Kiến tạo nền tảng để Thủ đô bứt phá

2 giờ trướcBài gốc

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên thảo luận tại tổ cho ý kiến vào dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: QP

Thể chế kiến tạo phát triển

Thực tế phát triển của Hà Nội đang đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực, với những quyết sách đột phá, thành tựu nổi bật và dấu ấn tiên phong. Cùng với phát triển kinh tế, xã hội, thành phố đã tạo nổi bật trong phát triển hạ tầng chiến lược, thúc đẩy các dự án động lực chiến lược của Thủ đô, Vùng Thủ đô; tập trung giải quyết 5 điểm nghẽn lớn trên tinh thần vừa cấp bách, khẩn trương, vừa căn cơ, lâu dài trong chiến lược tổng thể gắn với Quy hoạch tầm nhìn 100 năm. Để đạt được những thành tựu quan trọng trong thời gian qua, chính nhờ sự đổi mới trong tư duy, đột phá trong hành động của các cấp, ngành, đặc biệt là những đổi mới trong kiến tạo thể chế, tháo gỡ những điểm nghẽn, thúc đẩy sự phát triển.

Đặc biệt, để Hà Nội thực sự vươn mình trong kỷ nguyên mới, cùng với các nhiệm vụ chính trị quan trọng, thành phố đã hoàn thành một bước lớn trong xây dựng 3 trụ cột chiến lược Quy hoạch - Thể chế - Mô hình phát triển nhằm đặt nền móng cho Thủ đô phát triển với tầm nhìn 100 năm. Trong đó, ngày 17-3-2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW về “Xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới”, với những định hướng lớn trong xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm kiến tạo, giữ vai trò dẫn dắt, định hình mô hình và tư duy phát triển mới; là hạt nhân, trung tâm kết nối và động lực phát triển của cả vùng và cực tăng trưởng của cả nước; hướng tới là thành phố kết nối toàn cầu. Nghị quyết đang được toàn bộ hệ thống chính trị của thành phố cụ thể hóa, triển khai với tinh thần hành động “Quyết liệt - đồng bộ - sáng tạo - hiệu quả”; lấy kết quả thực chất làm thước đo; lấy sự hài lòng và hạnh phúc của người dân làm mục tiêu cuối cùng, các quan điểm, định hướng trong Nghị quyết đã được cụ thể hóa bằng các giải pháp cụ thể.

Song song với đó, Nghị quyết về Quy hoạch Tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm đã được HĐND thành phố thông qua. Trong đó, xác định rõ các định hướng phát triển Thủ đô Hà Nội “Văn hóa - bản sắc - sáng tạo”, tái cấu trúc theo mô hình đô thị “Đa cực - đa trung tâm - đa tầng - đa lớp”, thành phố “Văn hiến - văn minh - hiện đại”...

Trước những yêu cầu mới, nhiệm vụ mới đang được đặt ra, việc hoàn thiện thể chế phù hợp yêu cầu mới để Hà Nội phát triển nhanh hơn, bền vững hơn và xứng tầm một Thủ đô hiện đại của khu vực là nội dung quan trọng. Để từ đó, tạo một “chiếc áo cơ chế pháp lý” đủ rộng, với cơ chế chính sách vượt trội, đặc thù của một đô thị đặc biệt trên nhiều lĩnh vực. Điều này cũng đã được định hướng rõ trong Nghị quyết số 02-NQ/TW, với quan điểm được nhấn mạnh quan điểm việc xác lập thể chế đặc thù, vượt trội; phân cấp; phân quyền triệt để, toàn diện gắn với cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình, bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định, tổ chức thực hiện, chịu trách nhiệm toàn diện đối với các vấn đề phát triển của Thủ đô. Với Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp thứ nhất tạo thêm một hành lang pháp lý mới, đủ mạnh để tháo gỡ các “điểm nghẽn” về cơ chế, khơi thông nguồn lực và nâng cao hiệu lực quản trị đô thị đặc biệt. Luật cũng được thiết kế để gỡ bỏ mọi rào cản hành chính cũ, trao cho Hà Nội cơ chế để thử nghiệm, tự chủ nguồn lực và định hình tương lai.

Cơ chế vượt trội cho giai đoạn phát triển mới

Theo PGS.TS Bùi Thị An - Chủ tịch Hội Nữ trí thức thành phố Hà Nội, nguyên đại biểu Quốc hội khóa XIII, nội dung cốt lõi của Luật Thủ đô (sửa đổi) là tháo gỡ “điểm nghẽn” về thể chế. Thực tiễn phát triển cho thấy, nhiều vướng mắc của Hà Nội bắt nguồn từ những hạn chế khuôn khổ pháp lý. Điểm đột phá của Luật lần này là trao quyền thực chất hơn cho chính quyền Thủ đô, đồng thời bổ sung các công cụ đặc thù trong các lĩnh vực như tài chính, quy hoạch, đất đai...

Luật Thủ đô (sửa đổi) đã thiết lập nền tảng thể chế mới, đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn của Hà Nội. Thủ đô đang hướng tới mục tiêu trở thành thành phố toàn cầu vào năm 2065, do đó một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh, đủ linh hoạt sẽ là đòn bẩy mạnh mẽ trong các lĩnh vực. Trong đó, Luật với nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nhằm trao quyền mạnh hơn cho chính quyền thành phố Hà Nội, mở rộng phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, tạo không gian thể chế đủ rộng để Thủ đô phát huy vai trò đầu tàu, cực tăng trưởng của vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước. Khi có đủ quyền hạn, nguồn lực và cơ chế kiểm soát phù hợp, Thủ đô có thể chủ động giải quyết những điểm nghẽn, khai thác tốt hơn các tiềm năng, lợi thế và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, việc hoàn thiện những thiết chế, thể chế đặc thù, vượt trội cho Thủ đô để bảo đảm có một cơ chế ổn định lâu dài cũng đáp ứng được mục tiêu phát triển 100 năm, phù hợp vị trí là đô thị đặc biệt, trung tâm chính trị - hành chính của cả nước.

Điểm đáng chú ý khác trong Luật là cơ chế thí điểm chính sách mới. Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy, đây là công cụ quan trọng để Hà Nội thử nghiệm các mô hình phát triển mới trước khi nhân rộng. Tuy nhiên, để cơ chế này phát huy hiệu quả, cần thiết lập hệ thống tiêu chí đánh giá, cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình rõ ràng. Để Luật Thủ đô phát huy hiệu quả ngay khi có hiệu lực từ 1-7-2026, đặt ra 3 yêu cầu lớn: Khối lượng công việc cụ thể hóa luật rất lớn; đội ngũ cán bộ Thủ đô phải chuyển từ thực thi sang thiết kế chính sách và nguồn lực tài chính phải đủ mạnh, bền vững để triển khai lâu dài.

Sự kết hợp giữa Nghị quyết số 02-NQ/TW, Luật Thủ đô (sửa đổi) và Quy hoạch Thủ đô tạo thành “kiềng ba chân” thể chế cho Hà Nội phát triển bền vững. Hà Nội sẽ không chỉ còn là “thực thi chính sách” mà được giao vai trò “thiết kế chính sách” ở tầm cao hơn. Với những cơ chế đặc thù được xác lập, không chỉ nhằm giải quyết các vấn đề trước mắt mà còn đặt nền tảng cho sự phát triển lâu dài của Hà Nội để đáp ứng mục tiêu, yêu cầu của trung tâm dẫn dắt, lan tỏa phát triển toàn Vùng Thủ đô và cả nước. Đồng thời, một hành lang pháp lý đủ mạnh, đủ linh hoạt, gắn với trách nhiệm giải trình cao, đây sẽ là cơ hội để Thủ đô bứt phá, vươn lên ngang tầm với các đô thị lớn trong khu vực và trên thế giới.

Thủ đô là trung tâm đầu não chính trị, hành chính của quốc gia, cũng là cửa ngõ giao lưu, hội nhập quốc tế, là bộ mặt quốc gia, nơi thường xuyên đón tiếp các đoàn ngoại giao, các nguyên thủ quốc gia. Vì vậy, với một cơ chế rất đặc biệt, đặc thù sẽ là điều kiện để Thủ đô - “trái tim của cả nước”, thành phố vì hòa bình, an toàn nhất, an ninh nhất, xanh, sạch, đẹp, thông minh, hiện đại, hạ tầng giao thông thuận lợi, nhiều cây xanh và thông thoáng.

Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân

Hà Bình

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/kien-tao-nen-tang-de-thu-do-but-pha-748149.html