Kinh đô thời trang trên ngõ bụi châu Phi

4 giờ trướcBài gốc

Một sapeur tạo dáng trước nhà mình ở Bacongo. Ảnh: PICTURETANK

Tại thủ đô Kinshasa của CHDC Congo, người ta dễ dàng nhìn thấy những người đàn ông mặc bộ vest vàng rực bước đi nhẹ nhàng qua những vũng nước trong đôi giày bóng loáng như gương, tay cầm gậy như những quý ông Pháp lịch lãm sải bước trên phố. Phụ nữ thì khoác lên mình áo lụa may đo, quấn khăn turban rực rỡ, tựa những siêu mẫu. Mỗi khi họ xuất hiện, những con ngõ nhỏ lấm lem đất cát hay đại lộ phủ bụi bỗng biến thành sàn diễn thời trang.

Theo trang xtrafrica.com, họ là các sapeur (nam) và sapeuse (nữ), thành viên của La Sape – những tín đồ của văn hóa thời trang đã tồn tại hơn một thế kỷ, nơi mỗi bộ cánh là tiếng nói của cá nhân, là niềm tự hào văn hóa, là ánh sáng lấp lánh giữa một đất nước thường gắn liền với xung đột và khó khăn. Phong cách ăn mặc chỉn chu, thanh lịch đó đã thổi bùng một làn sóng thời trang, biến Kinshasa thành kinh đô thời trang của châu Phi.

Từ phong trào bắt chước đến niềm tự hào văn hóa

Những bộ đồ màu sắc bắt mắt là thời trang được ưa thích tại Kinshasa. Ảnh: WIKIPEDIA

La Sape, viết tắt của Socíeté des Ambianceurs et des Personnes Élégantes (tạm dịch: Cộng đồng của những người lịch lãm và ăn mặc chải chuốt), xuất hiện vào thập niên 1920 khi các chàng trai Congo mặc trang phục châu Âu để phản kháng với ách đô hộ. Họ dành từng đồng lương ít ỏi để mua bộ vest kiểu Paris và tìm thấy tự do trong những bộ cánh kiểu cách, bất chấp địa vị xã hội.

Sau khi Congo độc lập năm 1960, tầng lớp thượng lưu đi du lịch châu Âu và trở về với những bộ sưu tập thời trang sang trọng. Như huyền thoại âm nhạc Congo Papa Wemba từng nói: “Người da trắng phát minh ra quần áo, nhưng chúng tôi biến nó thành nghệ thuật”. La Sape vượt qua cả những lệnh cấm thời 1980, trở thành phong trào sử dụng thời trang làm công cụ để truyền tải thông điệp xã hội.

Các sapeur tụ tập lại để nhảy múa, thi thố trên đường phố, biến con phố đầy cát bụi thành sàn diễn thời trang.

Phần lớn các sapeur xuất thân từ tầng lớp trung lưu hoặc đôi khi từ những gia đình rất nghèo, làm những công việc đời thường như cảnh sát, lái taxi, thợ may hay làm vườn. Nhưng khi màn đêm buông xuống, một sapeur có thể tỏa sáng tự tin như triệu phú.

Nhiếp ảnh gia người Anh Tariq Zaidi, người chụp những bức hình về sapeur ở Congo, nhận xét rằng sự thanh lịch của họ tương phản với cảnh đói nghèo xung quanh. La Sape không phải là những nhãn hiệu đắt giá, mà là nghệ thuật tạo ra phong cách độc đáo. Ông nói: “Giá trị không đo bằng nhãn hiệu hay tiền bạc; nghệ thuật thật sự là cách một sapeur tạo nên phong cách thanh lịch, nơi mỗi bộ vest, mỗi phụ kiện đều kể câu chuyện về con người và cá tính riêng”.

Dường như văn hóa La Sape thấm vào tất cả người Congo. Ngay cả những người đang đói nghèo vẫn chú trọng ăn mặc, vì vẻ ngoài là một phần của bản sắc quốc gia. Đúng như lời khẳng định của Franck Ndombe Ndombe, nhà tạo mẫu người Congo: “Thời trang đã ăn vào máu của người Congo”.

Ngày nay, phụ nữ và trẻ em cũng tham gia La Sape, thách thức định kiến, dẫn dắt thế hệ trẻ ra thế giới rộng lớn.

Vươn tầm quốc tế

Một sapeur tạo dáng trước nhà mình ở Bacongo. Ảnh: PICTURETANK

Trong thập niên 2010, La Sape bùng nổ trên tầm quốc tế. Chiến dịch quảng cáo “Guinness Sapeurs” đưa những quý ông Congo đến với hàng triệu người, tôn vinh triết lý: bạn có quyền chọn mình là ai, bất chấp hoàn cảnh.

Ông Héctor Mediavilla, đạo diễn phim ngắn “Guinness Sapeurs” cho tổ chức Guinness, nói rằng những quý ông này hy sinh để sở hữu đôi giày trị giá hàng nghìn euro, nhưng quan trọng là con người bên trong bộ vest.

Hình ảnh sapeur đã truyền cảm hứng cho các nhà thiết kế toàn cầu. Năm 2011 mở ra một thời kỳ rực rỡ cho các sàn diễn thời trang, khi thời trang Kinshasa bước ra ánh sáng và bắt đầu ghi dấu trên bản đồ quốc tế với Tuần lễ Thời trang Congo do doanh nhân Marie France Idikayi sáng lập.

Mục tiêu của Marie France Idikayi là chứng minh rằng Congo có nhiều tài năng và kể một câu chuyện khác về đất nước. Khi Tuần lễ Thời trang Congo dần lớn mạnh, sự kiện diễn ra ở nhiều thành phố để thích ứng với tình hình an ninh, đồng thời mở ra cơ hội cho những nhà thiết kế ở nước ngoài trình làng bộ sưu tập của mình. Tuy nhiên, đến năm 2020, sự kiện này buộc phải tạm dừng vì những vấn đề phát sinh.

Tiếp đó, nhà tạo mẫu Gloria Mteyu tổ chức Tuần lễ Thời trang Kinshasa đầu tiên năm 2013, trở thành sân khấu cho các nhà thiết kế Congo trong và ngoài nước. Tuần lễ Thời trang Kinshasa nhanh chóng trở thành nơi tỏa sáng của những tên tuổi trong ngành, nơi thời trang kể câu chuyện tích cực về Congo.

Mỗi sự kiện là một lễ hội của màu sắc, chất liệu và sáng tạo, nơi truyền thống hòa quyện với hiện đại, thu hút giới chuyên môn, kích thích du lịch và tôn vinh tinh thần bất khuất, tự hào của người Congo.

Có thể nói thời trang đã trở thành động lực phát triển kinh tế của Kinshasa. Thương hiệu quốc tế như Hugo Boss, LC Waikiki đã mở cửa hàng ở đây, thừa nhận sự trỗi dậy của tầng lớp trung lưu và tình yêu thời trang của người dân. Hình ảnh của các sapeur và sapeuse không chỉ truyền cảm hứng cho các nhà thiết kế trên khắp thế giới, mà còn thu hút các nhà đầu tư.

Sự hiện diện của các thương hiệu xa xỉ báo hiệu niềm tin vào thị trường tiêu dùng Congo, tạo ra việc làm trong lĩnh vực bán lẻ và quản lý sản phẩm. Các lễ hội và sự kiện cũng thúc đẩy thương mại.

Thời trang còn thúc đẩy nền kinh tế phi chính thức. Nhiều sapeur làm những công việc bình thường nhưng vẫn đầu tư mạnh vào tủ quần áo. Sapeur được cộng đồng coi như những ngôi sao, mang đến hy vọng và niềm vui sống. Sức hút của họ hỗ trợ thợ may, thợ giày và thị trường quần áo cũ địa phương.

Các chiến dịch quảng cáo của Guinness và các dự án quốc tế khác còn thu hút khách du lịch tò mò muốn chứng kiến sapeur trong môi trường sống đời thường, từ đó mang thêm dòng tiền vào những khu phố nghèo nàn.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/kinh-do-thoi-trang-tren-ngo-bui-chau-phi-20260210165238835.htm