Sáng 5-3, tại xã Hải Lựu, tỉnh Phú Thọ diễn ra vòng chung kết Lễ hội chọi trâu truyền thống Xuân Bính Ngọ 2026, hàng vạn người dân đã đổ về đây để chứng kiến màn so tài kịch tính của các "ông trâu".
Lễ hội chọi trâu Hải Lựu có nguồn gốc từ rất sớm, được cho là xuất hiện từ khoảng thế kỷ II trước Công nguyên. Lễ hội gắn với câu chuyện về Thừa tướng Lữ Gia, vị tướng có công chống quân xâm lược thời cổ. Tương truyền rằng, sau những trận chiến thắng lợi, ông đã cho mổ trâu khao quân và tổ chức những cuộc “đấu ngưu” để động viên tinh thần binh sĩ cũng như nhân dân. Từ đó, tục chọi trâu dần được lưu truyền qua nhiều thế hệ và trở thành một nét văn hóa đặc trưng của vùng đất Hải Lựu. Với nhiều thế hệ người dân nơi đây, lễ hội không chỉ là dịp vui xuân mà còn mang ý nghĩa như một “cái Tết thứ hai” của làng.
Trong đời sống tín ngưỡng của người dân địa phương, trâu chọi được gọi một cách trang trọng là “ông Cầu”. Những “ông Cầu” không chỉ tham gia thi đấu mà còn đại diện cho tâm tư, ước vọng của cộng đồng, được dâng lễ tế Thành hoàng làng để cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Chính vì vậy, lễ hội chọi trâu không đơn thuần là hoạt động vui chơi mà còn gắn với những nghi thức tâm linh quan trọng.
Tại trận Bán kết 1 giữa hai ông trâu số 15 và 18, sau thời gian tìm hiểu đối thủ, hai ông trâu phớt lờ nhau khiến tổ trọng tài yêu cầu các chủ trâu vào "cổ vũ tinh thần".
Để chuẩn bị cho lễ hội, các thôn trong xã thường bắt đầu công việc chọn trâu từ nhiều tháng trước. Những con trâu được lựa chọn phải là trâu đực, có sức vóc tốt, tướng mạo đẹp và đặc biệt là phải được thuần dưỡng cẩn thận. Việc chăm sóc trâu chọi cũng được người dân dành nhiều công sức, từ chế độ ăn uống đến luyện tập thể lực. Không ít chủ trâu coi “ông Cầu” như một thành viên trong gia đình, thường xuyên theo dõi, chăm sóc để trâu có sức khỏe tốt nhất trước khi bước vào sới đấu.
Trận Bán kết 2 giữa hai ông trâu 05 và 16 là trận đấu kịch tính nhất tại vòng chung kết năm nay khi hai đối thủ liên tục ra đòn hiểm hóc.
Sau hơn hai thập niên được khôi phục, lễ hội không chỉ được gìn giữ mà còn trở thành điểm nhấn văn hóa du lịch của địa phương. Trong những ngày diễn ra lễ hội, không khí tại Hải Lựu luôn trở nên sôi động. Từ sáng sớm, người dân trong vùng cùng du khách thập phương đã tụ hội về khu vực sân vận động của xã để chờ theo dõi các trận đấu. Tiếng trống hội, tiếng reo hò cổ vũ hòa cùng không khí náo nức tạo nên một ngày hội thực sự của cộng đồng.
Các trận chọi trâu diễn ra trong tiếng trống thúc giục, khi những “ông Cầu” bước vào sới đấu với tư thế dũng mãnh. Những pha so tài quyết liệt luôn thu hút sự chú ý của khán giả, thể hiện tinh thần thượng võ, mạnh mẽ vốn là nét đặc trưng của lễ hội truyền thống này.
Cùng với các trận chọi trâu, lễ hội còn là dịp để người dân tham gia nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian. Những sinh hoạt cộng đồng này góp phần tạo nên không gian lễ hội đậm đà bản sắc, nơi người dân và du khách cùng hòa mình vào không khí vui xuân đầu năm.
Năm nay, lễ hội diễn ra trong hai ngày với 12 trận chọi của 20 “ông Cầu” được tuyển chọn và chăm sóc kỹ lưỡng, thu hút sự cổ vũ sôi nổi của khán giả. Bên cạnh các trận đấu, nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ và thể thao dân gian cũng được tổ chức, góp phần tạo nên không gian sinh hoạt cộng đồng đặc sắc. Công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông và vệ sinh môi trường được địa phương triển khai đồng bộ.
Trận chung kết năm nay là cuộc so tài giữa “ông Cầu” số 05 của thôn Trung Kiên (chủ trâu Hà Hữu Đức) và “ông Cầu” số 18 của thôn Thống Nhất (chủ trâu Hà Văn Hiền). Ngay sau hiệp đấu đầu tiên, trâu số 05 đã áp đảo đối thủ, buộc trâu số 18 phải bỏ chạy, qua đó giành chiến thắng và trở thành nhà vô địch Lễ hội chọi trâu Hải Lựu năm 2026. Đáng chú ý, ở mùa lễ hội năm ngoái, hai đơn vị này cũng từng có “ông Cầu” đối đầu trong trận chung kết và chiến thắng khi đó thuộc về thôn Thống Nhất. Năm nay, chiến thắng đã đổi chủ khi thôn Trung Kiên lên ngôi vô địch.
Ảnh: Lê Vượng - Hoàng Vũ