Kiến tạo nền giáo dục hiện đại từ 'tam hóa' đến công dân toàn cầu

2 giờ trướcBài gốc

Học sinh trải nghiệm các mô hình từ kết quả nghiên cứu. Ảnh: Dương Triều.

Hướng tới hiện đại hóa, dân tộc hóa và lành mạnh hóa

Ngày 4/6, Học viện Quản lý giáo dục tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Sứ mệnh của giáo dục và đào tạo trước kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam”.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Phạm Văn Thuần - Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục nhấn mạnh, trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Học viện giữ vai trò quan trọng trong nghiên cứu, đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục.

Theo PGS.TS Phạm Văn Thuần, nghiên cứu khoa học là một trong những trụ cột quan trọng thúc đẩy sự phát triển bền vững của cơ sở giáo dục đại học. Hoạt động nghiên cứu phải gắn chặt với đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

PGS.TS Phạm Văn Thuần - Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục phát biểu khai mạc hội thảo.

Nhà trường cần xây dựng “Tam sư” gồm: sư đạo, sư đức và sư thuật, trong đó “sư hinh” - hình ảnh, phẩm chất đạo đức mẫu mực của người thầy - giữ vai trò nền tảng. Bên cạnh đó, giáo dục phải góp phần hình thành nhân cách người Việt với “Tam lập”: lập chí, lập thân và lập nghiệp.

Chia sẻ về tầm nhìn giáo dục Việt Nam giai đoạn 2026-2045 và những năm tiếp theo, PGS.TS Đặng Quốc Bảo – nguyên Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục nhấn mạnh ba định hướng cốt lõi. Theo đó, giáo dục Việt Nam cần hướng tới mục tiêu “Tam hóa” gồm: hiện đại hóa, dân tộc hóa và lành mạnh hóa.

PGS.TS Đặng Quốc Bảo – nguyên Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục tham luận tại hội thảo.

Dẫn lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về hai chữ “sư hinh”, PGS.TS Đặng Quốc Bảo cho rằng, người thầy không chỉ truyền thụ tri thức mà còn phải là tấm gương về đạo đức, lối sống, được học trò và xã hội tin yêu, kính trọng. Đây chính là giá trị cốt lõi cần được gìn giữ và phát huy trong quá trình đổi mới giáo dục hiện nay.

Trên phương diện công nghệ số, GS.TS Phạm Quang Trung - nguyên Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục cho rằng, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những biến đổi sâu sắc với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Quá trình AI thay thế con người không diễn ra ngay lập tức nhưng sẽ diễn ra từng bước với tốc độ ngày càng nhanh, trước hết ở những công việc mang tính lặp lại, có quy trình và logic rõ ràng.

GS.TS Phạm Quang Trung chia sẻ về dòng chảy AI - cơ hội và thách thức trong đào tạo, phát triển nguồn nhân lực.

Theo GS.TS Phạm Quang Trung, ngay cả các lĩnh vực sáng tạo như: âm nhạc, hội họa hay nghệ thuật cũng đang chịu tác động mạnh mẽ từ AI. Điều này đặt ra nhiều thách thức đối với giáo dục và đào tạo, từ yêu cầu đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy để theo kịp sự phát triển công nghệ, đến tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực AI.

Bên cạnh đó, sự phát triển của AI cũng kéo theo những vấn đề về đạo đức, pháp lý… Trước thực tế này, các cơ sở giáo dục buộc phải chủ động đổi mới để thích ứng với làn sóng công nghệ mới.

Toàn cảnh hội thảo.

Đổi mới năng lực sư phạm và phát triển công dân toàn cầu

Tuy nhiên, GS.TS Phạm Quang Trung nhận thấy, AI cũng mở ra những cơ hội phát triển vượt ngoài dự báo. Nhiều ngành nghề mới đang hình thành như: kỹ sư thiết kế câu lệnh (Prompt Engineer), chuyên gia dữ liệu, chuyên gia đạo đức AI hay các lĩnh vực liên quan đến công nghệ AI lượng tử. AI góp phần nâng cao năng suất lao động, tối ưu hóa hiệu quả công việc và biến nhiều ý tưởng trước đây được xem là “không thể” thành hiện thực.

Dẫn chứng từ các trường đại học hàng đầu thế giới như: Đại học Carnegie Mellon, MIT, Stanford (Mỹ), Oxford, Cambridge (Anh), Thanh Hoa (Trung Quốc), NUS và NTU (Singapore), GS.TS Phạm Quang Trung cho biết, nhiều cơ sở giáo dục đã xây dựng hệ sinh thái AI toàn diện, ứng dụng AI để cá thể hóa việc học tập và giải quyết các bài toán khoa học phức tạp.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hằng - Bí thư Đảng ủy Học viện Quản lý giáo dục điều hành phần thảo luận.

Để tận dụng hiệu quả cơ hội từ AI, GS.TS Phạm Quang Trung đề xuất, cần ưu tiên đầu tư hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, đào tạo đội ngũ chuyên gia AI; đồng thời đổi mới chương trình, giáo trình, phương pháp giảng dạy và phát triển các ngành nghề mới đáp ứng yêu cầu của thời đại số.

Tham luận tại hội thảo, PGS.TS Trịnh Quang Từ - nguyên Chủ nhiệm Khoa Công tác Đảng, công tác chính trị (Học viện Kỹ thuật Quân sự) cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số và AI phát triển mạnh mẽ, giáo dục cần hướng tới mục tiêu đào tạo những công dân toàn cầu có năng lực thích ứng và học tập suốt đời.

Dẫn theo các nghiên cứu quốc tế, PGS.TS Trịnh Quang Từ cho biết, 10 kỹ năng quan trọng của công dân toàn cầu gồm: hiểu biết công nghệ số, xử lý dữ liệu, tư duy phản biện, trí tuệ cảm xúc, sáng tạo, hợp tác, khả năng thích ứng, kỹ năng lãnh đạo, quản lý thời gian và tinh thần tự học liên tục.

PGS.TS Trịnh Quang Từ tham luận tại hội thảo.

Theo PGS.TS Trịnh Quang Từ, đào tạo nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên môn vững vàng mà còn cần năng lực thích ứng, tư duy sáng tạo cùng AI, tinh thần khởi nghiệp và động lực học tập không ngừng.

Đối với đội ngũ nhà giáo, PGS.TS Trịnh Quang Từ đề xuất xây dựng khung năng lực sư phạm mới dựa trên tư duy lấy người học làm trung tâm, đạo đức AI, khả năng làm chủ công nghệ số, thực hành sư phạm trong môi trường số và phát triển chuyên môn gắn với AI.

Đặc biệt, mỗi năng lực cần được phát triển theo ba cấp độ: cơ bản, nâng cao và sáng tạo. Trong đó, cấp độ sáng tạo là mục tiêu hướng tới, giúp giảng viên không chỉ ứng dụng mà còn chủ động đổi mới và kiến tạo giá trị trong môi trường giáo dục số.

Các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tham dự hội thảo.

Theo PGS.TS Trịnh Quang Từ, thế hệ trẻ sẽ sống và làm việc trong môi trường số, vì vậy giáo dục cần chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực toàn cầu, đồng thời cụ thể hóa khung năng lực sư phạm cho từng lĩnh vực để phục vụ hiệu quả công tác đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo.

Minh Phong

Nguồn GD&TĐ : https://giaoducthoidai.vn/kien-tao-nen-giao-duc-hien-dai-tu-tam-hoa-den-cong-dan-toan-cau-post780494.html