Khu đô thị mới Thủ Thiêm: Hiệu lực pháp lý các Thông báo của Thanh tra Chính phủ

18 giờ trướcBài gốc

Được kỳ vọng trở thành trung tâm tài chính, văn hóa chuẩn quốc tế với không gian xanh và phát triển bền vững, Khu đô thị mới (KĐTM) Thủ Thiêm mang sứ mệnh thay đổi diện mạo TP.HCM. Tuy nhiên, quá trình hình thành khu đô thị này cũng có những điều đáng tiếc, trong đó có tình trạng khiếu nại kéo dài.

Trước thực tế đó, Thanh tra Chính phủ (TTCP) đã vào cuộc và ban hành các thông báo kết quả kiểm tra liên quan đến nội dung khiếu nại như Thông báo 1483/2018, Thông báo 1169/2021, Thông báo 2859/2023...

Các thông báo này đã thẳng thắn chỉ rõ những thiếu sót của UBND TP.HCM khi triển khai KĐTM Thủ Thiêm, đồng thời qua đó giải đáp cho một số kiến nghị của người dân.

Toàn cảnh khu đô thị mới Thủ Thiêm nhìn từ trên cao. Ảnh: THUẬN VĂN

Xác định khu 4,3ha nằm ngoài ranh quy hoạch

Thông báo số 1483/2018 của TTCP công bố kết quả kiểm tra liên quan đến khiếu nại của công dân đã kết luận: Phần diện tích khoảng 4,3 ha thuộc Khu phố 1, phường Bình An, quận 2 (cũ) không nằm trong ranh quy hoạch KĐTM Thủ Thiêm (phần lõi diện tích 770 ha) được phê duyệt tại Quyết định số 367/1996 của Thủ tướng Chính phủ.

“UBND TP.HCM căn cứ vào Quyết định 367 và Văn bản số 190 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt thu hồi 4,3 ha đất thuộc khu phố 1, phường Bình An để thực hiện một số dự án trong KĐTM Thủ Thiêm là chưa đủ cơ sở pháp lý, dẫn đến thiếu căn cứ thực hiện, không xác định đúng, đủ diện tích đất phục vụ tái định cư theo quy hoạch, cần rà soát và có giải pháp giải quyết phù hợp” – Thông báo nêu rõ.

Thực hiện thông báo này, chính quyền TP.HCM đã hoàn thiện thủ tục pháp lý, thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư bổ sung đối với 331 hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi trong phần diện tích 4,3ha này. Tính đến nay đã có hơn 88,8% người dân đồng thuận với chính sách.

Người dân xây dựng nhà các nền đất được bố trí tái định cư. Ảnh: THUẬN VĂN

Năm 2021, TTCP tiếp tục có Thông báo 1169/2021 về kết quả kiểm tra liên quan đến khiếu nại ranh quy hoạch 5 khu phố thuộc 3 phường tại KĐTM Thủ Thiêm.

Trước đó, người dân tại 5 khu phố thuộc 3 phường Bình An, Bình Khánh, An Khánh, quận 2 (cũ) cho rằng nhà đất của họ cũng nằm ngoài ranh quy hoạch giống như khu 4,3 ha, dựa trên các tài liệu mà họ thu thập được.

“Như vậy, có cơ sở khẳng định các bản đồ do nguyên Chủ tịch UBND TP.HCM Võ Viết Thanh lưu giữ và hai bản đồ do các cơ quan của UBND TP cung cấp cho TTCP là bản đồ xác định về ranh quy hoạch được UBND TP trình Thủ tướng ban hành Quyết định 367”.

Thông báo số 1169/2021 của Thanh tra Chính phủ

Trước ý kiến này của người dân, TTCP đã kiểm tra, rà soát một số bản đồ do nguyên Chủ tịch UBND TP.HCM Võ Viết Thanh lưu giữ về quy hoạch KĐTM Thủ Thiêm. Theo ông Võ Viết Thanh, đây là những bản đồ kèm theo văn bản trình để Thủ tướng ban hành Quyết định số 367 mà thời kỳ làm Phó Chủ tịch UBND TP, ông Thanh đã trực tiếp báo cáo Thủ tướng và còn lưu giữ một bộ. Các bản đồ này được đóng dấu của Kiến trúc sư trưởng, Sở Xây dựng và Công ty Dịch vụ Phát triển đô thị.

Theo TTCP, qua kiểm tra, đối chiếu bản đồ do nguyên Chủ tịch UBND TP Võ Viết Thanh lưu giữ về quy hoạch KĐTM Thủ Thiêm với hai bản đồ mà các cơ quan của UBND TP cung cấp cho TTCP là trùng khớp với nhau về ranh quy hoạch.

Từ đó, có thể khẳng định việc xác định ranh quy hoạch KĐTM Thủ Thiêm tại Thông báo 1483/2018 của TTCP, trong đó việc chỉ ra khoảng 4,3 ha nằm ngoài ranh quy hoạch là đúng quy định và thực tế.

Ngoài ra, đối chiếu với các quy định về hệ thống ký hiệu bản vẽ dùng trong các đồ án quy hoạch xây dựng, việc cơ quan phê duyệt không bắt buộc phải ký, đóng dấu vào bản vẽ quy hoạch KĐTM Thủ Thiêm được lập trước ngày 7-8-2005 là phù hợp với quy định và thực tế tại thời điểm đồ án quy hoạch xây dựng KĐTM Thủ Thiêm được lập, thẩm định và phê duyệt.

Những tòa nhà khang trang, hiện đại tại khu đô thị Sala đang góp phần làm thay đổi diện mạo Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Ảnh: THUẬN VĂN

Về xác định vị trí, ranh giới, số thửa đất của các hộ dân 5 khu phố nêu trên, TTCP chỉ rõ ngày 18-3-1997, UBND TP.HCM có Quyết định 1198 về thành lập quận 2. Ranh giới quận 2 và các phường được xác định cụ thể trên bản đồ hành chính và được cắm mốc tại thực địa.

Thông báo 1169 của TTCP nhấn mạnh căn cứ vào bản đồ hành chính quận 2 để xác định số thửa, vị trí, ranh giới nhà, đất của từng hộ dân, trên cơ sở đối chiếu với ranh quy hoạch KĐTM Thủ Thiêm cho thấy vị trí, ranh giới nhà, đất của các hộ dân khiếu nại đều nằm trong ranh quy hoạch.

Năm 2023, TTCP tiếp tục có Thông báo 2859/2023. Theo đó, TTCP khẳng định việc ban hành hai thông báo trước đó về kết quả kiểm tra, xác minh liên quan đến nội dung khiếu nại trong KĐTM Thủ Thiêm là thực hiện theo ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Các nội dung kiểm tra, xác minh của TTCP trước khi ban hành thông báo đảm bảo theo đúng quy định của pháp luật, công khai, minh bạch, chính xác, đã được các bộ, ngành có liên quan tham gia ý kiến, sự thống nhất của UBND TP.HCM và được Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đồng ý thông qua.

Do đó, UBND TP có trách nhiệm thực hiện theo đúng nội dung thông báo của TTCP và ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng đối với các thông báo của TTCP.

Giá trị pháp lý các thông báo của Thanh tra Chính phủ

Liên quan đến các thông báo trên, một vấn đề thường được đặt ra là: Dưới góc độ pháp luật, các kết quả kiểm tra của TTCP trong vụ Thủ Thiêm có giá trị pháp lý như thế nào?

Trao đổi với PV, ThS Nguyễn Đức Hiếu, Đại học Quốc tế, ĐHQG TP.HCM, cho biết các văn bản như Thông báo số 1483/TB-TTCP năm 2018, Thông báo số 1169/TB-TTCP năm 2021 và Thông báo số 2859/TB-TTCP năm 2023 không phải là quyết định giải quyết khiếu nại theo trình tự của Luật Khiếu nại. Đây là kết quả kiểm tra, rà soát, xác minh do TTCP thực hiện theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, nhằm làm rõ bản chất pháp lý và thực tiễn của vụ việc.

Theo ThS Hiếu, các thông báo trên có giá trị pháp lý bắt buộc trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước, là căn cứ để Thủ tướng Chính phủ và UBND TP.HCM ban hành, điều chỉnh các quyết định hành chính tiếp theo, tổ chức khắc phục sai sót, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân. Đồng thời, các thông báo này cũng là cơ sở quan trọng để các cơ quan có thẩm quyền và tòa án xem xét khi phát sinh tranh chấp liên quan.

Quyết định 2859 năm 2023 của TTCP có nêu: Do người dân chưa nhất trí về kết luận ranh quy hoạch tại Thông báo số 1483/TB-TTCP năm 2018 nên khi đó Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đã có ý kiến chỉ đạo, giao TTCP phối hợp với các bộ, ngành liên quan để kiểm tra.

Trên cơ sở đó, TTCP đã lập tổ kiểm tra liên ngành để tiến hành kiểm tra, xác minh và có thông báo kết quả đến người dân. Đặc biệt, các thông báo này đều được đã Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đồng ý thông qua.

ThS Hiếu đánh giá, việc này không chỉ thể hiện sự thống nhất trong chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, mà còn làm gia tăng giá trị pháp lý và tính ràng buộc của các kết luận này trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Trên cơ sở đó, UBND TP.HCM và các bộ, ngành liên quan có trách nhiệm nghiêm túc triển khai, cụ thể hóa các nội dung thông báo bằng các quyết định hành chính và biện pháp tổ chức thực hiện phù hợp, bảo đảm khắc phục sai phạm và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân theo đúng quy định pháp luật.

Nhiều bạn trẻ, du khách nước ngoài tham gia các bộ môn thể thao tại Go Station Space - khu phức hợp nghệ thuật đường phố (Công Viên Bờ Sông Sài Gòn). Ảnh: QUỲNH DIỆP

Ông Lê Sỹ Bảy: Các thông báo của TTCP là có cơ sở

Tại buổi tiếp đại diện các hộ dân có khiếu nại, kiến nghị, phản ánh liên quan đến KĐTM Thủ Thiêm hôm 29-12-2025, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Sỹ Bảy, cho biết liên quan đến một số nội dung khiếu nại của các hộ dân, dưới sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Thanh tra Chính phủ đã tổ chức đoàn kiểm tra, xác minh và thực hiện kết luận khi đầy đủ cơ sở.

Chính vì vậy, Thanh tra Chính phủ đã ban hành các Thông báo 1483/2018, Thông báo 1169/2021, Thông báo 2859/2023.

Ông Lê Sỹ Bảy cho biết Thanh tra Chính phủ đã căn cứ trên ý kiến của nhiều bộ ngành, UBND TP.HCM, chứng cứ, tài liệu mà Thanh tra Chính phủ thu thập được. Sau khi đủ cơ sở, Thanh tra Chính phủ mới có kết luận, ký ban hành và có thông báo gửi đến các cơ quan liên quan, cũng như công khai đến người dân, được cơ quan thông tấn báo chí đăng tải rộng rãi.

“Có thể khẳng định rằng các văn bản cũng như thông báo của Thanh tra Chính phủ là hoàn toàn có cơ sở và hiện nay đã, đang có hiệu lực pháp luật” – ông Lê Sỹ Bảy nói.

Sau nhiều năm xây dựng, cải tạo, công viên bờ sông Sài Gòn (phường An Khánh) đã khoác lên diện mạo mới với không gian xanh, các khu vui chơi, tiện ích. Đây cũng là địa điểm đang xây dựng cầu đi bộ vượt sông Sài Gòn kết nối khu vực trung tâm TP.HCM. Ảnh: THUẬN VĂN

Yếu tố đối thoại với người dân được coi trọng

Nói về quá trình thực hiện kiểm tra, rà soát ranh quy hoạch có liên quan đến khiếu nại của người dân, ThS Nguyễn Đức Hiếu cho biết, căn cứ các thông báo của TTCP nêu trên cho thấy quy trình được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật về thanh tra, áp dụng tương ứng với từng thời kỳ pháp luật.

Trước hết, TTCP đã ban hành các quyết định thành lập tổ kiểm tra, tổ công tác liên ngành, với sự tham gia của các bộ chuyên ngành như Bộ Xây dựng, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tư pháp. Việc phối hợp liên ngành nhằm bảo đảm tính chuyên môn, khách quan khi xem xét các vấn đề phức tạp liên quan đến quy hoạch, đất đai và pháp luật qua nhiều giai đoạn lịch sử.

Trong quá trình kiểm tra, TTCP đã sử dụng các chứng cứ pháp lý và lịch sử, đặc biệt là việc đối chiếu các bản đồ quy hoạch gốc được lưu trữ từ thời kỳ đầu triển khai dự án, so sánh với các bản đồ và tài liệu được sử dụng về sau. Việc đối chiếu này được thực hiện trong bối cảnh pháp luật về quy hoạch, xây dựng trước và sau năm 2005, trong đó có các quy định của Bộ Xây dựng về ký hiệu và thể hiện bản vẽ quy hoạch.

Song song với hoạt động chuyên môn, TTCP đã tổ chức nhiều buổi làm việc với UBND TP.HCM và các bộ, ngành liên quan, báo cáo và xin ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ trong quá trình hoàn thiện kết quả kiểm tra. Đặc biệt, yếu tố đối thoại với người dân được coi trọng, không chỉ để thông báo kết quả mà còn tiếp nhận, rà soát thêm các tài liệu, chứng cứ mới do người dân cung cấp.

Mới nhất, trên cơ sở thực hiện các kiến nghị của TTCP, UBND TP đã ban hành Quyết định số 70/2025/QĐ-UBND ngày 23-5-2025 sửa đổi, bổ sung một số quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại KĐTM Thủ Thiêm và các khu phục vụ tái định cư. Quyết định này đã điều chỉnh chính sách theo hướng nới rộng thời hạn áp dụng và gia tăng mức hỗ trợ bằng tiền cho các nhóm đối tượng cụ thể, qua đó góp phần bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân bị ảnh hưởng. Hơn 84% hồ sơ thuộc diện thụ hưởng chính sách ở Quyết định 70 đã đồng thuận với chính sách.

Còn Theo ThS Lê Bá Đức, trong vụ việc tại KĐTM Thủ Thiêm, các thông báo của Thanh tra Chính phủ là cơ sở pháp lý quan trọng để TP.HCM xây dựng và triển khai chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân.

Về thẩm quyền, TTCP là cơ quan thanh tra cao nhất, thực hiện chức năng thanh tra trên phạm vi cả nước. Theo điểm a khoản 2 Điều 15 Luật Thanh tra 2010 (điểm đ khoản 1 Điều 11 Luật Thanh tra 2022, nay là điểm d khoản 1 Điều 10 Luật Thanh tra năm 2025), TTCP có thẩm quyền thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật của UBND cấp tỉnh (như UBND TP.HCM) và các dự án quan trọng khi cần thiết. Thẩm quyền này bao gồm cả việc tiến hành thanh tra định kỳ theo kế hoạch và thanh tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm hoặc khi có chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Thực tế vụ việc tại KĐTM Thủ Thiêm, TTCP đã được Phó Thủ tướng Thường trực giao nhiệm vụ chủ trì việc kiểm tra các các nội dung liên quan đến khiếu nại của người dân.

Việc phân công này hoàn toàn phù hợp quy định pháp luật, bởi Chính phủ có quyền chỉ đạo TTCP tiến hành thanh kiểm tra với vụ việc phức tạp, phạm vi ảnh hưởng lớn. Như vậy, TTCP hoàn toàn có thẩm quyền ban hành kết luận thanh tra và ban hành các thông báo về kết quả kiểm tra đối với một số nội dung thực hiện tại KĐTM Thủ Thiêm. Điều này đảm bảo rằng mọi kết luận đều có hiệu lực pháp lý và ràng buộc các cơ quan, cá nhân liên quan phải tuân thủ.

UBND TP phải thực hiện các nội dung thông báo của TTCP

Trong vụ việc Thủ Thiêm, bên cạnh Kết luận Thanh tra, TTCP đã ban hành các văn bản dưới hình thức "Thông báo". Cần khẳng định rằng, hình thức này hoàn toàn phù hợp với quy định của pháp luật và thực tiễn hành chính tại Việt Nam đối với các vụ việc quy mô lớn, phức tạp.

Đối với các cuộc thanh tra diện rộng hoặc kiểm tra theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ liên quan đến nhiều bộ ngành, địa phương, việc ban hành các văn bản Thông báo là hình thức văn bản hành chính dùng để truyền đạt nội dung kết luận, các ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ đến đối tượng thanh tra và công luận.

Giá trị pháp lý của các thông báo này nằm ở chỗ đây là văn bản thể hiện ý chí của cơ quan quản lý nhà nước cấp trên đối với cơ quan cấp dưới. Các kiến nghị trong thông báo, sau khi được Thủ tướng đồng ý, trở thành mệnh lệnh hành chính mà UBND TP.HCM có trách nhiệm và nghĩa vụ phải thực hiện.

Luật sư TRẦN VĂN GIỚI, Đoàn Luật sư TP.HCM

HOÀNG KIM - NGUYỄN DUY - ĐẶNG LÊ

Nguồn PLO : https://plo.vn/khu-do-thi-moi-thu-thiem-hieu-luc-phap-ly-cac-thong-bao-cua-thanh-tra-chinh-phu-post890574.html