Điều đó đồng nghĩa hàng chục nghìn học sinh sẽ không bước vào trường công lập. Nhưng thay vì chỉ nhìn đây như một áp lực hay “cuộc sàng lọc”, nhiều phụ huynh và học sinh bắt đầu thay đổi góc nhìn: trường công không còn là con đường duy nhất để đi tới tương lai.
Quan trọng là phù hợp
Không ít học sinh lựa chọn học nghề sớm để được tiếp cận môi trường làm việc thực tế và định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn. Ảnh:MK
Những ngày này, nhiều học sinh lớp 9 gần như kín lịch học. Học chính khóa, học thêm, luyện đề, thi thử… Có em học tới khuya vì sợ “trượt công”.
Nguyễn Minh Anh, học sinh lớp 9 tại phường Lĩnh Nam cho biết, điều khiến em áp lực không chỉ là điểm số mà còn là cảm giác phải theo kịp bạn bè. “Bạn bè quanh em hầu như đều đặt mục tiêu vào trường công lập. Nhiều lúc em nghĩ nếu mình không đỗ thì sẽ rất thất vọng”, Minh Anh chia sẻ.
Không ít phụ huynh cũng mang tâm lý xem trường công là lựa chọn “an toàn nhất”. Chị Nguyễn Thu Hương, phụ huynh có con chuẩn bị thi lớp 10 cho biết, nhiều gia đình vẫn quen với suy nghĩ phải vào công lập mới yên tâm. “Ngày trước ai cũng nghĩ học công lập là ổn định và là lựa chọn tốt nhất. Nhưng bây giờ tôi cũng bắt đầu tìm hiểu thêm nhiều hướng khác phù hợp với con hơn”, chị Hương nói.
Học sinh lớp 9 Trường THCS Giáp Bát ôn tập chuẩn bị cho kỳ thi vào lớp 10 THPT năm học 2026-2027. Ảnh:MK
Theo cô giáo Đỗ Thu Hà, Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng Trường THCS Giáp Bát, phường Tương Mai, Hà Nội, áp lực thi lớp 10 hiện nay không chỉ đến từ kỳ thi mà còn xuất phát từ tâm lý xã hội. “Nhiều học sinh lo lắng quá mức vì nghĩ chỉ có trường công lập mới là lựa chọn tốt. Có em mất ngủ, căng thẳng kéo dài vì sợ không đạt được kỳ vọng của gia đình”, cô Hà chia sẻ.
Tuy nhiên, theo cô Hà, điều tích cực là vài năm gần đây, phụ huynh đã cởi mở hơn với các mô hình giáo dục ngoài công lập, đặc biệt là những chương trình đào tạo gắn với kỹ năng, ngoại ngữ và định hướng nghề nghiệp sớm.
“Điều quan trọng không phải học ở đâu mà là môi trường đó có phù hợp với năng lực, tính cách và định hướng của học sinh hay không”, cô Hà nói.
Nhiều học sinh đang chọn lối đi khác
Thay vì xem việc không đỗ công lập là thất bại, nhiều học sinh hiện nay chủ động lựa chọn những hướng đi phù hợp hơn với bản thân.
Ngân Văn Thuận, sinh năm 2004, cựu học sinh hệ 9+ của Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội hiện đang làm kỹ thuật viên ngành điện lạnh tại Công Ty Xây Dựng Chăm Sóc Nhà ở phường Đại Mỗ, Hà Nội với mức thu nhập từ 7 đến 15 triệu đồng mỗi tháng.
Thuận cho biết, thời điểm quyết định học nghề sau lớp 9, em từng lo lắng vì sợ bị đánh giá “học không tốt mới đi nghề”. Nhưng càng học, em càng nhận ra mình phù hợp với môi trường thực hành. “Trong khi nhiều bạn vẫn học lý thuyết thì em được tiếp cận công việc sớm, được làm điều mình thích và có thu nhập từ khá sớm. Học nghề không phải ngõ cụt như nhiều người nghĩ”, Thuận chia sẻ.
Nguyễn Lan Hương, cựu học sinh hệ 9+ của Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội cho rằng, điều quan trọng không phải đi theo số đông mà là lựa chọn môi trường phù hợp với năng lực của bản thân. Ảnh:MK
Cùng lựa chọn hệ 9+, Nguyễn Lan Hương hiện công tác tại Trung tâm Tuyển sinh và Giải quyết việc làm của Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội, đường Nhuệ Giang, Phường Xuân Phương cho rằng, điều khiến nhiều học sinh áp lực nhất là nỗi sợ đi khác số đông.
“Ban đầu em cũng nghĩ nếu không học trung học phổ thông công lập thì sẽ bị tụt lại phía sau. Nhưng sau khi học nghề, em trưởng thành hơn rất nhiều vì vừa học văn hóa, vừa học kỹ năng và có cơ hội va chạm thực tế từ sớm”, Hương nói.
Không chỉ học nghề, nhiều học sinh hiện nay cũng lựa chọn trường tư thục theo các định hướng riêng như ngoại ngữ, công nghệ, nghệ thuật hoặc kỹ năng hội nhập quốc tế. Một số phụ huynh cho rằng, thay vì cố chạy theo một kỳ thi căng thẳng, điều họ quan tâm hơn là con được học trong môi trường phù hợp và phát triển đúng năng lực.
Ở góc độ doanh nghiệp, chị Nguyễn Thu Trà, Trưởng phòng Nhân sự Công ty Truyền thông Vigen, phường Phú Diễn, Hà Nội cho biết, thị trường lao động hiện nay đang thay đổi rất nhanh và tiêu chí tuyển dụng cũng khác trước. “Nhiều doanh nghiệp hiện không còn quá đặt nặng việc ứng viên học trường nào mà quan tâm nhiều hơn tới kỹ năng, khả năng thích nghi, tư duy sáng tạo và trải nghiệm thực tế”, chị Trà chia sẻ.
Theo chị Trà, nhiều bạn trẻ hiện nay có thể tạo dựng cơ hội nghề nghiệp rất sớm nếu biết chủ động học hỏi, tích lũy kỹ năng và tìm đúng môi trường phát triển. “Mỗi học sinh có một thế mạnh riêng. Không phải ai cũng phù hợp với cùng một con đường”, chị nói.
Theo cô giáo Đỗ Thu Hà, điều cần thay đổi lúc này không chỉ là cách tuyển sinh mà còn là cách xã hội nhìn nhận về thành công. “Nếu không đỗ công lập, các em vẫn còn rất nhiều lựa chọn khác như trường tư, học nghề, hệ giáo dục thường xuyên hoặc các chương trình đào tạo kỹ năng. Kỳ thi lớp 10 chỉ là một cột mốc chứ không quyết định toàn bộ tương lai”, cô Hà nhấn mạnh.
Thực tế cho thấy, khi giáo dục ngày càng đa dạng, cơ hội phát triển của học sinh cũng không còn chỉ nằm trên một con đường duy nhất. Điều quan trọng nhất có lẽ không phải là bằng mọi giá bước qua cánh cổng trường công, mà là tìm được hướng đi phù hợp để mỗi học sinh có thể phát huy tốt nhất khả năng của mình.
Mai Khôi