Kiến tạo nền tảng cho ngoại giao lập pháp trong kỷ nguyên mới

2 giờ trướcBài gốc

Cử tri khu vực bỏ phiếu số 11, phường Cửa Nam (Hà Nội) thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân. Ảnh: TTXVN

Nền tảng pháp lý cho giai đoạn phát triển mới

Những ngày qua, nhiều chuyên gia quốc tế nhận định, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 là dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển thể chế của Việt Nam.

Theo đánh giá của Tiến sĩ Oleg Ghermanovich Rumyantsev, Chủ tịch Ủy ban Phát triển nhận thức Luật Hiến pháp của Hiệp hội Luật sư Nga, Trưởng nhóm soạn thảo Hiến pháp Liên bang Nga, Việt Nam đang trải qua quá trình cải cách hành chính sâu rộng, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ quản trị số nhằm xây dựng bộ máy nhà nước hiện đại. Trong bối cảnh đó, hệ thống pháp luật cần được tiếp tục hoàn thiện với các quy phạm mới để thích ứng với yêu cầu quản trị hiện đại. Đối với các nhà lập pháp của nhiệm kỳ mới, việc nắm vững kiến thức xây dựng luật là điều kiện quan trọng, bởi mỗi văn bản pháp luật đều phải thực hiện đồng thời hai chức năng: Giám sát và thúc đẩy phát triển.

Trong quá trình nghiên cứu Hiến pháp Việt Nam năm 2013, Tiến sĩ Rumyantsev đặc biệt ấn tượng với cơ chế giám sát tối cao của Quốc hội đối với toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước. Quy định này góp phần giải thích vì sao các cuộc bầu cử tại Việt Nam nhận được sự quan tâm lớn của xã hội, bởi chất lượng của cơ quan lập pháp có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả quản trị quốc gia và đời sống của người dân. Hiến pháp Việt Nam đặt ra những yêu cầu rõ ràng đối với đội ngũ cán bộ, công chức trong việc tôn trọng và phục vụ nhân dân, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm đấu tranh chống tham nhũng và các biểu hiện quan liêu.

Với tư cách là một người từng tham gia soạn thảo hiến pháp, Tiến sĩ Rumyantsev cho rằng, quy định này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao nhận thức pháp luật của công chúng và cử tri. Từ đó, cử tri sẽ đặt ra những yêu cầu nghiêm khắc hơn đối với các ứng cử viên. Trước hết là yêu cầu về liêm chính và quyết tâm chống tham nhũng. Trong nhiều quốc gia theo mô hình xã hội chủ nghĩa, vấn đề chống tham nhũng không được đề cập trực tiếp trong hiến pháp, trong khi Việt Nam lại dành nhiều điều khoản cho nội dung này. Việc hiến định hóa mục tiêu chống tham nhũng đã tạo ra những chuẩn mực cao hơn đối với các đại biểu dân cử. Đồng thời, sự gắn bó với cử tri cũng là yếu tố không thể thiếu. Các nhà lập pháp không thể đáp ứng kỳ vọng của xã hội, nếu xa rời người dân. Sự thấu hiểu và đồng cảm với cử tri chính là một trong những phẩm chất đạo đức quan trọng nhất đối với đại biểu của cơ quan lập pháp.

Bà Ana Karina Rojo Pimentel, Nghị sĩ thuộc Đảng Lao động Mexico, Chủ tịch Ủy ban Phúc lợi Hạ viện Mexico kiêm Chủ tịch Nhóm Nghị sĩ Hữu nghị Mexico - Việt Nam nhìn nhận, trong bối cảnh địa chính trị thế giới biến động nhanh chóng, các cơ quan lập pháp cần xây dựng hệ thống pháp luật vừa bảo đảm chủ quyền quốc gia, vừa thích ứng với xu thế hội nhập. Các văn bản pháp lý không chỉ có nhiệm vụ bảo vệ tài nguyên và nền kinh tế quốc gia, mà còn phải bảo đảm lợi ích từ hội nhập được phân bổ công bằng, mang lại lợi ích thiết thực cho người lao động và toàn xã hội.

Việc xây dựng khuôn khổ pháp lý phù hợp với sự phát triển của khoa học - công nghệ là yếu tố quan trọng để công nghệ trở thành động lực phát triển bao trùm. Các nghị viện cũng cần hiện đại hóa phương thức hoạt động, thúc đẩy mô hình nghị viện mở và khuyến khích sự tham gia của người dân vào quá trình xây dựng luật pháp. Việc tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong đời sống chính trị cũng góp phần nâng cao chất lượng hoạt động lập pháp.

Nâng tầm ngoại giao nghị viện trong bối cảnh mới

Đánh giá về hoạt động của Quốc hội Việt Nam trong những năm gần đây, Giáo sư, Tiến sĩ Anmol Mukhia thuộc Đại học Nam Á (Ấn Độ) cho biết, Quốc hội khóa XV đã thể hiện cách tiếp cận chủ động và đổi mới trong hoạt động lập pháp. Những kết quả lập pháp trong nhiệm kỳ 2021-2026 đã góp phần thể chế hóa các chính sách trọng yếu của Việt Nam, từ quốc phòng, an ninh đến các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống người dân.

Theo Giáo sư Mukhia, việc tổ chức bầu cử sớm hơn khoảng 2 tháng có thể được xem như một bước cải cách quan trọng nhằm bảo đảm bộ máy lãnh đạo mới được kiện toàn nhanh chóng để triển khai các mục tiêu phát triển dài hạn. Quyết định này giúp tránh khoảng trống quyền lực trong giai đoạn chuyển tiếp, đồng thời tạo điều kiện để Chính phủ mới nhanh chóng xử lý các vấn đề cấp bách như phát triển hạ tầng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Một điểm đáng chú ý khác là cuộc bầu cử lần này được tổ chức theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp tinh gọn hơn. Sự thay đổi này giúp giảm bớt các tầng nấc trung gian trong bộ máy hành chính và nâng cao hiệu quả quản trị địa phương.

Trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động, vai trò của nghị viện không chỉ dừng lại ở chức năng lập pháp, mà còn trở thành công cụ quan trọng trong chính sách đối ngoại. Nhận định này được đưa ra bởi ông Phan Kiên Cường, Trọng tài kinh tế Séc, Slovakia và Wien, Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn phát triển kinh tế - thương mại Việt Nam (VICENDETI).

Theo ông Cường, để nâng cao hiệu quả ngoại giao nghị viện trong nhiệm kỳ tới, cần tập trung vào một số định hướng chiến lược. Trước hết, Quốc hội Việt Nam cần chuyển từ cách tiếp cận tham gia sang chủ động đóng góp vào việc xây dựng các khuôn khổ pháp lý tại các diễn đàn đa phương như Liên minh Nghị viện thế giới, Hội đồng Liên nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á hay Diễn đàn Nghị viện châu Á - Thái Bình Dương.

Đặc biệt, Việt Nam có thể chủ động đề xuất các sáng kiến liên quan đến những lĩnh vực mới của kỷ nguyên số như quản trị an ninh mạng xuyên biên giới, chuẩn mực đạo đức của trí tuệ nhân tạo và các tiêu chuẩn thương mại xanh. Việc tham gia định hình các quy tắc quốc tế ngay từ giai đoạn hoạch định chính sách sẽ tạo lợi thế lâu dài cho quốc gia.

Bên cạnh đó, việc nội luật hóa các tiêu chuẩn quốc tế từ các hiệp định thương mại thế hệ mới như Hiệp định Thương mại tự do Liên minh châu Âu - Việt Nam hay Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương cũng cần được thúc đẩy đồng bộ nhằm tạo ra môi trường pháp lý minh bạch và phù hợp với các chuẩn mực toàn cầu.

Một hướng đi khác là tăng cường “ngoại giao chuyên đề” giữa các Ủy ban của Quốc hội Việt Nam với các cơ quan tương ứng của nghị viện các nước phát triển, đặc biệt là các đối tác tại Liên minh châu Âu. Việc trao đổi kinh nghiệm lập pháp trong các lĩnh vực như chuyển đổi năng lượng hay kinh tế tuần hoàn sẽ giúp Việt Nam rút ngắn quá trình hoàn thiện thể chế phục vụ phát triển bền vững.

Ngoài ra, Quốc hội cũng cần phát huy mạnh mẽ chức năng giám sát đối với việc thực hiện các hiệp định và điều ước quốc tế. Theo ông Cường, cơ chế giám sát hiệu quả sẽ bảo đảm các nguồn lực hợp tác quốc tế được sử dụng đúng mục tiêu và mang lại lợi ích thiết thực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Những nhận định của các học giả và chuyên gia quốc tế cho thấy, cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI không chỉ mang ý nghĩa chính trị trong nước, mà còn được nhìn nhận như một bước tiến trong quá trình hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia. Trong bối cảnh đất nước hướng tới các mục tiêu phát triển dài hạn, một cơ quan lập pháp năng động, minh bạch và gắn bó với cử tri sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc định hình tương lai phát triển của Việt Nam.

Hồng Nhung

Nguồn Biên Phòng : https://bienphong.com.vn/kien-tao-nen-tang-cho-ngoai-giao-lap-phap-trong-ky-nguyen-moi-post501580.html