Khu tưởng niệm Nguyễn Sinh Sắc

9 giờ trướcBài gốc

Cổng khu tưởng niệm. Ảnh: N.V

Không gian kể chuyện lịch sử

Vào đầu thế kỷ 20, cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc (Nguyễn Sinh Huy) được triều đình nhà Nguyễn bổ nhiệm Tri huyện Bình Khê - vị trí tương đương lãnh đạo hành chính địa phương thời bấy giờ. Huyện đường Bình Khê là trung tâm hành chính nơi đặt trụ sở làm việc, và cũng là nơi ghi dấu những quyết định lẫn câu chuyện đời thường về một vị quan thanh liêm, chính trực, luôn gần gũi, thương dân.

Đặc biệt, theo các tài liệu lưu truyền và ghi nhận tại di tích, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành, sau này trở thành Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã từng có những ngày tháng đến vùng đất Bình Khê, theo cha mình học hỏi và đúc kết nhiều bài học về cuộc đời và tinh thần yêu nước sâu sắc. Cuộc chia tay giữa hai cha con nơi đây được nhắc đến như một phần của hành trình dài tìm đường cứu nước, khiến di tích này mang nét ký ức vừa lịch sử vừa xúc động.

Ngày nay, khu di tích được Nhà nước xếp hạng và bảo tồn, thu hút lượng khách tham quan quan tâm đến lịch sử, con người và văn hóa truyền thống. Huyện đường Bình Khê không còn giữ nguyên kiến trúc gốc, nhưng nền móng, dấu tích và cảnh quan xung quanh vẫn minh chứng cho lịch sử lâu dài của vùng đất này.

Khi bước vào khu vực từng là huyện đường, điều dễ nhận thấy nhất không phải là kiến trúc, mà là sự lặng yên. Không gian mở, cây cối bao quanh, ánh sáng trải đều, không có sự gấp gáp. Chính sự tĩnh tại này khiến người tham quan buộc phải chậm lại, và từ đó bắt đầu đặt câu hỏi: nơi đây từng vận hành ra sao, con người từng đi lại thế nào, những quyết định nào đã được đưa ra trong một căn phòng tưởng như rất bình thường?

Huyện đường Bình Khê, xét từ góc độ du lịch di sản, là một điểm đến không “kể thay” cho người xem, mà để người xem tự ghép nối câu chuyện. Những khoảng trống trong không gian, nơi kiến trúc không còn nguyên vẹn lại chính là khoảng trống để trí tưởng tượng và suy tư lịch sử hoạt động.

Giá trị văn hóa của một thiết chế hành chính xưa

Trong nghiên cứu văn hóa lịch sử, các thiết chế hành chính thường ít được chú ý hơn đền đài hay chiến địa. Tuy nhiên, chính những nơi như huyện đường mới phản ánh rõ nét cách một xã hội vận hành: cách quyền lực được thực thi, cách luật lệ đi vào đời sống, và cách con người đối thoại với nhau trong khuôn khổ trật tự.

Huyện đường Bình Khê đại diện cho một mô hình quản lý địa phương cổ, nơi mọi vấn đề từ tranh chấp ruộng đất, thuế khóa, đến đời sống dân sinh đều từng được đưa ra bàn thảo. Vì vậy, di tích này không chỉ là điểm tham quan, mà còn là tư liệu sống cho những ai quan tâm đến lịch sử xã hội, luật tục, và mối quan hệ giữa chính quyền với người dân trong quá khứ.

Một trong những điểm hấp dẫn trong Huyện đường Bình Khê là Khu tưởng niệm cụ Nguyễn Sinh Sắc, một tổ hợp kiến trúc mang tính biểu tượng, vừa phục vụ thờ tự, vừa là nơi trưng bày tư liệu, hiện vật và tái hiện không gian sinh hoạt thời thuộc địa. Nhà lưu niệm, bia di tích, sân cổng… tạo nên một không gian văn hóa gắn liền với ký ức và cảm quan lịch sử của thế hệ hôm nay.

Bình Khê - từ địa danh đến cảm thức

Đặt Huyện đường Bình Khê trong tổng thể vùng Tây Sơn (nay thuộc Gia Lai), có thể thấy đây là một mảnh ghép khác biệt. Nếu nhiều địa danh trong vùng gắn với hào khí, chiến công, thì Bình Khê lại gợi một cảm thức trầm hơn: cảm thức của quản trị, của đời sống thường ngày, của những xung đột nhỏ nhưng kéo dài và ảnh hưởng sâu rộng.

Chính sự khác biệt này làm nên giá trị bổ sung cho bản đồ du lịch văn hóa khu vực. Du khách đến đây không chỉ để “biết thêm”, mà để hiểu sâu hơn: hiểu rằng lịch sử không chỉ được tạo nên bởi những thời khắc bùng nổ, mà còn bởi những ngày tháng lặng lẽ trong các không gian như huyện đường.

Trong hành trình tìm lại và tái định vị các di tích địa phương, Huyện đường Bình Khê xứng đáng được nhìn nhận như một không gian ký ức đặc biệt - nơi lịch sử không nằm trên bia đá, mà lan tỏa trong từng khoảng đất, từng hàng cây, từng câu hỏi còn bỏ ngỏ.

Và chính từ những câu hỏi ấy, du lịch văn hóa mới thực sự bắt đầu.

NGUYÊN VĂN

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/khu-tuong-niem-nguyen-sinh-sac-3331030.html