Kiểu ăn uống khiến đường huyết tăng vọt

3 giờ trướcBài gốc

Theo chuyên gia, nhiều người bệnh đang làm đường huyết tăng cao vì ăn uống và sinh hoạt sai cách. Ảnh: Freepik.

Tiểu đường là tình trạng tăng đường huyết mạn tính do rối loạn bài tiết insulin, giảm tác dụng chuyển hóa của insulin hoặc do sự phối hợp của cả hai yếu tố này. Nếu không được kiểm soát tốt, bệnh có thể sớm gây ra hàng loạt biến chứng nguy hiểm tại nhiều cơ quan như tim mạch, mắt, não, thận…, làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng sống của người bệnh.

Theo thạc sĩ, bác sĩ Phan Kim Dung, Trưởng khoa Dinh dưỡng và Tiết chế, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, bên cạnh việc dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, chế độ ăn uống và tăng cường hoạt động thể lực đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong kiểm soát đường huyết cũng như phòng ngừa biến chứng tiểu đường.

Sai ngay từ bữa ăn

Trong kiểm soát tiểu đường, nhiều người bệnh vô tình mắc những sai lầm trong ăn uống khiến đường trong máu tăng cao mà không hay biết.

Bác sĩ Dung cho hay phổ biến nhất là thói quen lựa chọn các món ăn được hầm nhừ, xay nhuyễn hoặc chiên rán. Những cách chế biến này làm thực phẩm dễ hấp thu hơn, khiến đường máu tăng nhanh sau bữa ăn. Bên cạnh đó, việc sử dụng quá nhiều muối và lạm dụng thực phẩm chế biến sẵn cũng góp phần làm rối loạn kiểm soát đường huyết.

Một sai lầm khác xuất phát từ thói quen ăn nhiều tinh bột, đặc biệt là cơm trắng - thực phẩm xuất hiện gần như trong mọi bữa ăn của người Việt. Các món quen thuộc như bún, phở, mì gạo, miến dong, khoai củ nướng hay bánh mì trắng cũng thường xuyên được tiêu thụ, dù đều thuộc nhóm thực phẩm có chỉ số đường huyết cao, dễ làm đường máu tăng vọt nếu ăn nhiều hoặc ăn thường xuyên.

Nhiều người bệnh vô tình mắc những sai lầm trong ăn uống khiến đường huyết tăng cao mà không hay biết. Ảnh: Freepik.

Ngoài tinh bột, nhiều người bệnh vẫn chưa loại bỏ các thực phẩm bất lợi như nội tạng động vật gồm gan, bầu dục, lòng, óc; mỡ động vật; các loại quả ngọt sấy khô như nho khô, vải, nhãn sấy khô. Việc sử dụng nước ngọt, nước ép trái cây cô đặc hay đồ uống kích thích như rượu, bia, cà phê cũng là những sai lầm phổ biến, khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn.

Nên ăn gì để giảm đường huyết?

Ở chiều ngược lại, việc lựa chọn thực phẩm có chỉ số đường trong máu thấp có thể giúp ổn định đường máu, kiểm soát bệnh tốt hơn và làm chậm nguy cơ xuất hiện các biến chứng. Chỉ số đường huyết (Glycemic Index - GI) cho biết mức độ làm tăng đường huyết của thực phẩm sau khi ăn và được chia thành ba nhóm gồm thấp (≤55), trung bình (56-69) và cao (≥70).

"Trong nhóm tinh bột, người bệnh nên ưu tiên sử dụng gạo xay xát dối, gạo lứt hoặc các loại ngũ cốc nguyên cám, có thể kết hợp hoặc thay thế cho gạo trắng, bún, phở, bánh mì trắng để giúp giảm chỉ số đường huyết. Việc tăng cường đạm thực vật cũng được khuyến khích thông qua các loại đậu như đậu lăng, đậu xanh, đậu Hà Lan và các sản phẩm từ đậu như sữa đậu nành, đậu phụ, hạt bí đỏ", bác sĩ Kim Dung nói.

Đối với nguồn đạm động vật, người bệnh nên lựa chọn các thực phẩm ít béo như thịt lợn hoặc bò nạc, tôm, cua, cá, thịt gia cầm như gà, vịt đã bỏ da. Trong chế biến món ăn, người dân nên ưu tiên sử dụng các loại dầu thực vật như dầu đậu nành, dầu vừng, dầu ôliu, dầu hạnh nhân, dầu óc chó thay cho mỡ động vật.

Vị chuyên gia nhấn mạnh chế độ ăn hàng ngày cần đảm bảo đa dạng các loại rau củ giàu chất xơ và vitamin C, đồng thời có hàm lượng nitrat cao như đậu cove, xà lách, súp lơ, su hào, rau rền, cần tây, rau cải, cà chua, với lượng khuyến nghị khoảng 400-500 g rau mỗi ngày.

Trái cây nên chọn các loại có hàm lượng đường thấp hoặc trung bình như thanh long, bưởi, ổi, cam, đu đủ, bơ, lê, mận, dâu tây, quả roi và sử dụng với lượng phù hợp. Người bệnh cũng được khuyên dùng các loại sữa công thức chuyên biệt dành cho bệnh nhân tiểu đường.

Chỉ số đường huyết của thực phẩm. Ảnh: BSCC.

Ngoài ra, việc bổ sung các vitamin và khoáng chất có tác dụng điều hòa đường huyết và tăng cường miễn dịch như kẽm, vitamin C, E, D, acid folic, selenium cũng mang lại lợi ích nhất định nếu được sử dụng đúng cách theo tư vấn của nhân viên y tế.

Không chỉ thực phẩm, cách chế biến món ăn và thói quen sinh hoạt cũng ảnh hưởng trực tiếp chỉ số đường huyết. Người bệnh nên hình thành thói quen đọc nhãn thực phẩm, ghi chép nhật ký ăn uống, theo dõi chỉ số đường huyết thường xuyên và kết hợp luyện tập thể dục thể thao.

Về vận động, người bệnh nên tập thể dục đều đặn khi huyết áp ở mức bình thường, ưu tiên tập vào buổi sáng. Có thể kết hợp đi bộ vào buổi sáng và buổi tối, trong đó buổi tối nên đi bộ sau bữa ăn từ 2,5 đến 3 tiếng, mỗi lần tối thiểu 20 phút. Trong trường hợp bận rộn không thể tập luyện hàng ngày, người bệnh nên tập bù vào những ngày cuối tuần. Ngoài ra, cần tăng thêm khoảng 3 giờ mỗi ngày cho các hoạt động liên quan đến đứng và di chuyển thay vì ngồi một chỗ quá lâu.

Bên cạnh chế độ ăn và vận động, xét nghiệm đường huyết định kỳ là một việc làm rất cần thiết. Theo bác sĩ Dung, đây là xét nghiệm thường quy trong khám sức khỏe, giúp phát hiện sớm rối loạn chuyển hóa glucid như tiền tiểu đường và tiểu đường.

Không chỉ người đã mắc bệnh mà bất kỳ ai cũng nên xét nghiệm đường huyết định kỳ để kịp thời điều chỉnh chế độ ăn uống và luyện tập khi chỉ số đường huyết có dấu hiệu bất thường. Xét nghiệm còn có vai trò theo dõi hiệu quả điều trị bệnh tiểu đường và phát hiện những trường hợp hạ đường huyết lúc đói.

Theo khuyến cáo, giá trị HbA1c bình thường dao động từ 4 đến 5,6%. Nồng độ glucose máu bình thường ở người lớn là 3,9-5,5 mmol/l, ở trẻ em là 3,3-5,5 mmol/l và ở trẻ sơ sinh là 2,2-5,0 mmol/l. Khi thực hiện xét nghiệm đường huyết, người được lấy máu cần nhịn ăn tuyệt đối ít nhất từ 6 đến 8 giờ để đảm bảo kết quả chính xác.

Phương Anh

Nguồn Znews : https://znews.vn/kieu-an-uong-khien-duong-huyet-tang-vot-post1624430.html