Kinh tế tuần hoàn: Vai trò của mạng lưới kết nối và mô hình thực tiễn

2 giờ trướcBài gốc

Danh mục đầu tư KTTH của UNDP Việt Nam

Tham luận nêu trên được thạc sĩ Hoàng Thị Diệu Linh, cán bộ chương trình chất thải và KTTH – Chương trình phát triển Liên hiệp quốc (UNDP) Việt Nam trình bày đã giúp đại biểu dự hội thảo do Viện Chính sách Kinh tế Môi trường (EEPI) phối hợp cùng Viện Chiến lược Chính sách nông nghiệp và môi trường (ISPAE), Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc (UNDP) Việt Nam, Đại sứ quán Hà Lan tổ chức học hỏi được nhiều điều.

PGS.TS Nguyễn Thế Chinh và TS. Mai Thanh Dung chủ trì hội thảo kinh tế tuần hoàn.

Trong tham luận của mình, bà Hoàng Thị Diệu Linh đưa ra danh mục đầu tư KTTH của UNDP Việt Nam với 6 điểm. Đầu tiên là khuyến nghị chính sách (định nghĩa KTTH trong Luật Bảo vệ môi trường và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội); kế hoạch hành động quốc gia về KTTH; trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất; chiến lược quản lý chất thải rắn; hướng dẫn thiết kế sinh thái, tái sử dụng nước thải). Kế đến, chuyển đổi tuần hoàn cho các thành phố, như lập lộ trình KTTH cho Đà Nẵng, Huế và Bình Định; tổ chức giao thông xanh; lập cơ sở thu hồi vật liệu (MRF) và chương trình phân loại rác từ nguồn.

Bà Hoàng Thị Diệu Linh, cán bộ chương trình chất thải và KTTH – UNDP Việt Nam trình bày tham luận.

Điểm thứ ba là nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và thí điểm. Cụ thể, nghiên cứu về dòng nguyên vật liệu (NVL) tại Huế; nghiên cứu về dòng NVL nhựa tại Việt Nam; chương trình plastic innovation tại 6 quốc gia. Thứ tư, thiết kế tuần hoàn cho doanh nghiệp, đó là các chương trình đào tạo về KTTH cho doanh nghiệp vừa và nhỏ; thí điểm sàn giao dịch cho NVL thứ cấp; xây dựng các mô hình tuần hoàn trong ngành nhựa, nước thải, chất thải điện tử, hóa chất, nông nghiệp.

Đại biểu chăm chú lắng nghe các diễn giả trình bày tham luận.

Thứ năm là chuyển đổi bao trùm, lập câu lạc bộ thu gom phế liệu; tổ chức chương trình “Tàu cá mang rác về bờ”; thu mua có trách nhiệm. Và, điểm cuối cùng trong danh mục đầu tư KTTH là xây dựng mạng lưới đối tác và hợp tác (mạng lưới KTTH Việt Nam, chương trình đối tác hành động quốc gia về nhựa tại Việt Nam, hợp tác với khu vực tư nhân).

Thu gom hàng trăm tấn chất thải nhựa, hàng nghìn thuyền viên hưởng lợi

Bà Hoàng Thị Diệu Linh cũng giới thiệu mô hình tuần hoàn trong quản lý chất thải rắn (CTR) và chất thải nhựa (CTN). Theo đó, mô hình này thành lập cơ sở thu hồi vật liệu (MRF) công suất 10 tấn/ngày, MRF thu gom CTN (đặc biệt các loại nhựa giá trị thấp thường không được thu gom hoặc tái chế) từ các hộ gia đình; khuyến khích lao động phi chính thức (IWWs) tham gia của MRF.

Đại biểu dự hội thảo.

Các hoạt động đã triển khai đến nay đạt kết quả, như: xây dựng nhà kho MRF (1.000 m²), nghiên cứu dòng chất thải tại Quy Nhơn, thiết kế sơ đồ công nghệ và lắp đặt hệ thống thiết bị cho MRF, thành lập Quỹ MRF, xây dựng kế hoạch kinh doanh cho MRF. Tính đến cuối tháng 10/2025, có khoảng 200 tấn CTN được thu gom.

Chương trình “Tàu cá mang rác về bờ” giúp 1.200 thuyền viên của 200 tàu cá tại cảng cá Quy Nhơn hưởng lợi.

“Đối với chương trình phân loại rác từ nguồn tại Quy Nhơn cho 13.000 hộ dân, đến nay đã thiết kế mô hình thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải, bao gồm bố trí hạ tầng phù hợp và lập các trạm thu gom rác tại khu trung tâm và cảng cá Quy Nhơn; đồng thời đã tổ chức các khóa tập huấn và phân phát tài liệu truyền thông. Còn chương trình “Tàu cá mang rác về bờ”, đã cung cấp 200 thiết bị (túi lưới được thiết kế riêng cho tàu cá thu gom CTN) cho 200 tàu cá; xây nhà kho diện tích 218 m² tại cảng cá Quy Nhơn để lưu trữ CTN từ các tàu cá; đồng thời đã xây dựng cơ chế vận hành, quy trình đăng ký và xác nhận khối lượng CTN, cơ chế bán vật liệu tái chế cho các cơ sở tái chế và MRF. Cùng với đó, thành lập đội thu gom rác nhựa cảng cá với 5 thành viên là IWWs; tổ chức các khóa tập huấn cho các bên liên quan tại địa phương, ngư dân và đội thu gom rác… Đến tháng 5/2025 có 3,1 tấn NVL tái chế được thu gom, hiện nay chương trình được mở rộng ra các địa phương trước sáp nhập, như: Bình Thuận, Nam Định, Khánh Hòa; 200 tàu cá với 1.200 thuyền viên tại cảng cá Quy Nhơn được hưởng lợi”, bà Hoàng Thị Diệu Linh cho biết.

Đại biểu phát biểu tại hội thảo kinh tế tuần hoàn.

Mô hình tuần hoàn trong quản lý CTR và CTN cũng xây dựng sàn giao dịch cho NVL thứ cấp và xây dựng khung thu mua có trách nhiệm cho phế liệu nhựa. Mục tiêu của khung thu mua nhằm cải thiện điều kiện làm việc và quyền lợi của IWWs trong lĩnh vực thu gom chất thải, qua đó xây dựng chuỗi cung ứng nhựa tái chế hiệu quả và tuân thủ pháp luật.

Hơn 10.000 người hưởng lợi từ mô hình nông nghiệp tuần hoàn

Tại Việt Nam đã có các dự án như ở khu vực miền Bắc có Quỹ Coca Cola tài trợ thông qua UNDP; đơn vị tái chế là Công ty Cổ phần Vikohasan (năm 2025 – 2027). Khu vực miền Nam có đơn vị tài trợ là HP Inc., đơn vị tái chế là Duy Tân Recycling (năm 2024 – 2026).

Từ khung thu mua đã giúp hơn 2.000 lao động phi chính thức hưởng lợi.

Kết quả của khung thu mua là hỗ trợ kết nối với nguồn vay vốn nhỏ và quỹ tài chính vi mô cho IWWs; cải thiện cơ sở hạ tầng vệ sinh chung cho 2 cơ sở thu gom và 8 vựa ve chai; có hơn 2.000 IWWs cải thiện thu nhập và điều kiện làm việc (cơ sở thu gom, chủ vựa ve chai và IWWs), được tập huấn về thuế, về sức khỏe nghề nghiệp và tuân thủ pháp luật trong kinh doanh; cung cấp 236 bộ thiết bị bảo hộ cá nhân cho IWWs; và hơn 20.000 tấn rác thải được thu mua có trách nhiệm.

Đại biểu phát biểu tại hội thảo.

Ngoài mô hình tuần hoàn trong quản lý CTR và CTN, bà Hoàng Thị Diệu Linh còn giới thiệu mô hình tuần hoàn nước thải công nghiệp và mô hình nông nghiệp tuần hoàn (NNTH). Đối với mô hình NNTH người dân được tư vấn chính sách và kỹ thuật, phát triển công cụ tính toán phát thải khí nhà kính cho sản xuất lúa tuần hoàn: rơm, rạ dùng để trồng nấm rồi ủ compost và trồng lúa; rơm, rạ ủ compost để trồng lúa; rơm, rạ dùng sản xuất biochar rồi trồng lúa; trồng lúa áp dụng kỹ thuật tưới ướt – khô xen kẽ.

Đại biểu dự hội thảo.

Mô hình NNTH được thí điểm trong các chuỗi giá trị cà phê, sầu riêng, lúa, sắn, ngô, thúc đẩy tận dụng phụ phẩm, tái sử dụng tài nguyên và bảo tồn hệ sinh thái. Ở mô hình này còn biên soạn sổ tay về các mô hình KTTH trong sản xuất cà phê; tổ chức các khóa đào tạo giảng viên nguồn và trường học đồng ruộng về KTTH và nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu cho cán bộ khuyến nông, nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ. Đến nay có hơn 10.000 cán bộ, nông dân và đại diện phụ nữ tại 8 địa phương (An Giang, Đồng Tháp, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng, Ninh Thuận, Khánh Hòa, Sơn La) được hưởng lợi.

Bà Hoàng Thị Diệu Linh cho biết thêm, hiện nay UNDP phối hợp cùng Đại sứ quán Hà Lan, Bộ Công Thương và nền KTTH Việt Nam tổ chức chương trình đào tạo về KTTH, sản xuất và tiêu dùng bền vững. Sau khi các doanh nghiệp được đào tạo, sẽ được hỗ trợ trong thời gian 6 tháng (từ tháng 4/2026 – 10/2026). Chương trình được thiết kế theo 4 bước: đánh giá hiện trạng và xác định “điểm nóng” về sử dụng tài nguyên, phát thải (tháng 5/2026 – 6/2026); tư vấn chuyên sâu, đề xuất giải pháp KTTH phù hợp với thực tiễn doanh nghiệp (tháng 7/2026 – 8/2026); xây dựng kế hoạch hành động gắn với mục tiêu bền vững và nâng cao hiệu quả kinh doanh (tháng 9/2026); kết nối tài chính và công nghệ thông qua pitching day và demo day (tháng 10/2026). Chương trình cũng chọn lọc 8 doanh nghiệp tiềm năng nhất, ưu tiên doanh nghiệp lĩnh vực: bao bì, dệt may, thực phẩm, nông nghiệp, quản lý chất thải…

Tân Tiến

Nguồn Kinh tế Môi trường : https://kinhtemoitruong.vn/kinh-te-tuan-hoan-vai-tro-cua-mang-luoi-ket-noi-va-mo-hinh-thuc-tien-110937.html