'Kì tích sông Hồng' và cuộc tái thiết lớn nhất của Hà Nội

một giờ trướcBài gốc

Nếu triển khai đúng định hướng, dự án sẽ làm thay đổi căn bản cấu trúc phát triển của Hà Nội: từ đô thị quay lưng ra sông sang đô thị lấy sông Hồng làm trung tâm cảnh quan, tài chính, dịch vụ và sinh thái. Bởi vậy, giới quy hoạch coi đây là cuộc “đại phẫu đô thị” lớn nhất của Hà Nội kể từ khi mở rộng địa giới năm 2008.

Phối cảnh phát triển đô thị hai bên sông Hồng trong đồ án

Hai đại lộ, hàng nghìn hecta công viên và tham vọng dựng “mặt tiền sông Hồng”

Theo quy hoạch được thông qua, dự án kéo dài từ cầu Hồng Hà tới cầu Mễ Sở, đi qua hàng loạt khu vực phía Bắc, Đông và Nam Hà Nội.

Xương sống của toàn bộ đồ án là hai tuyến đại lộ cảnh quan chạy dọc hai bờ sông, gồm tuyến Hữu Hồng dài khoảng 45 km và tuyến Tả Hồng dài khoảng 35 km. Hai tuyến này kết nối trực tiếp với các cây cầu chiến lược như cầu Tứ Liên, cầu Trần Hưng Đạo, cầu Ngọc Hồi, đồng thời liên thông với hệ thống vành đai và mạng lưới metro tương lai.

Tuy nhiên, giao thông chỉ là một phần trong tham vọng lớn hơn: tái thiết toàn bộ không gian ven sông Hồng. Hà Nội dự kiến dành hơn 3.500 ha cho hệ thống công viên, cảnh quan và không gian công cộng, trong đó có nhiều “siêu công viên” quy mô hàng trăm đến hơn 1.000 ha như Tráng Việt - Thiên Lộc, Long Biên - Cự Khối, Nhật Tân - Tứ Liên hay Thanh Trì - Nam Phù - Hồng Vân.

Song song với đó là các dự án chỉnh trị lòng sông, xây dựng kè chống lũ, tái tổ chức bãi sông và phát triển hàng loạt khu đô thị mới ven sông.

Đáng chú ý nhất là định hướng hình thành khu “phòng khách đô thị” bên hữu ngạn sông Hồng - nơi được quy hoạch thành tổ hợp tài chính, ngân hàng, fintech, dữ liệu tài chính và thương mại cao cấp. Điều này cho thấy Hà Nội muốn biến hành lang sông Hồng thành cực tăng trưởng mới, tương tự cách nhiều siêu đô thị châu Á khai thác waterfront để tái định vị trung tâm kinh tế.

Trong quy hoạch 100 năm vừa được thông qua, Sông Hồng được xác định là “trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo” và là “động lực phát triển mới của Thủ đô”. Tại buổi tiếp xúc cử tri các xã, phường phía Bắc sông Hồng mới đây, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết, thành phố đang tập trung ba nhóm nhiệm vụ lớn để phát triển khu vực phía Bắc sông Hồng, gồm quản lý quy hoạch các xã, phường ven sông, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng và tháo gỡ các điểm nghẽn đô thị, qua đó từng bước hình thành không gian phát triển mới lấy sông Hồng làm trục trung tâm.

Bất động sản ven sông Hồng bước vào cuộc chuyển dịch lớn

Ngay sau khi dự án được thông qua chủ trương, thị trường bất động sản ven sông Hồng bắt đầu xuất hiện làn sóng quan tâm mới. Trong nhiều năm, phần lớn khu vực ngoài đê sông Hồng bị hạn chế phát triển do vướng quy hoạch thoát lũ, khiến nhiều vùng ven sông dù nằm sát trung tâm nhưng vẫn phát triển chậm, hạ tầng thiếu đồng bộ và giá đất thấp hơn đáng kể so với khu nội đô.

Tuy nhiên, khi các đại lộ, công viên, metro và cầu mới đồng loạt được quy hoạch, cục diện này có thể thay đổi hoàn toàn. Những khu vực như Đông Anh, Long Biên, Bát Tràng, Mê Linh, Phú Thượng, Lĩnh Nam hay Thanh Trì được dự báo sẽ trở thành các cực phát triển mới của Hà Nội trong 10-20 năm tới.

Đặc biệt, sự xuất hiện của các công viên quy mô lớn và trung tâm tài chính ven sông có thể tạo ra “mặt tiền sông Hồng” - điều Hà Nội gần như chưa từng có trong lịch sử phát triển đô thị hiện đại.

Nếu nhìn từ các đô thị lớn trên thế giới, có thể thấy phần lớn đều tận dụng hành lang sông để tạo bản sắc và nâng giá trị bất động sản. Seoul có sông Hàn, Thượng Hải phát triển mạnh quanh sông Hoàng Phố, còn Singapore khai thác khu vực Marina Bay như trung tâm tài chính - du lịch mới. Hà Nội đang đặt cược vào một mô hình tương tự.

Tuy nhiên, đi cùng kỳ vọng tăng trưởng là nguy cơ sốt đất, đầu cơ và giãn dân quy mô lớn. Khác với những dự án hạ tầng thông thường, Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng tác động trực tiếp tới hàng chục nghìn hộ dân đang sinh sống ngoài đê - nơi tồn tại nhiều cộng đồng cư trú lâu đời, làng nghề truyền thống và hệ sinh thái kinh tế phi chính thức ven sông.

Bài toán khó nhất: di dời khoảng 200.000 dân

Theo tính toán sơ bộ, khoảng 200.000 người sẽ bị ảnh hưởng bởi dự án. Đây được xem là thách thức lớn nhất và cũng nhạy cảm nhất của toàn bộ kế hoạch tái thiết sông Hồng.

Khác với các dự án giải phóng mặt bằng thông thường, khu vực ven sông Hồng là nơi tồn tại nhiều cộng đồng cư trú hàng chục năm, thậm chí nhiều thế hệ. Không ít hộ dân sống dựa vào sản xuất nông nghiệp bãi sông, vận tải, làng nghề hoặc kinh doanh nhỏ. Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ là di chuyển chỗ ở mà còn là tái tổ chức lại toàn bộ cấu trúc cộng đồng và sinh kế.

Theo quy hoạch hiện nay, Hà Nội dự kiến triển khai ba hướng tái định cư gồm tái định cư tại chỗ, tái định cư trong các khu đô thị mới ven sông và tái định cư phân tán tại các quỹ nhà đất đối ứng.

Hai khu đô thị lớn được xác định phục vụ tái định cư là khu đô thị định cư Long Biên khoảng 200 ha và khu đô thị định cư Lĩnh Nam quy mô gần 100-280 ha tùy phương án.

Ngoài ra, khoảng 120 ha tại Bát Tràng được dành cho tái thiết làng nghề nhằm giữ lại cấu trúc cộng đồng và không gian sản xuất truyền thống.

Điểm đáng chú ý là thành phố chủ trương di dời theo từng giai đoạn kéo dài tới năm 2038 thay vì giải tỏa ồ ạt. Giai đoạn 2026-2030 sẽ ưu tiên làm đại lộ, công viên trọng điểm, kè sông và các khu tái định cư trước khi mở rộng sang các phân khu còn lại.

Tại phiên thảo luận HĐND, nhiều đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu người dân phải có nơi ở và điều kiện sống tốt hơn sau tái định cư.

Đó cũng là điều quyết định thành bại của toàn bộ dự án. Bởi “kỳ tích sông Hồng” sẽ không chỉ được đo bằng số kilomet đại lộ hay số hecta công viên, mà còn ở việc Hà Nội có thể tái thiết một vùng đô thị khổng lồ mà không tạo ra những đứt gãy xã hội mới hay không.

TUẤN ĐÔNG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/ki-tich-song-hong-va-cuoc-tai-thiet-lon-nhat-cua-ha-noi-227991.html