Kiến nghị điều chỉnh hệ số K trong cảnh báo rủi ro hóa đơn để giảm áp lực cho doanh nghiệp

5 giờ trướcBài gốc

Nhiều bất cập phát sinh

VICA vừa có công văn gửi Cục Thuế phản ánh vướng mắc trong việc áp dụng hệ số K trong công tác cảnh báo rủi ro hóa đơn điện tử. Theo VICA, qua tổng hợp phản ánh của hội viên và doanh nghiệp, cơ quan này nhận thấy việc áp dụng hệ số K trên thực tế đã phát sinh một số bất cập, ảnh hưởng đến tính khách quan của kết quả cảnh báo và làm gia tăng áp lực giải trình mặc dù nhiều doanh nghiệp thực chất không có dấu hiệu bất thường.

(Ảnh minh họa)

Hệ số K là tham số được sử dụng trên ứng dụng hóa đơn điện tử để tự động kiểm soát tổng giá trị hàng hóa bán ra trên các hóa đơn đã xuất so với ngưỡng giá trị hàng hóa đầu vào được tính toán bằng K lần tổng giá trị hàng tồn kho và tổng giá trị hàng hóa mua vào; hệ thống cảnh báo được thực hiện theo tham số K. Như vậy, về bản chất, hệ số K là một công cụ sàng lọc, cảnh báo rủi ro phục vụ quản lý, có mục tiêu hợp lý trong việc hỗ trợ cơ quan thuế nhận diện sớm các trường hợр cần rà soát.

(Theo VICA)

Trước hết, dữ liệu đầu vào dùng để tính toán có thể chưa phản ánh đầy đủ đầu vào thực tế của doanh nghiệp. Trong nhiều trường hợp, số liệu sử dụng đế đối chiếu trên hệ thống chưa bao quát hết các nguồn đầu vào liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, đặc biệt là hàng nhập khẩu hoặc các dữ liệu cần lấy từ hệ thống khác để tổng hợp, đối soát. Khi đầu vào chưa được ghi nhận đầy đủ, kết quả tính toán hệ số K có thể bị sai lệch theo hướng bất lợi cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, hệ số K được áp dụng theo cách thức còn khá tổng quát, chưa phản ánh đầy đủ chu kỳ kinh doanh của từng doanh nghiệp. Thực tế có doanh nghiệp có đặc thù dự trữ hàng hóa theo mùa vụ, có chu kỳ nhập vào - bán ra khá dài, có giai đoạn đầu kỳ hoặc giữa kỳ tích lũy hàng tồn kho lớn, có trường hợp thời điểm phát sinh doanh thu, lập hóa đơn đầu ra không trùng với thời điểm phát sinh hoặc ghi nhận đầu vào trong kỳ cảnh báo của hệ thống,.... Nếu áp dụng một tham số cảnh báo mang đặc điểm “tĩnh” hoặc chung cho nhiều kỳ, nhiều mô hình hoạt động kinh doanh thì rất dễ tạo ra tín hiệu, thông tin cảnh báo không sát với thực tế.

Một hạn chế khác, hệ số K hiện nay chưa thật sự phù hợp với đặc thù của từng ngành nghề, từng mô hình kinh doanh. Có doanh nghiệp kinh doanh đa ngành, vừa thương mại vừa cung cấp dịch vụ; có doanh nghiệp thiên về dịch vụ nhưng có phát sinh một phần hàng hóa; có doanh nghiệp có cơ cấu doanh thu, chỉ phí và tồn kho rất đặc thù.

Ngoài ra, hệ số K cũng có độ lệch nhất định giữa dữ liệu thuế và thực tế kế toán, quản trị của doanh nghiệp. Nếu chỉ dựa trên một chi tiêu tổng hợp mà chưa đối soát đầy đủ với hồ sơ, chứng từ và bối cảnh thực tế thì rất dễ dẫn đến cảnh báo vượt ngưỡng trong khi doanh nghiệp thực tế không có dấu hiệu gian lận hay bất thường.

Việc áp dụng một tiêu chí chung đối với nhiều doanh nghiệp thuộc các ngành nghề, quy mô, chu kỳ và mô hình hoạt động khác nhau, VICA cho rằng có thể dẫn đến tình trạng nhiều doanh nghiệp bị đưa vào diện cảnh báo không thật sự khách quan. Trong các trường hợp này, bất cập không nằm ở chỗ doanh nghiệp có hành vi bất thường, mà chính tại hệ số cảnh báo chưa đủ độ tinh chỉnh để phản ánh đúng đặc thù của doanh nghiệp.

“Điều này làm phát sinh tình trạng doanh nghiệp phải giải trình nhiều lần, tốn thời gian, nhân lực và chi phí tuân thủ, trong khi bản chất hoạt động của doanh nghiệp là bình thường, minh bạch”, công văn của VICA nêu rõ.

Phân loại phù hợp ngành nghề, lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp

Trước thực tế trên, VICA đề nghị cơ quan thuế tiếp tục thống nhất cách hiểu và cách vận dụng hệ số K theo đúng bản chất là công cụ cảnh báo rủi ro phục vụ sàng lọc, nhận diện ban đầu. Việc đánh giá, xem xét đối với từng doanh nghiệp cần được thực hiện trên cơ sở tổng hợp hồ sơ, chứng từ, dữ liệu liện quan, nội dung giải trình của doanh nghiệp và đặc điểm hoạt động thực tế, nhằm bảo đảm tính khách quan, phù hợp với thực tiễn.

(Ảnh minh họa)

Đối với các trường hợp phát sinh cảnh báo, VICA đề nghị ưu tiên việc trao đổi, hướng dẫn, đối chiếu và làm rõ bản chất giao dịch. Trường hợp doanh nghiệp có giải trình hợp lý, kèm theo hồ sơ, chứng từ đầy đủ thì cần được xem xét toàn diện, tránh áp dụng máy móc hoặc thuần túy dựa trên tín hiệu kỹ thuật của hệ thống, nhất là trong những trường hợp có yếu tố đặc thù, có chênh lệch khách quan giữa đầu vào và đầu ra hoặc có sự khác biệt về mô hình hoạt động.

Đồng thời, VICA đề nghị nghiên cứu hoàn thiện quy trình xử lý theo hướng xác định rõ thời gian giải trình phù hợp của doanh nghiệp, thời hạn xử lý tương ứng của cơ quan thuế và tăng cường tiếp nhận, trao đổi hồ sơ, tài liệu bằng phương thức điện tử, nhằm bảo đảm tính kịp thời, minh bạch, hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động sử dụng hóa đơn điện tử, giao dịch với đối tác và uy tín kinh doanh của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, VICA đề nghị cơ quan thuế tiếp tục nghiên cứu, rà soát, hoàn thiện tiêu chí và phương pháp xác định hệ số K theo hướng sát thực tiễn hơn, bảo đảm phản ánh tương đối đầy đủ đầu vào phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, trong đó có tính đến các trường hợp đầu vào phát sinh từ hoạt động nhập khẩu hoặc các trường hợp mua vào theo quy định không có hóa đơn giá trị gia tăng.

Cùng với đó, cần có sự phân loại phù hợp theo ngành nghề, loại hình hoạt động, chu kỳ kinh doanh và đặc điểm giao dịch. Trong đó, cần quan tâm đến các trường hợp đặc thù như doanh nghiệp đa ngành, doanh nghiệp có hoạt động kết hợp hàng hóa và dịch vụ, doanh nghiệp có tỷ trọng nhập khẩu lớn, có tính mùa vụ hoặc có chênh lệch về kỳ phát sinh giữa giao dịch mua vào và giao dịch bán ra.

VICA cũng đề nghị tăng cường đối soát, kết nối và khai thác đồng bộ hơn giữa dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu kê khai thuế, dữ liệu hải quan và các dữ liệu liên quan. Đồng thời, đề nghị tiếp tục rà soát cách thức nhận diện, tính toán và khai thác hệ số K trong quá trình quản lý rủi ro, bảo đảm phù hợp hơn với bản chất hoạt động của doanh nghiệp, nhất là việc phân biệt giữa hoạt động bán hàng hóa, sản xuất và hoạt động cung cấp dịch vụ trong những trường hợp hệ thống chưa phản ánh, tách bạch đầy đủ.

Ngoài ra, cần nghiên cứu cơ chế cập nhật kết quả xác minh đối với các trường hợp doanh nghiệp đã được làm rõ là hoạt động bình thường, qua đó vừa nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, vừa hạn chế việc phát sinh cảnh báo lặp lại hoặc yêu cầu giải trình nhiều lần không cần thiết.

Huyền Châu

Nguồn TCDN : https://taichinhdoanhnghiep.net.vn/kien-nghi-dieu-chinh-he-so-k-trong-canh-bao-rui-ro-hoa-don-de-giam-ap-luc-cho-doanh-nghiep-d66021.html