Dù số vụ khủng bố tại châu Âu hiện không còn ở mức cao như giai đoạn trước, một xu hướng đáng chú ý đang nổi lên, đó là sự gia tăng của thanh thiếu niên trong các vụ việc liên quan đến khủng bố. Điều này cho thấy mối đe dọa đang thay đổi về bản chất, từ các mạng lưới tổ chức sang quá trình cực đoan hóa diễn ra nhanh, âm thầm và ngày càng trẻ hóa.
Khủng bố không tăng mạnh, nhưng nội dung cực đoan lan nhanh hơn trong giới trẻ qua mạng. Ảnh: Shutterstock
Theo một nghiên cứu mới, trong năm 2025, thanh thiếu niên và trẻ vị thành niên chiếm 42% tổng số vụ điều tra liên quan đến khủng bố ở châu Âu và Bắc Mỹ. So với năm 2021, tỷ lệ này đã tăng gấp ba lần. Đây là một dấu hiệu đáng chú ý, bởi trước đây các hoạt động khủng bố thường gắn với những đối tượng trưởng thành hơn, có thời gian tiếp xúc dài với các tư tưởng cực đoan.
Không chỉ tăng về số lượng, độ tuổi tham gia cũng có xu hướng giảm. Nghiên cứu cho thấy đã xuất hiện những trường hợp trẻ em mới khoảng 8 tuổi tiếp xúc với nội dung cực đoan. Điều này phản ánh sự thay đổi trong cách các nhóm cực đoan tiếp cận mục tiêu, khi môi trường mạng trở thành kênh truyền bá chính, dễ tiếp cận và khó kiểm soát hơn.
Một điểm đáng chú ý là tốc độ cực đoan hóa đang diễn ra nhanh hơn trước rất nhiều. Nếu trước đây quá trình này có thể kéo dài hàng tháng hoặc nhiều năm, thì hiện nay trong một số trường hợp chỉ mất vài tuần, thậm chí vài ngày. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự lan truyền của các nội dung ngắn trên mạng xã hội, cùng với cơ chế gợi ý nội dung dựa trên thuật toán.
Khi một người trẻ bắt đầu quan tâm tới một chủ đề nhất định, họ có thể nhanh chóng bị cuốn vào chuỗi nội dung cùng chiều. Các video ngắn, thông điệp đơn giản nhưng lặp lại liên tục có thể tác động mạnh đến nhận thức, đặc biệt với những người chưa có khả năng phân tích và chọn lọc thông tin.
Không gian mạng cũng làm thay đổi cách thức hoạt động của các nhóm cực đoan. Thay vì phụ thuộc vào tổ chức lớn, nhiều cá nhân hiện nay tự cực đoan hóa thông qua các cộng đồng trực tuyến nhỏ, kín. Những nhóm này có thể chia sẻ tài liệu, video hoặc thông điệp cổ vũ bạo lực mà không cần cấu trúc rõ ràng. Điều này khiến việc phát hiện và ngăn chặn trở nên khó khăn hơn.
Bên cạnh yếu tố công nghệ, bối cảnh xã hội cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ. Sự phân cực trong quan điểm chính trị, căng thẳng tôn giáo, cùng cảm giác cô lập trong một bộ phận giới trẻ đang tạo ra môi trường dễ bị tác động. Nhiều thanh thiếu niên dành phần lớn thời gian trên mạng, trong khi thiếu sự kết nối ngoài đời thực.
Trong bối cảnh đó, họ dễ tìm đến các cộng đồng trực tuyến để tìm kiếm sự đồng cảm. Tuy nhiên, chính những không gian này có thể trở thành nơi lan truyền các nội dung cực đoan, từ đó dẫn đến quá trình thay đổi nhận thức một cách nhanh chóng.
Dù vậy, xét trên tổng thể, mức độ tác động của khủng bố tại châu Âu vẫn ở mức tương đối thấp. Khu vực Tây và Trung Âu trong năm 2025 ghi nhận 14 trường hợp tử vong và 51 vụ việc liên quan đến khủng bố, giảm so với 25 trường hợp tử vong và 81 vụ việc của năm 2024. Điều này cho thấy số vụ tấn công gây hậu quả nghiêm trọng không gia tăng, thậm chí có xu hướng giảm.
Trong Liên minh châu Âu, Đức, Pháp và Hy Lạp là những quốc gia chịu tác động rõ rệt hơn. Đức ghi nhận 6 người thiệt mạng trong 5 vụ tấn công trong năm 2025. Một vụ việc đáng chú ý xảy ra tại Munich khi một đối tượng lái xe lao vào đám đông biểu tình, khiến 2 người thiệt mạng và nhiều người bị thương. Kể từ năm 2011, Đức đã ghi nhận tổng cộng 221 vụ tấn công và 53 trường hợp tử vong liên quan đến khủng bố.
Tại Pháp, kể từ năm 2007 đã có 281 người thiệt mạng do các vụ tấn công khủng bố. Riêng trong năm 2025, nước này ghi nhận 12 vụ tấn công, làm 4 người thiệt mạng và 18 người bị thương, mức cao nhất kể từ năm 2020.
Một số quốc gia khác lại có mức độ ảnh hưởng rất thấp, thậm chí cải thiện rõ rệt trong nhiều năm. Điều này cho thấy tình hình khủng bố tại châu Âu không đồng đều giữa các quốc gia. Tuy nhiên, nguy cơ từ quá trình cực đoan hóa trên mạng vẫn tồn tại ở mọi nơi, do đặc điểm không biên giới của môi trường số.
Theo Euronews, CNN
Tùng Lâm - Diễm Quỳnh