nhiều cơ quan, địa phương và doanh nghiệp khác nhau, khiến việc kết nối và khai thác dữ liệu phục vụ giao thông thông minh gặp nhiều khó khăn.

Một vấn đề đáng chú ý khác là chi phí đầu tư cho hạ tầng dữ liệu và hạ tầng AI vẫn còn rất lớn.

Cùng với đó, việc phát triển AI trong giao thông còn đặt ra yêu cầu cao hơn về bảo mật dữ liệu và an toàn thông tin với các nguy cơ rò rỉ dữ liệu hoặc tấn công mạng nếu không có cơ chế quản trị phù hợp.

Nhiều ý kiến cho rằng Việt Nam cần sớm xây dựng hệ sinh thái dữ liệu đồng bộ hơn, hình thành các “Data Lake” quy mô lớn phục vụ phát triển AI trong giao thông và logistics. Đồng thời, cần có cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp nhằm tạo nền tảng cho các hệ thống AI hoạt động hiệu quả hơn.

Theo GS.TS. Hoàng Văn Cường, đây không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn là bài toán quản trị và tổ chức lại hệ thống vận hành đô thị để có thể tạo ra thay đổi thực chất đối với giao thông.

Phải lấy con người làm trung tâm

Bên cạnh câu chuyện công nghệ và dữ liệu, nhiều chuyên gia cho rằng quá trình phát triển giao thông thông minh cần đặt yếu tố con người ở vị trí trung tâm.

Theo TS. Nguyễn Đức Vinh, chuyên gia xã hội học đô thị, mục tiêu cuối cùng của AI phải hướng tới nâng cao chất lượng sống và tạo ra môi trường giao thông thuận tiện hơn cho người dân.

“Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra rất nhanh, khả năng tiếp cận công nghệ giữa các nhóm dân cư vẫn còn chênh lệch đáng kể. Nếu không có giải pháp phù hợp, quá trình phát triển giao thông thông minh có thể làm gia tăng khoảng cách tiếp cận dịch vụ giữa các nhóm dân cư khác nhau”, TS. Nguyễn Đức Vinh nhấn mạnh.

Cùng với đó, việc ứng dụng AI trong giao thông không nên chỉ tập trung vào tối ưu hóa công nghệ mà cần hướng tới xây dựng hệ sinh thái giao thông xanh, an toàn và bền vững hơn. Trong đó, AI cần được sử dụng để hỗ trợ giảm ùn tắc, giảm phát thải, tối ưu vận tải công cộng và nâng cao chất lượng quản lý đô thị.

Hà Sơn

Nguồn TBNH : https://thoibaonganhang.vn/khong-the-co-ai-giao-thong-thong-minh-neu-thieu-du-lieu-nen-tang-182404.html