Hội thảo góp ý Luật Luật sư (sửa đổi) tại Hà Nội diễn ra ngày 24/4 do Cục Bổ trợ tư pháp, Bộ Tư pháp tổ chức.
Theo Văn bản số 197/LĐLSVN-BTV do Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam ban hành ngày 7/5/2026, Liên đoàn cho rằng một số nội dung của Nghị định 109/2026/NĐ-CP có dấu hiệu chưa thống nhất với Luật Luật sư và có thể phát sinh nhiều vướng mắc trong thực tiễn thi hành.
Lo ngại xung đột thẩm quyền quản lý luật sư
Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho biết, khoản 1 Điều 84 Nghị định 109/2026/NĐ-CP quy định Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề luật sư. Tuy nhiên, theo Điều 83 Luật Luật sư, Bộ Tư pháp là cơ quan chịu trách nhiệm trước Chính phủ trong quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư, bao gồm cả việc cấp, thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư.
Liên đoàn nhận định việc giao thẩm quyền xử lý đối với chứng chỉ hành nghề luật sư cho Chủ tịch UBND cấp xã có thể dẫn tới xung đột pháp lý và chưa bảo đảm tính thống nhất trong cơ chế quản lý hành nghề luật sư hiện nay. Đồng thời, quy định này cũng được cho là chưa phù hợp với Nghị định số 118/2021/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính, trong đó không quy định việc “tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề có thời hạn” trong trường hợp pháp luật chuyên ngành đã có quy định về thu hồi giấy phép, chứng chỉ hành nghề.
Nghị định 109/2026/NĐ-CP, ban hành ngày 01/04/2026 hiệu lực ngày 18/5/2026.
Lo ngại hệ quả nghiêm trọng đối với luật sư
Một trong những nội dung được Liên đoàn Luật sư Việt Nam đặc biệt quan tâm là chế tài “tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề luật sư có thời hạn”.
Theo phân tích của Liên đoàn, dù chỉ bị tước chứng chỉ hành nghề trong thời hạn 1 tháng thì hậu quả pháp lý kéo theo đối với luật sư là rất lớn. Bởi theo Luật Luật sư, trường hợp luật sư bị xử phạt bằng hình thức tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề có thời hạn sẽ thuộc diện bị thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư; đồng thời tên luật sư cũng bị xóa khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư.
Liên đoàn cho rằng đây là chế tài có tính nghiêm khắc cao, tác động trực tiếp đến nghề nghiệp, uy tín và quyền hành nghề của luật sư, do đó việc áp dụng cần được thực hiện theo trình tự, thủ tục chặt chẽ và thận trọng hơn.
Có thể ảnh hưởng đến tính độc lập của hoạt động luật sư
Trong văn bản kiến nghị, Liên đoàn Luật sư Việt Nam cũng cảnh báo nguy cơ phát sinh vướng mắc trong thực tiễn khi Nghị định 109/2026/NĐ-CP có hiệu lực.
Theo đó, trong nhiều vụ việc tranh chấp, khiếu nại hành chính liên quan trực tiếp đến quyết định của chính quyền địa phương về đất đai, xây dựng, môi trường hay phòng cháy chữa cháy, luật sư thường là người tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người dân, doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, việc Chủ tịch UBND cấp xã vừa là một bên liên quan trong tranh chấp, vừa được trao thẩm quyền xử phạt và tước chứng chỉ hành nghề luật sư có thể dẫn đến tâm lý e ngại, ảnh hưởng đến tính độc lập, khách quan của hoạt động hành nghề luật sư.
Liên đoàn nhấn mạnh, chức năng xã hội của luật sư theo Luật Luật sư là bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân và góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; do đó cần có cơ chế bảo đảm tính độc lập nghề nghiệp cho đội ngũ luật sư.
Văn bản số 197/LĐLSVN-BTV do Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam ban hành ngày 7/5/2026.
Kiến nghị tạm dừng một số quy định để rà soát
Từ các phân tích trên, Liên đoàn Luật sư Việt Nam kiến nghị Chính phủ xem xét tạm dừng hiệu lực thi hành đối với các quy định tại Điều 8, Điều 12 và khoản 1 Điều 84 Nghị định 109/2026/NĐ-CP liên quan đến thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch UBND cấp xã đối với luật sư.
Đồng thời, Liên đoàn cũng đề nghị Chính phủ tổ chức rà soát lại toàn bộ các hành vi vi phạm hành chính có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tước chứng chỉ hành nghề luật sư thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã.
Ngoài ra, Liên đoàn Luật sư Việt Nam kiến nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tăng cường giám sát công tác xây dựng, thi hành pháp luật nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời góp phần xây dựng đội ngũ luật sư phát triển ổn định, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.
Trí Nhân - Chu Phương