Kịch bản điều bộ binh tới Iran và những thách thức với Mỹ

một giờ trướcBài gốc

Khói bốc lên từ địa điểm ở Tehran, Iran ngày 28/2/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo kênh Al Jazeera của Qatar, động thái này đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng, làm gia tăng nhanh chóng căng thẳng và bất ổn tại Trung Đông. Khi các đợt không kích vẫn tiếp diễn, một loạt câu hỏi được đặt ra: Liệu Mỹ có khả năng triển khai bộ binh tới Iran? Nếu kịch bản đó xảy ra, hệ lụy sẽ ra sao?

Các đợt tấn công dồn dập gây thương vong lớn

Theo Hội Trăng lưỡi liềm Đỏ Iran, ít nhất 787 người đã thiệt mạng tại nước này kể từ khi chiến dịch bắt đầu. Phía Mỹ thông báo 6 quân nhân thiệt mạng và 18 người bị thương trong các đợt giao tranh, trong bối cảnh Washington tiếp tục không kích còn Iran đáp trả bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái nhằm vào Israel cũng như các cơ sở liên quan tới Mỹ trong khu vực.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết một đầu đạn đã xuyên thủng hệ thống phòng không và đánh trúng một vị trí quân sự kiên cố của Mỹ. Ông không nêu địa điểm cụ thể, song một số nguồn tin cho rằng thương vong có thể xảy ra tại Kuwait.

“Chúng tôi có lực lượng phòng không xuất sắc”, ông Hegseth nói, đồng thời thừa nhận vẫn có những đầu đạn lọt qua và đánh trúng mục tiêu.

Tại Iran, vụ việc gây thương vong lớn nhất được ghi nhận ở thành phố Minab, Đông Nam nước này, khi một cuộc không kích trúng một trường tiểu học dành cho nữ sinh, khiến ít nhất 165 học sinh thiệt mạng.

Hình ảnh do Đài truyền hình nhà nước Iran phát về vụ không kích của lực lượng Mỹ và Israel vào trường tiểu học nữ sinh ở Minab, tỉnh Hormozgan, Iran ngày 28/2/2026. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Mỹ đã ở trong tình trạng chiến tranh với Iran?

Theo Hiến pháp Mỹ, Quốc hội có quyền tuyên chiến, trong khi tổng thống với vai trò tổng tư lệnh có thẩm quyền ứng phó các mối đe dọa khẩn cấp. Trên thực tế hiện đại, nhiều tổng thống Mỹ đã tiến hành hành động quân sự mà không cần tuyên chiến chính thức, thường viện dẫn lý do phòng vệ hoặc tình trạng khẩn cấp.

Lần gần nhất Mỹ chính thức tuyên chiến là trong Thế chiến II. Các cuộc xung đột sau đó, như tại Iraq, đều không đi kèm tuyên bố chiến tranh theo nghĩa pháp lý.

Năm 1973, Quốc hội Mỹ thông qua Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh (War Powers Resolution), quy định tổng thống phải thông báo cho Quốc hội trong vòng 48 giờ kể từ khi bắt đầu hành động quân sự và giới hạn thời gian triển khai lực lượng đơn phương ở mức 60 ngày, trừ khi được Quốc hội cho phép kéo dài.

Tổng thống Trump đã gửi thông báo tới Quốc hội, cho rằng mối đe dọa từ Iran trở nên “không thể chấp nhận được”. Tuy nhiên, Oman, quốc gia đóng vai trò trung gian giữa Washington và Tehran, trước đó cho biết các bên đang tiến gần tới một thỏa thuận ngoại giao.

Một số nghị sĩ Dân chủ đặt câu hỏi về cơ sở pháp lý của chiến dịch và bày tỏ lo ngại khả năng vi phạm Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh. Theo các học giả, sự khác biệt giữa một “cuộc tấn công” và một “cuộc chiến tranh” không nằm ở thuật ngữ, mà phụ thuộc vào thời gian và cường độ can dự: nếu chiến dịch diễn ra ngắn hạn. Nếu các đợt tấn công kéo dài và mở rộng mục tiêu, bản chất xung đột có thẻ vượt xa khái niệm một chiến dịch hạn chế.

Động cơ chiến lược của Washington

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng. Ảnh: THX/TTXVN

Chính quyền Tổng thống Trump đã nêu ra 4 lập luận chính để thực hiện chiến dịch quân sự tại Iran.

Thứ nhất, ngăn chặn chương trình hạt nhân của Tehran. Tổng thống Trump và Phó tổng thống JD Vance khẳng định mục tiêu then chốt là bảo đảm Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ chưa công bố bằng chứng cho thấy Iran sắp có vũ khí hạt nhân trước khi các đòn không kích được triển khai. Trước đó, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết chưa có bằng chứng Iran đang triển khai chương trình vũ khí hạt nhân.

Thứ hai, phòng vệ phủ đầu. Washington lập luận các cuộc không kích là biện pháp phòng vệ chủ động nhằm ngăn Iran tấn công lực lượng, căn cứ và đồng minh của Mỹ. Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng Mỹ hành động trong bối cảnh Israel chuẩn bị tiến hành một chiến dịch riêng nhằm vào Iran, và nếu không ra tay trước, thương vong có thể cao hơn. Tuy vậy, một số chuyên gia nhận định thông điệp từ chính quyền Mỹ chưa hoàn toàn nhất quán về mục tiêu cuối cùng của chiến dịch.

Thứ ba, khả năng thay đổi chính quyền. Tổng thống Trump từng kêu gọi người dân Iran “giành lại quyền kiểm soát vận mệnh”, làm dấy lên suy đoán về khả năng Washington ủng hộ thay đổi chính quyền tại Tehran, dù Nhà Trắng chưa chính thức xác nhận đây là mục tiêu của chiến dịch.

Cuối cùng, làm suy yếu các lực lượng thân Iran. Một mục tiêu khác được nêu là giảm ảnh hưởng và hỗ trợ của Iran đối với các phong trào như Hezbollah ở Liban, lực lượng Houthi tại Yemen và Hamas ở Gaza.

Khả năng Mỹ điều bộ binh tới Iran

Tàu của hải quân Mỹ tuần tra tại khu vực Hạm đội 5 Hải quân Mỹ đóng quân tại thủ đô Manama, Bahrain. Ảnh: turkiyetoday.com/TTXVN

Cho tới nay, Mỹ chủ yếu sử dụng không quân và hải quân, chưa có thông báo chính thức về một chiến dịch trên bộ. Tuy nhiên, khi được hỏi, Tổng thống Trump không loại trừ khả năng này và nói chính quyền sẽ làm “bất cứ điều gì cần thiết”.

Giới phân tích cho rằng không kích đơn thuần khó có thể chấm dứt hoàn toàn năng lực hạt nhân của Iran, vốn được Tehran khẳng định chỉ phục vụ mục đích hòa bình.

Nếu triển khai bộ binh tới Iran, thách thức sẽ rất lớn. So với Iraq năm 2003, Iran có diện tích và dân số lớn hơn nhiều. Cuộc tấn công Iraq năm đó đã lật đổ Chính quyền Tổng thống Saddam Hussein trong vài tuần, nhưng giai đoạn chiếm đóng sau đó kéo dài nhiều năm, với thời điểm cao nhất hơn 150.000 binh sĩ Mỹ hiện diện.

Theo các chuyên gia, một chiến dịch trên bộ tại Iran, nếu xảy ra, sẽ phức tạp và tốn kém, có nguy cơ kéo dài, ảnh hưởng lớn trước hết tới người dân Iran, đồng thời đặt ra rủi ro đáng kể cho binh sĩ Mỹ.

Mỹ có thể duy trì chiến dịch trong bao lâu?

Giới quan sát nhận định khả năng này phụ thuộc vào ba yếu tố chính: nguồn lực quân sự, ngân sách và ý chí chính trị.

Quốc hội Mỹ có thể gây sức ép buộc chính quyền thu hẹp hoặc chấm dứt chiến dịch thông qua các nghị quyết hạn chế tài trợ hoặc quyền triển khai quân sự.

Bên cạnh đó, năng lực quân sự cũng có giới hạn. Kho dự trữ tên lửa, đạn dược dẫn đường chính xác, hệ thống đánh chặn và nhiều trang thiết bị khác là hữu hạn. Nếu không được bổ sung kịp thời thông qua các hợp đồng quốc phòng, nguồn dự trữ này sẽ dần suy giảm theo thời gian.

Diễn biến tiếp theo của chiến dịch vì vậy sẽ phụ thuộc vào tình hình thực địa, phản ứng của các bên liên quan cũng như tính toán chính trị tại Washington và trong khu vực.

Vân Khánh/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/kich-ban-dieu-bo-binh-toi-iran-va-nhung-thach-thuc-voi-my-20260304112802827.htm