Cụ thể, trong khi kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc tăng trưởng ở mức kỷ lục trong hơn 3 năm qua, Nhật Bản vẫn phải đối mặt với tình trạng thâm hụt thương mại trở lại và những cảnh báo nghiêm khắc từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về chính sách tài khóa của Chính phủ mới.
Theo số liệu sơ bộ do Bộ Tài chính Nhật Bản công bố ngày 18/2, tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này trong tháng 1/2026 đã tăng 16,8% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 9.190 tỷ Yen (tương đương 7,5 tỷ USD). Đây là tốc độ tăng trưởng nhanh nhất kể từ tháng 11/2022, vượt xa mức dự báo 12% của các chuyên gia kinh tế.
Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc – đối tác thương mại lớn nhất của Nhật Bản – đã tăng vọt 32%.
Sự bứt phá này chủ yếu đến từ nhu cầu mạnh mẽ đối với các mặt hàng máy móc và linh kiện điện tử, đặc biệt là chất bán dẫn (chip) với mức tăng 27,3%. Diễn biến này được cho là đã gây bất ngờ đối với giới quan sát quốc tế.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu của Nhật Bản sang Mỹ sụt giảm 5%, đánh dấu tháng thứ hai liên tiếp đi xuống.
Nguyên nhân chính được cho là do tác động từ các mức thuế quan mới của chính quyền Tổng thống Donald Trump áp đặt lên lĩnh vực ô tô và thiết bị vận tải. Hệ quả là Nhật Bản ghi nhận mức thâm hụt thương mại 1.150 tỷ Yen (tương đương 7,5 tỷ USD) trong tháng 1, chấm dứt chuỗi 3 tháng thặng dư liên tiếp.
Trong một diễn biến liên quan, IMF vừa đưa ra lời cảnh báo chính thức đối với kế hoạch của Thủ tướng Sanae Takaichi về việc tạm dừng áp thuế tiêu dùng (mức 8%) đối với thực phẩm và đồ uống trong vòng hai năm.
IMF nhận định đây là một "biện pháp thiếu trọng tâm" và có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng sức khỏe tài khóa của Nhật Bản – quốc gia vốn đang có tỷ lệ nợ công cao nhất trong số các nền kinh tế phát triển.
Thay vì giảm thuế diện rộng, IMF đề xuất Chính phủ Nhật Bản nên áp dụng hệ thống "hoàn thuế có điều kiện" để hỗ trợ trúng đích các hộ gia đình yếu thế.
Tuy nhiên, giới quan sát nhận định, nhiều khả năng bà Takaichi vẫn sẽ tái khẳng định cam kết này trong bài phát biểu chính sách vào ngày 20/2 tới, nhằm xoa dịu áp lực chi phí sinh hoạt sau chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ Tự do (LDP) trong cuộc bầu cử Hạ viện ngày 8/2.
Bất chấp số liệu xuất khẩu sang Mỹ sụt giảm, quan hệ kinh tế song phương đang ghi nhận những bước tiến mới trong lĩnh vực đầu tư.
Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa xác nhận Nhật Bản đã chính thức giải ngân đợt đầu tư đầu tiên trị giá 36 tỷ USD trong gói cam kết tổng thể trị giá 550 tỷ USD.
(tổng hợp)
Diệu Linh