(Kỳ 2) Doanh nghiệp 'chết mòn' trong cụm công nghiệp

3 giờ trướcBài gốc

"Di sản quy hoạch" Cụm công nghiệp Thạch Quý 13 năm mắc cạn Kỳ 1: Hơn một thập kỷ sống chung với khói bụi và tiếng ồn

Doanh nghiệp “tự bơi” trong hạ tầng dang dở

Những bất cập trong quy hoạch Cụm công nghiệp Bắc Thạch Quý (Cụm CNBTQ) khi đi vào thực tế vận hành đã nhanh chóng biến thành những điểm nghẽn cụ thể, trực tiếp đẩy doanh nghiệp vào thế bị động ngay từ vạch xuất phát.

Cụm CNBTQ

Năm 2005, đặt niềm tin vào định hướng phát triển của tỉnh, ông Nguyễn Văn Quế - Giám đốc Công ty TNHH An Sinh dồn toàn lực đầu tư khoảng 80 tỉ đồng, huy động từ việc bán tài sản và thế chấp 13 sổ đỏ để xây dựng nhà máy sản xuất giấy màu. Tuy nhiên, chỉ sau 6 tháng vận hành, nhà máy buộc phải dừng hoạt động do không có hệ thống xử lý nước thải.

Để vận hành, ông tiếp tục vay thêm 10 tỉ đồng xây dựng đường ống xả thải ra Đập Bợt. Song, công trình liên tục bị người dân phản đối, thậm chí phá hoại. Sau một năm cầm cự, dự án buộc phải đóng cửa hoàn toàn.

Để vớt vát chút tiền cầm cự, ông Quế cho thuê lại một phần nhà xưởng

“Sau khi bán tháo máy móc để vớt vát, tôi cho thuê lại nhà xưởng nhưng cũng không đủ bù lãi ngân hàng. Tỉnh quy hoạch rồi đem con bỏ chợ khiến doanh nghiệp điêu đứng", ông Quế nói.

Áp lực tài chính kéo dài đã đẩy doanh nghiệp đến bước đường cùng. Phần lớn tài sản của ông Quế bị ngân hàng xử lý siết nợ, nhà xưởng bỏ hoang, máy móc xuống cấp, khép lại một chuỗi đầu tư với nhiều kỳ vọng nhưng không có điểm thoát.

Nhà máy sản xuất giấy nay được cho một đơn vị sản xuất vật liệu thuê hoạt động

“Chúng tôi đã nhiều lần kiến nghị, rồi tỉnh cũng họp lên họp xuống hàng chục lần, trải qua nhiều đời chủ tịch nhưng các vướng mắc tại Cụm CNBTQ vẫn không được giải quyết, kéo dài tình trạng bế tắc”, ông Quế nói.

Theo ông Quế, điểm nghẽn cốt lõi nằm ở việc quy hoạch “lỗi”. Cụm CNBTQ được quy hoạch trong lòng thành phố, không đi kèm đầu tư hạ tầng, các điều kiện tối thiểu cho sản xuất như điện, nước, hệ thống xử lý nước thải, phòng cháy chữa cháy và giao thông gần như không được đầu tư.

Cảnh hoang hóa phía bên trong Cụm CNBTQ

Đặc biệt, việc bố trí khu công nghiệp xen kẽ khu dân cư khiến mọi phương án sản xuất đều vướng xung đột môi trường, không thể vận hành ổn định. Hệ quả là ngay cả những doanh nghiệp tiên phong cũng nhanh chóng rơi vào thế “tự bơi”, hiện, không thể xử lý được tài sản đã đầu tư.

Đầu tư vào quy hoạch lỗi, doanh nghiệp kiệt quệ

Không riêng Công ty An Sinh, nhiều doanh nghiệp tại đây cũng rơi vào cảnh tương tự.

Năm 2010, ông Đặng Ngọc Lý - Giám đốc Công ty CP Thương mại Tổng hợp Lý Thanh Sắc đầu tư 20 tỉ đồng xây dựng nhà máy chế biến gỗ xuất khẩu. Sau đó, doanh nghiệp tiếp tục mở rộng, bán tài sản và vay thêm ngân hàng 6 tỉ đồng nâng mức đầu tư lên 38 tỉ đồng, tạo việc làm cho hơn 100 lao động.

Nhiều doanh nghiệp đầu tư vào cụm CNBTQ giờ chỉ cầm cự hoạt động chờ chính sách di dời để được đền bù tài sản trên đất, vớt vát chút vốn liếng đã bỏ ra

Tuy nhiên, thực tế nhanh chóng đảo chiều. Hai vụ cháy liên tiếp vào năm 2014 do chập điện, mùn cưa bén lửa đã thiêu rụi gần như toàn bộ tài sản của ông Lý, riêng máy móc thiệt hại khoảng 5 tỉ đồng. Chưa kịp phục hồi, doanh nghiệp tiếp tục bị “siết” bởi các rào cản hạ tầng khi xe tải và container chở gỗ không thể ra vào khu vực nội đô thành phố, buộc phải trung chuyển nhiều lần, phát sinh chi phí lớn và thường xuyên bị xử phạt.

Hoạt động sản xuất đình trệ kéo dài, trong khi áp lực lãi vay ngày càng lớn. Từ khoản vay ban đầu 6 tỉ đồng, tiền gốc và lãi lũy kê đội lên hàng chục tỉ đồng, đẩy doanh nghiệp vào vòng xoáy nợ nần.

Ông Đặng Ngọc Lý bất lực trước khoản vay 6 tỉ đồng nay lũy kế cả gốc lẫn lãi lên đến 83 tỉ, không có khả năng thanh toán

Ông Lý cho biết, từ sau dịch Covid-19 năm 2020, doanh nghiệp gần như ngừng hoạt động, hiện chỉ duy trì cầm chừng với khoảng 10 lao động. Nguyên liệu tồn kho chất đống nhưng không thể xoay vòng sản xuất. Doanh nghiệp không còn khả năng tiếp cận vốn do vướng nợ xấu. Để trả nợ, ông buộc phải bán cả căn nhà trị giá khoảng 10 tỉ đồng, hiện gia đình phải chuyển về sống cùng con trai.

Khó khăn chồng chất khi doanh nghiệp bị cưỡng chế thuế, cưỡng chế hóa đơn, ông Lý bị cấm xuất cảnh, mọi hoạt động gần như “đóng băng”. Dù còn nhiều máy móc và gỗ tồn kho, doanh nghiệp cũng không thể bán vì không xuất được hóa đơn hợp pháp.

Phần lớn các nhà xưởng hiện đã được cho thuê lại

“Từ một doanh nhân từng được báo chí biểu dương, tham dự đại hội thi đua yêu nước toàn quốc, đến nay tôi rơi vào tình cảnh bị cưỡng chế thuế, nợ xấu, cấm xuất cảnh, không thể tiếp tục sản xuất kinh doanh. Khoản vay 6 tỉ đồng giờ lãi và gốc ngân hàng tính lũy kế lên đến 83 tỉ đồng”, ông Lý thất thần nói.

Theo ông, nút thắt lớn nhất hiện nay là thiếu một phương án di dời cụ thể và khả thi. Doanh nghiệp cần được bố trí địa điểm phù hợp để xây dựng lại nhà xưởng, đảm bảo điều kiện vận chuyển ổn định, đồng thời có cơ chế đền bù tài sản trên đất và chính sách thuê đất hợp lý để có thể trả nợ và tái đầu tư.

Hạ tầng xuống cấp tại Cụm CNBTQ

Theo ghi nhận, nhiều doanh nghiệp tại Cụm CNBTQ đã dừng hoạt động hoặc thu hẹp sản xuất, cho thuê lại nhà xưởng để vớt vát chi phí. Khu vực này dần trở nên hoang hóa, xuống cấp, gây lãng phí lớn về đất đai và nguồn lực xã hội ngay giữa lòng đô thị.

Đáng nói, cụm công nghiệp này đã bị đưa ra khỏi quy hoạch từ năm 2013. Tuy nhiên, suốt hơn một thập kỷ, nhiều cuộc họp đã được tổ chức nhưng vẫn chưa có phương án xử lý dứt điểm. Việc “xoay vòng” trong các cuộc họp mà không có giải pháp cụ thể khiến doanh nghiệp tiếp tục rơi vào thế bị động, không thể sản xuất cũng không thể rút lui.

Trao đổi với Báo Văn Hóa, đại diện Phòng Kinh tế hạ tầng và Đô thị phường Thành Sen cho biết, địa phương nắm rất rõ các tồn tại ở Cụm CNBTQ nhưng chỉ có chức năng quản lý về mặt địa bàn. Hiện, vẫn còn một số doanh nghiệp hoạt động cầm chừng, chính quyền chủ yếu phối hợp đảm bảo vệ sinh môi trường và an toàn cháy nổ.

“Chúng tôi vừa tổ chức kiểm tra, nhắc nhở các doanh nghiệp chú ý đảm bảo các quy định về môi trường, rác thải và phòng cháy chữa cháy”, đại diện đơn vị cho biết.

Từng kỳ vọng trở thành động lực phát triển kinh tế địa phương nay Cụm CNBTQ lại trở thành “điểm nghẽn”, nơi doanh nghiệp kiệt quệ và nguồn lực bị lãng phí kéo dài. Câu hỏi đặt ra không chỉ là trách nhiệm trong quá khứ mà còn là cách xử lý ở hiện tại khi một cụm công nghiệp đã “chết lâm sàng” nhưng chưa có phương án khai tử rõ ràng.

(Còn nữa…)

Kỳ 3: Lỗ hổng chính sách hay sự chậm trễ trách nhiệm?

NGÂN HÀ

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/ky-2-doanh-nghiep-chet-mon-trong-cum-cong-nghiep-215518.html