Kiến tạo không gian mới cho Hà Nội

2 giờ trướcBài gốc

Không chỉ đặt ra định hướng mở rộng không gian đô thị, quy hoạch lần này còn hướng tới tổ chức lại cấu trúc phát triển của Thủ đô theo tư duy dài hạn hơn, bền vững và thích ứng tốt hơn với những biến động trong nhiều thập niên tới.

Hà Nội định hướng mô hình phát triển trở thành đô thị xanh, thông minh. Ảnh: Phạm Hùng

Tái cấu trúc không gian phát triển

Trong gần 40 năm đổi mới, Hà Nội đã có tốc độ đô thị hóa thuộc nhóm nhanh nhất cả nước. Không gian đô thị liên tục mở rộng, dân số gia tăng mạnh, nhiều khu vực mới hình thành với tốc độ phát triển mạnh mẽ. Hà Nội hôm nay không còn là đô thị giới hạn quanh khu vực nội đô lịch sử mà đã trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ có sức lan tỏa vùng và quốc gia.

Tuy nhiên, quá trình phát triển nhanh cũng kéo theo nhiều sức ép ngày càng rõ nét như: Ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, quá tải hạ tầng kỹ thuật, thiếu không gian xanh và áp lực dân số nội đô đang đặt ra những thách thức lớn đối với chất lượng sống đô thị.

Nhiều chuyên gia cho rằng, không ít vấn đề Hà Nội đang đối mặt xuất phát từ thực tế tốc độ phát triển đô thị nhanh hơn khả năng tổ chức không gian và đầu tư hạ tầng đồng bộ. Có những khu vực dân cư phát triển rất mạnh nhưng hạ tầng giao thông, trường học, y tế và không gian công cộng chưa theo kịp. Không ít khu đô thị mới hình thành vẫn phụ thuộc lớn vào lõi trung tâm về việc làm, dịch vụ và giao thông.

Trong khi đó, yêu cầu phát triển của Hà Nội hiện nay đã khác nhiều so với các giai đoạn trước. Thành phố không chỉ đối diện bài toán mở rộng đô thị hay giãn dân đơn thuần mà còn phải giải quyết đồng thời các yêu cầu mới về tăng trưởng xanh, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Trước đây, Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn 2065 được xây dựng theo hai luật khác nhau, với quy trình và thời kỳ khác nhau, dẫn tới thiếu đồng bộ trong một số định hướng phát triển và tổ chức không gian đô thị.

Đặc biệt, nhiều nội dung quy hoạch được xây dựng trước thời điểm Hà Nội triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính. Việc tổ chức lại từ 526 đơn vị hành chính cấp xã xuống còn 126 đơn vị kéo theo yêu cầu tái cấu trúc không gian phát triển, phân bổ lại hạ tầng và tổ chức lại mạng lưới dịch vụ đô thị.

Trong bối cảnh đó, việc Hà Nội phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được xem là bước đi nhằm xây dựng một khung phát triển thống nhất, đủ khả năng dẫn dắt không gian đô thị trong dài hạn.

GS.TS.KTS Trần Trọng Hanh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội nhận định, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm không chỉ là một bản vẽ không gian phát triển mà là sự lựa chọn con đường đi cho tương lai của một đô thị đặc biệt, Thủ đô của cả nước. Nếu hiện thực hóa hiệu quả, quy hoạch này sẽ góp phần tạo dựng diện mạo mới cho Hà Nội trong kỷ nguyên phát triển mới.

Theo TS.KTS Vũ Hoài Đức, giảng viên Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), quy hoạch đô thị hiện đại không còn là việc thiết kế sẵn tương lai theo tư duy cứng nhắc mà phải là cấu trúc phát triển có khả năng thích ứng với biến động kinh tế - xã hội, công nghệ và môi trường trong dài hạn.

Từ góc độ quản trị đô thị, việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm còn cho thấy thành phố đang chuyển mạnh từ tư duy “quản lý đô thị” sang “kiến tạo không gian phát triển”. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là kiểm soát xây dựng và mở rộng không gian đô thị, thì hiện nay yêu cầu đặt ra là tổ chức lại cấu trúc phát triển để tạo ra động lực tăng trưởng mới cho cả Vùng Thủ đô.

Mở ra chu kỳ phát triển mới

Một trong những định hướng lớn của Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm là tổ chức lại không gian phát triển theo hướng cân bằng hơn giữa khu vực trung tâm và các vùng động lực mới. Hà Nội sẽ từng bước hình thành thêm các cực phát triển mới gắn với hạ tầng chiến lược, qua đó giảm áp lực cho khu vực lõi đô thị lịch sử và mở rộng dư địa tăng trưởng trong dài hạn.

Trong cấu trúc phát triển mới, hệ thống giao thông chiến lược như các tuyến vành đai, metro và hành lang kết nối vùng... được xác định giữ vai trò dẫn dắt quá trình phát triển đô thị. Các trục hạ tầng này không chỉ phục vụ giao thông mà còn tạo điều kiện hình thành thêm các không gian phát triển mới, góp phần phân bổ lại dân cư và hoạt động kinh tế.

Theo TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, Hà Nội đang đứng trước cơ hội lớn để tái cấu trúc không gian đô thị thông qua hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại. Nếu được triển khai đồng bộ, các tuyến giao thông khối lượng lớn sẽ góp phần hình thành các trung tâm phát triển mới và tạo chuyển biến trong tổ chức không gian đô thị của Thủ đô.

Bên cạnh phát triển hạ tầng, quy hoạch lần này cũng đặt trọng tâm lớn hơn vào chất lượng sống đô thị. Không gian xanh, mặt nước, các hành lang sinh thái và giá trị văn hóa lịch sử được xác định là thành phần quan trọng trong cấu trúc phát triển tương lai của Thủ đô.

Đáng chú ý, lần đầu tiên sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo trong cấu trúc phát triển của Hà Nội tương lai. Định hướng này mở ra khả năng đưa dòng sông trở lại vai trò trung tâm trong đời sống đô thị, tạo thêm không gian phát triển mới cho cả hai bên bờ.

Từ góc độ phát triển dài hạn, việc thành phố phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm không chỉ mang ý nghĩa hoàn thiện một đồ án quy hoạch. Đây còn là bước chuẩn bị cho một chu kỳ phát triển mới của Thủ đô, hướng tới xây dựng không gian phát triển hiện đại, bền vững và giàu bản sắc trong thế kỷ XXI.

Lại Tấn

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/kien-tao-khong-gian-moi-cho-ha-noi-750336.html