Kinh tế Trung Quốc 'vững tay chèo' giữa sóng gió Trung Đông

3 giờ trướcBài gốc

Năm 2026 đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn phát triển mới của Trung Quốc. Hiện thực hóa Quy hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030), nền kinh tế lớn thứ hai thế giới chính thức bước sang một giai đoạn hoàn toàn mới với nhiều mục tiêu chiến lược quan trọng, cao hơn về chất lượng tăng trưởng và hiện đại hóa đất nước.

Một khởi đầu tốt đẹp

Theo giới chuyên gia Trung Quốc, trong quý đầu tiên của năm 2026, tốc độ tăng trưởng GDP của Trung Quốc dự kiến đạt khoảng 5%, đánh dấu một khởi đầu mạnh mẽ trong một giai đoạn mới. Các tín hiệu vĩ mô trong quý I cho thấy nền kinh tế đang vận hành theo đúng quỹ đạo mà các nhà lãnh đạo đất nước mong muốn. Tăng trưởng GDP khoảng 4,9-5% không phải là con số bùng nổ, nhưng đủ để củng cố kỳ vọng ổn định trong một môi trường bên ngoài nhiều bất định. Quan trọng hơn, cấu trúc tăng trưởng đang có sự cải thiện tương đối đồng đều giữa các trụ cột.

Dữ liệu thực tế quý I/2026 cho thấy nền kinh tế Trung Quốc ổn định hơn dự kiến, trong bối cảnh môi trường bên ngoài còn nhiều bất định. Điểm đáng chú ý không nằm ở mức tăng trưởng tuyệt đối, mà ở sự đồng thuận khá cao của giới chuyên gia về chất lượng phục hồi và nền tảng chính sách.

Theo nhà kinh tế trưởng Ming Ming của CITIC Securities, các chỉ số vĩ mô chủ chốt đã cải thiện rõ rệt ngay từ đầu năm. Trong hai tháng đầu 2026, giá trị gia tăng của doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn tăng 6,3% so với cùng kỳ, trong khi đầu tư tài sản cố định đảo chiều sang tăng trưởng, đầu tư cơ sở hạ tầng tăng mạnh 11,4%, phản ánh xu hướng tích cực trong đầu tư.

Nhận định này được củng cố bởi ý kiến của nhà kinh tế trưởng Wu Chaoming của Chasing Financial Holdings, nhận định, “nền kinh tế hàng đầu thế giới đã có khởi đầu mạnh mẽ” với đầy đủ các tín hiệu trong cấu trúc tăng trưởng - sản xuất mạnh mẽ, xuất khẩu tăng trưởng, đầu tư gia tăng và tiêu dùng ổn định. Đáng chú ý, động lực chính hiện nay chủ yếu đến từ hai yếu tố: tác động tích lũy của các chính sách “ổn định tăng trưởng” đã triển khai trước đó và sự cải thiện của nhu cầu từ thị trường bên ngoài.

Phân tích sâu hơn về chất lượng phục hồi, Viện trưởng Chen Li của Viện Nghiên cứu Tài chính Chứng khoán Tứ Xuyên nhấn mạnh yếu tố cơ cấu. Theo ông, sản xuất công nghiệp đang phục hồi nhanh, đặc biệt trong lĩnh vực thiết bị và công nghệ cao, trong khi tiêu dùng duy trì ổn định và kỳ vọng thị trường được cải thiện. Những yếu tố này cho thấy nền kinh tế không chỉ tăng trưởng về lượng, mà còn có dấu hiệu nâng cao về chất, tạo nền tảng phát triển vững chắc.

Điểm chung trong các đánh giá là vai trò nổi bật của chính sách vĩ mô. Các chuyên gia cho rằng Trung Quốc đang theo đuổi cách tiếp cận điều hành chủ động, có mục tiêu rõ ràng và chính xác hơn. Chính sách tài khóa được dự báo tiếp tục mở rộng, mở rộng đầu tư hiệu quả và thúc đẩy tăng trưởng tiêu dùng và tăng hiệu quả phân bổ vốn cho các dự án trọng điểm trong “Quy hoạch 5 năm lần thứ 15”.

Song song, chính sách tiền tệ duy trì trạng thái nới lỏng vừa phải để ổn định tăng trưởng. Các công cụ chính sách tiền tệ cơ cấu sẽ tiếp tục được tối ưu hóa và đổi mới, các nỗ lực nhằm mở rộng nhu cầu nội địa sẽ được tăng cường rõ rệt, cũng như được sử dụng để tập trung thúc đẩy phát triển trong các lĩnh vực như công nghệ...

Về tổng thể, các đánh giá cho thấy kinh tế Trung Quốc đã có một khởi đầu thuận lợi trong năm 2026, với tăng trưởng ổn định, cấu trúc cải thiện và chính sách hỗ trợ rõ nét. Tuy nhiên, triển vọng phía trước vẫn phụ thuộc vào khả năng duy trì nhịp phục hồi này, đặc biệt trong việc chuyển hóa động lực từ đầu tư sang tiêu dùng và tiếp tục nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Tăng khả năng “kháng sốc”

Là quốc gia nhập khẩu ròng dầu mỏ với lượng dầu nhập khẩu lớn nhất thế giới qua eo biển Hormuz, bằng tổng lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc cộng lại, theo thống kê của Công ty Kpler. Tuy nhiên, căng thẳng tại Trung Đông khiến gần như toàn bộ hoạt động vận chuyển dầu từ Vùng Vịnh bị đình trệ, tác động lên kinh tế Trung Quốc lại như được “giảm chấn” đáng kể.

Cốt lõi của sự “miễn nhiễm tương đối” này nằm ở một quá trình chuyển đổi năng lượng kéo dài hàng thập kỷ. Như chuyên gia Lauri Myllyvirta, nhà đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA), vị thế hiện nay của Trung Quốc “rất gần với những gì các nhà hoạch định đã hình dung từ lâu”. Nói cách khác, đây không phải là phản ứng tình thế, mà là kết quả của chiến lược nhất quán.

Biểu hiện rõ nhất là sự bùng nổ của xe điện. Nếu năm 2020, Bắc Kinh đặt mục tiêu xe điện chiếm 20% doanh số xe mới vào năm 2025, thực tế đã vượt xa - khoảng 50% xe bán ra năm ngoái là phương tiện năng lượng mới. Dữ liệu của Benchmark Mineral Intelligence cho thấy năm 2025, Trung Quốc tiêu thụ 12,9 triệu xe điện, tương đương 62% toàn cầu. CREA ước tính lượng tiêu thụ nhiên liệu giảm tương đương khối lượng nhập khẩu từ Saudi Arabia, đây là con số đủ để thay đổi cấu trúc phụ thuộc năng lượng.

Phía cung năng lượng cũng đang được tái cấu trúc nhanh chóng. Theo tổ chức Ember, riêng năm 2024, khoảng 80% nhu cầu điện tăng thêm của Trung Quốc được đáp ứng bằng năng lượng tái tạo. Điều này cho phép tăng trưởng kinh tế không còn đồng nghĩa với gia tăng tiêu thụ than, LNG hay dầu nhập khẩu.

Song song, rủi ro năng lượng của Trung Quốc cũng được giảm thiểu nhờ chiến lược đa dạng nguồn cung. Không có nhà cung ứng nào chiếm quá 20% tổng nhập khẩu dầu, trái ngược với nhiều nước khác, chẳng hạn mức phụ thuộc gần 80% của Nhật Bản vào Saudi Arabia và UAE. Nguồn cung năng lượng của Bắc Kinh trải rộng từ Nga, Venezuela đến Iran. Đồng thời, kho dự trữ dầu lên tới 1,4 tỷ thùng, cao hơn nhiều so với mức 414 triệu thùng của Mỹ, cho phép duy trì tiêu dùng trong khoảng 7 tháng nếu Hormuz bị phong tỏa.

Hạ tầng cũng là một lớp đệm quan trọng. Việc mở rộng mạng lưới đường ống khí đốt từ Nga, Myanmar và Trung Á giúp giảm phụ thuộc vào vận tải biển, vốn dễ bị gián đoạn trong khủng hoảng địa chính trị.

Phó Chủ tịch Chen Lin của Rystad Energy dự báo, nhu cầu dầu mỏ của Trung Quốc có khả năng đạt đỉnh trong năm nay, sau đó giảm dần. Điều đó không có nghĩa là nền kinh tế hoàn toàn “miễn nhiễm” với cú sốc Trung Đông, nhưng mức độ nhạy cảm đang giảm nhanh. Khi tăng trưởng dần tách khỏi quỹ đạo của nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, Trung Quốc bước vào một trạng thái mới, ít phụ thuộc hơn, linh hoạt hơn và khó bị tổn thương hơn trước các biến động địa chính trị toàn cầu.

Trong nhiều thập kỷ, Trung Quốc đã hoàn tất một bước chuyển cấu trúc sâu sắc, từ nền công nghiệp tiêu tốn năng lượng sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ và điện khí hóa. Hiện tại, nếu xu hướng chuyển dịch năng lượng và điều chỉnh cơ cấu tiếp tục được duy trì, những biến động địa chính trị trong tương lai có thể sẽ ngày càng ít khả năng làm chệch quỹ đạo tăng trưởng của nền kinh tế này.

Minh Anh

Nguồn TG&VN : https://baoquocte.vn/kinh-te-trung-quoc-vung-tay-cheo-giua-song-gio-trung-dong-381977.html