Không thể cứu vãn, NASA buộc phải 'buông tay' với sao Hỏa

3 giờ trướcBài gốc

Quyết định này khép lại một chương quan trọng trong nỗ lực lâu dài của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA) nhằm tìm hiểu làm thế nào Hành tinh Đỏ mất đi phần lớn bầu khí quyển của nó.

NASA cho biết một hội đồng đánh giá đã xác định rằng tàu vũ trụ không thể phục hồi sau một sự cố bất thường xảy ra vào tháng 12/2025. MAVEN, viết tắt của Mars Atmosphere and Volatile Evolution (Sự tiến hóa của bầu khí quyển và các chất dễ bay hơi trên sao Hỏa), liên lạc lần cuối với Trái đất vào ngày 6/12/2025 sau khi đi qua phía sau sao Hỏa.

Hình ảnh minh họa về tàu vũ trụ MAVEN của NASA tại sao Hỏa. (Nguồn: Interestingengineering)

Sứ mệnh này đã dành hơn 11 năm để nghiên cứu tầng khí quyển trên của nó. MAVEN cũng tiếp tục hoạt động trong gần một thập kỷ sau sứ mệnh khoa học dự kiến kéo dài một năm.

Mất liên lạc đột ngột

Trước khi liên lạc bị gián đoạn, dữ liệu đo từ xa cho thấy tàu vũ trụ hoạt động bình thường. NASA dự kiến MAVEN sẽ xuất hiện trở lại sau khi di chuyển ra phía sau sao Hỏa, nhưng các trạm điều khiển mặt đất không bao giờ nhận được tín hiệu nào khác từ tàu vũ trụ.

Các kỹ sư sau đó đã phân tích dữ liệu vô tuyến được ghi lại bởi Mạng lưới Không gian sâu của NASA và phát hiện ra dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng. Dữ liệu cho thấy MAVEN đã chuyển sang chế độ an toàn và bắt đầu quay với tốc độ cao bất thường sau khi xuất hiện từ phía sau sao Hỏa.

NASA cho biết tốc độ quay nhanh có thể đã làm gián đoạn quỹ đạo của tàu vũ trụ và làm cạn kiệt pin. Khi mức pin giảm xuống quá thấp, hệ thống liên lạc bị mất điện, khiến tàu vũ trụ không thể liên lạc lại với Trái đất.

Cơ quan này đã thành lập một hội đồng đánh giá sự cố để đánh giá các phương án khắc phục và xác định tình trạng của tàu vũ trụ. Sau nhiều tháng phân tích, hội đồng kết luận rằng MAVEN không còn có thể thực hiện các quan sát khoa học hoặc hỗ trợ các hoạt động chuyển tiếp xung quanh sao Hỏa.

Các nhà điều tra vẫn chưa xác định được nguyên nhân gốc rễ đằng sau sự cố này. NASA dự kiến hội đồng đánh giá sẽ công bố báo cáo cuối cùng vào cuối năm nay.

Một thập kỷ khám phá

NASA đã phóng MAVEN vào tháng 11/2013, là sứ mệnh đầu tiên tập trung hoàn toàn vào việc nghiên cứu khí quyển sao Hỏa và sự tiến hóa của nó. Các nhà khoa học đã sử dụng tàu vũ trụ để điều tra cách hoạt động của mặt trời loại bỏ các hạt khí quyển khỏi hành tinh này trong hàng tỷ năm.

Sứ mệnh này giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về quá trình biến đổi của sao Hỏa từ một thế giới ẩm ướt và có khả năng sinh sống thành hành tinh lạnh lẽo, khô cằn như ngày nay. MAVEN cũng cung cấp những hiểu biết mới về lịch sử khí hậu của hành tinh và số phận của nguồn nước cổ đại trên đó.

Louise Prockter, giám đốc Bộ phận Khoa học Hành tinh của NASA, cho biết những phát hiện của tàu vũ trụ sẽ tiếp tục hỗ trợ các nỗ lực thám hiểm trong tương lai. Bà cho biết dữ liệu của MAVEN đóng vai trò quan trọng trong việc giúp các nhà khoa học hiểu được điều kiện bức xạ mà các phi hành gia có thể phải đối mặt trong các sứ mệnh có người lái đến sao Hỏa trong tương lai.

NASA cũng có kế hoạch lưu trữ toàn bộ bộ dữ liệu của sứ mệnh để các nhà nghiên cứu có thể tiếp tục sử dụng thông tin này cho các nghiên cứu và công việc khoa học hành tinh trong tương lai.

Hỗ trợ thám hiểm sao Hỏa

Cùng với sứ mệnh khoa học của mình, MAVEN đã đóng vai trò hỗ trợ quan trọng cho các tàu vũ trụ khác hoạt động trên sao Hỏa. Tàu quỹ đạo đã giúp truyền tải thông tin từ các tàu thám hiểm Curiosity và Perseverance của NASA về Trái đất trong các hoạt động trên bề mặt.

Sự hỗ trợ truyền tải đó cho phép các nhà khoa học nhận được lượng dữ liệu lớn hơn từ tàu thám hiểm và tăng cường liên kết thông tin giữa nhiều sứ mệnh sao Hỏa. MAVEN cũng đóng góp vào việc quan sát thời tiết sao Hỏa và thậm chí nghiên cứu một sao chổi liên sao hiếm gặp trong suốt sứ mệnh kéo dài của nó.

Shannon Curry, trưởng nhóm nghiên cứu MAVEN tại Đại học Colorado Boulder, cho biết sứ mệnh này đã tạo ra tác động khoa học lâu dài. Bà cho biết tàu vũ trụ đã cải thiện đáng kể sự hiểu biết của các nhà khoa học về khí quyển sao Hỏa và sự tiến hóa của hành tinh này.

Mặc dù sứ mệnh MAVEN đã chính thức kết thúc, NASA tin rằng di sản khoa học của tàu vũ trụ sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến nghiên cứu sao Hỏa và kế hoạch thám hiểm trong tương lai trong nhiều thập kỷ tới.

Minh Hoàn

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/khong-the-cuu-van-nasa-buoc-phai-buong-tay-voi-sao-hoa-ar1021723.html