KTS Tiziano Vudafieri: Kiến trúc Việt Nam là 'sự pha trộn địa phương hóa mà châu Âu không thể sao chép'

3 giờ trướcBài gốc

Phát biểu khai mạc sự kiện, PGS. TS Bùi Phú Doanh – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội nhấn mạnh, chủ đề năm nay là một thông điệp mang tính thời đại sâu sắc, là không gian để văn hóa, kiến trúc của Italia và Việt Nam giao thoa, khơi nguồn cảm hứng cho một tầm nhìn tương lai, đặc biệt là đối với các thế hệ sinh viên kiến trúc.

Sự kiện năm nay đánh dấu cột mốc 10 năm liên tiếp Trường Đại học Xây dựng Hà Nội vinh dự là đơn vị đăng cai tổ chức cùng Đại sứ quán Italia, đồng thời hướng tới kỷ niệm 60 năm thành lập trường (1966-2026). Việc lựa chọn không gian Trung tâm Đào tạo Giải pháp Dựa vào Thiên nhiên (NbS HUB) - tòa C4 của HUCE để tổ chức cũng chính là một "bản demo" sống động nhất cho chủ đề của năm nay: biến một khu vực từng xuống cấp, ngập nước trở thành một không gian sinh thái xanh, sử dụng vật liệu tái chế và thông gió tự nhiên.

Ngài Marco Della Seta – Đại sứ Italia tại Hà Nội chia sẻ: "Ngày nay, thiết kế mang một ý nghĩa rộng hơn rất nhiều, bao gồm kiến trúc, quy hoạch đô thị, nguồn nhân lực và thậm chí cả thế giới kỹ thuật số. Chủ đề 'Tái thiết kế' mang lại cho chúng ta cơ hội suy nghĩ về những khái niệm then chốt nhằm giải quyết các thách thức của thời đại như kinh tế tuần hoàn và tái chế". Ngài Đại sứ nhấn mạnh, thiết kế ngày nay đã vượt ra khỏi ranh giới của việc tạo ra những vật dụng đẹp mắt. Thiết kế bao hàm kiến trúc, quy hoạch đô thị và cả việc giải quyết những thách thức của thời đại như kinh tế tuần hoàn.

Điều này được thể hiện rõ nét qua phần trình bày của KTS. Tiziano Vudafieri, Đại sứ Thiết kế Italia tại Việt Nam 2026. Với kinh nghiệm điều hành các dự án kiến trúc cao cấp trên toàn cầu, ông Vudafieri ví các kiến trúc sư như những "con tắc kè hoa" – luôn phải thay đổi để hòa nhập nhưng không đánh mất bản ngã. Ông khẳng định nguyên tắc tối thượng của thiết kế Ý là "lắng nghe trước khi lên tiếng". Quan sát kiến trúc đô thị tại Việt Nam sau nhiều lần ghé thăm, vị KTS người Ý không giấu được sự ấn tượng. Ông phân tích: "Kiến trúc Việt Nam là một sự giao thoa thú vị. Các bạn có kiến trúc thực dân Pháp, có nét hiện đại của những năm 40-50, nhưng không một người châu Âu nào có thể nhìn vào đó và nói 'đây là châu Âu'. Nó mang đậm âm hưởng Đông Nam Á. Sự pha trộn, địa phương hóa bản thân công trình đó là một đặc trưng độc đáo mà châu Âu không thể sao chép".

Nhận định của KTS. Vudafieri đã nhận được sự đồng tình từ giới chuyên môn trong nước. Dưới góc độ của người làm nghề lâu năm, KTS. Hoàng Thúc Hào (Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam) lý giải sự độc đáo này qua khái niệm "khúc xạ văn hóa". Theo ông Hào, bất kỳ luồng văn hóa hay kiến trúc ngoại lai nào khi du nhập vào Việt Nam đều phải đi qua một "lăng kính" bản địa. Lăng kính đó chính là điều kiện khí hậu nhiệt đới, thói quen sinh hoạt và đặc biệt là "ADN của làng" – tâm thức cộng đồng đã ăn sâu vào người Việt. "Đó là lý do vì sao kiến trúc Đông Dương ra đời, với hàng hiên rộng, mái chống nóng. Quá trình tiếp biến đó giúp kiến trúc Việt Nam không bị 'đồng hóa' mà luôn giữ được hồn cốt riêng", KTS. Hoàng Thúc Hào nhận định.

Tiếp nối dòng chảy di sản, KTS. Trung Mai (Nhà sáng lập Hanoi Ad Hoc) mang đến câu chuyện về tái thiết di sản công nghiệp qua dự án Nhà máy Xe lửa Gia Lâm. Thay vì đập bỏ hoàn toàn, việc giữ lại cấu trúc lõi và thổi vào đó những chức năng không gian mới chính là cách kiến trúc tương tác và tạo ra những lớp lang văn hóa nối tiếp cho Thủ đô.

Thảo luận về tương lai của ngành thiết kế trước sự bùng nổ của Trí tuệ Nhân tạo (AI), liệu máy móc có thay thế được các kiến trúc sư? KTS. Trung Mai khẳng định AI có thể tạo ra "hình dáng" (form) và "tính năng" (function), nhưng không bao giờ có thể tạo ra "tâm hồn" và "ý nghĩa" của kiến trúc. Đồng quan điểm, KTS. Vudafieri trích dẫn triết lý từ giới công nghệ Mỹ: "Máy tính không thể ngửi được một bông hoa hồng. Nó không có cảm xúc, không vui, không buồn, không biết đói khát. Cảm xúc là thứ duy nhất con người có để tạo nên những không gian thực sự mang tính kết nối".

Những lý thuyết về "tái thiết kế" và "kết nối" đã được chứng minh bằng một công trình thực tế ngay tại nơi diễn ra sự kiện. TS. KTS. Nguyễn Cao Lãnh (Trưởng khoa Kiến trúc và Quy hoạch, HUCE) đã giới thiệu về dự án cải tạo khu C4 của trường. Từ một khu vực xuống cấp và thường xuyên ngập lụt, C4 đã "hồi sinh" thành một Trung tâm Đào tạo Giải pháp Dựa vào Thiên nhiên. Bằng việc sử dụng bê tông thấm nước, tái chế vật liệu cũ, thiết lập hệ thống thu hồi nước mưa và tận dụng thảm thực vật bản địa, khu vực này không chỉ giảm thiểu ngập úng, hạ nhiệt độ bề mặt mà còn trở thành một "thực thể sống" tràn đầy năng lượng cho sinh viên.

Các chuyên gia thảo luận sôi nổi về tái thiết kế.

Sự kiện Ngày Thiết kế Italia 2026 khép lại không chỉ khẳng định mối quan hệ hợp tác văn hóa, giáo dục bền chặt giữa Italia và Việt Nam, mà còn để lại một thông điệp mạnh mẽ: Tái kiến tạo không đơn thuần là thay đổi vật liệu hay áp dụng công nghệ, mà cốt lõi là sự trân trọng lịch sử, thấu hiểu tự nhiên và khơi dậy cảm xúc của con người.

Nguồn SVVN : https://svvn.tienphong.vn/kts-tiziano-vudafieri-kien-truc-viet-nam-la-su-pha-tron-dia-phuong-hoa-ma-chau-au-khong-the-sao-chep-post1826836.tpo