Kỳ 2: Ô tô Trung Quốc chật vật tại Việt Nam, vì sao?

một giờ trướcBài gốc

Tổng doanh số xe Trung Quốc không bằng một mẫu xe Nhật, Hàn

Dữ liệu từ các báo cáo bán hàng gần đây cho thấy, thị trường ô tô Việt Nam vẫn đang nằm trong tay các thương hiệu truyền thống và một số "người chơi" mới nhưng có lợi thế nội địa.

Cụ thể, theo số liệu của cơ quan đăng kiểm, trong năm 2025, tổng số ô tô Trung Quốc từ 9 chỗ ngồi trở xuống đăng kiểm lần đầu vào khoảng gần 18 nghìn xe, chiếm chưa tới 5% thị phần ô tô du lịch tại Việt Nam.

Doanh số ô tô du lịch tại Việt Nam năm 2025 theo thống kê từ các nguồn báo cáo.

Trong số này nhiều nhất thuộc về các thương hiệu: MG (9.816 xe), BYD (3.803 xe), Omoda (1.400 xe), Jaecoo (780 xe) và Lynk & Co (770 xe). Một số thương hiệu khác có số lượng xe đăng kiểm trong năm 2025 không đáng kể.

Qua tổng số xe đăng kiểm lần đầu năm 2025 có thể thấy, mức tiêu thụ xe Trung Quốc rất thấp, chưa bằng doanh số của một mẫu xe của Mitsubishi là Xpander (gần 20 nghìn xe) hay VinFast VF3 (hơn 44 nghìn xe)…

Thực tế tại thị trường Việt Nam hiện nay, ở mảng xe điện, VinFast liên tục dẫn đầu về doanh số với dải sản phẩm trải dài nhiều phân khúc. Trong khi đó, ở nhóm xe động cơ đốt trong, Toyota, Mitsubishi Motors hay Honda vẫn duy trì lượng tiêu thụ ổn định, nhiều mẫu xe thường xuyên nằm trong top bán chạy theo tháng.

Ngược lại, các thương hiệu Trung Quốc như MG, Haval, BYD hay Wuling hiện chưa công bố rộng rãi số liệu chi tiết, nhưng theo ghi nhận từ thị trường và đại lý, lượng xe bán ra vẫn ở mức thấp, khó tạo đột biến.

Một nhân viên kinh doanh tại Hà Nội cho biết, nhiều khách hàng "đi xem cho biết", nhưng khi xuống tiền lại ưu tiên những mẫu xe đã có tên tuổi trên thị trường. Điều này phản ánh khoảng cách giữa nhận diện sản phẩm và niềm tin tiêu dùng vẫn chưa được thu hẹp.

Nhiều ô tô Trung Quốc vào Việt Nam định giá bán cao ban đầu.

Định kiến đè nặng, giá bán thiếu tính cạnh tranh

Một trong những nguyên nhân khiến xe Trung Quốc khó bứt phá nằm ở việc phải cạnh tranh đồng thời trên nhiều mặt trận. Ở phân khúc SUV cỡ lớn, nơi nhiều mẫu xe Trung Quốc định vị, các đối thủ như Mazda CX-5, Honda CR-V hay Mitsubishi Outlander đã có chỗ đứng vững chắc sau nhiều năm. Người tiêu dùng trong nhóm này thường đặt nặng yếu tố thương hiệu, độ bền và khả năng giữ giá.

Trong khi đó, ở phân khúc xe điện, nơi được xem là cơ hội của các hãng Trung Quốc nhưng lợi thế lại đang nghiêng về VinFast. Hệ thống trạm sạc phủ rộng, chính sách hậu mãi và lợi thế thương hiệu nội địa giúp hãng này tạo ra rào cản đáng kể với các đối thủ mới.

Giám đốc một công ty đầu tư trạm sạc xe điện cho biết, hiện nay tổng lượng đầu sạc ô tô của các doanh nghiệp trạm sạc trên toàn quốc mới đạt khoảng 1.500, gồm cả sạc chậm lẫn sạc nhanh. Trong khi chỉ riêng hệ thống sạc của VinFast đã đạt 150.000 đầu sạc, tức tỷ lệ là 1%.

Ngoài ra, việc VinFast miễn phí sạc đã tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn so với các thương hiệu xe điện Trung Quốc.

Kỳ vọng của không ít người tiêu dùng Việt Nam là xe Trung Quốc sẽ tạo ra cú sốc về giá bán để đưa mặt bằng giá ô tô xuống thấp hơn, như làn sóng xe máy Trung Quốc trong thập niên 90 từng tạo ra. Tuy nhiên thực tế điều này đã không xảy ra.

Theo ông Lê Hùng, chuyên gia đánh giá xe, dù vào thị trường sau, giá trị thương hiệu không bằng các hãng xe Hàn, Nhật, hạ tầng dịch vụ chưa theo kịp nhưng các hãng Trung Quốc lại đưa ra mức giá bán khá cao, không kích thích được sự hào hứng của khách hàng.

"Đến nay, tính cam kết gắn bó lâu dài với thị trường chưa được đa số các hãng Trung Quốc thể hiện bằng những hành động cụ thể, đủ tạo mạnh để tạo niềm tin với khách Việt. Đây là vấn đề quan trọng nhất và cần nhiều thời gian hơn để các hãng xe chứng minh với thị trường", ông Hùng nhận định.

Còn theo ông Vũ Tấn Công, chuyên gia ô tô – Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH Tư vấn Công nghiệp và Thương mại ô tô Việt Nam: "Vấn đề là các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc không biết làm hoặc làm sai chiến lược về giá xe và định vị thương hiệu cho sản phẩm của mình. Do sai lầm này, họ đặt giá bán xe khá cao. Khi khó bán xe hoặc bán được ít xe thì họ vội vã giảm giá.

Giảm giá xe, một mặt làm cho khách hàng đã mua xe giận dữ, mặt khác làm cho khách hàng tiềm năng chưa vội mua xe vì họ hy vọng trông chờ xe sẽ gảm giá nữa. Kết quả là việc giảm giá xe đã gây phản ứng rất xấu tại thị trường".

Một số mẫu ô tô Trung Quốc mất giá nhanh sau một thời gian ngắn sử dụng.

Nỗi lo về giá trị bán lại

Là một khách hàng từng sử dụng chiếc Zotye, anh Phạm Quang Huy (Hải Phòng) sau khi sử dụng hơn 1 năm đã phải cắn răng bán lỗ một nửa bởi chất lượng xuống rất nhanh, thường xuyên hỏng hóc, báo lỗi, thỉnh thoảng xe bị hỏng giữa đường phải nhờ cứu hộ.

Khi được hỏi hiện nay nhiều hãng xe Trung Quốc đang đổ bộ vào Việt Nam mang theo nhiều mẫu mã xe, công nghệ mới với chất lượng được cải thiện đáng kể, anh có sẵn sàng mua lại một chiếc xe đến từ Trung Quốc không. Câu trả lời nhận được là cái lắc đầu từ một người đã từng rất yêu xe Trung Quốc.

Theo anh Nguyễn Trung Thực, một người chuyên kinh doanh xe cũ tại Hà Nội cho biết, lượng giao dịch xe Trung Quốc cũ nhìn chung rất thấp, khó ra hàng. Kể cả trước đây hay hiện tại, giới kinh doanh xe cũ đều rất hạn chế thu mua dòng xe này. Một chiếc xe thông dụng của Nhật hay Hàn (như Toyota, Hyundai, Kia) mua về có thể đẩy hàng bán xong ngay trong tháng, nhưng xe Trung Quốc thì rất kén khách. Do sợ tình trạng "om xe" đọng vốn, nếu có thu mua, thợ xe bắt buộc phải ép giá kịch sàn để phòng trừ rủi ro.

Tốc độ khấu hao của xe Trung Quốc thường cao gấp đôi xe Nhật, Hàn. Lấy mốc năm sử dụng đầu tiên, xe Nhật hoặc Hàn khấu hao khoảng 10% giá trị, trong khi xe Trung Quốc rớt từ 15% đến 20%. Cá biệt, có những mẫu xe vừa mua mới xong, bán lướt lại đã rớt giá gần một nửa.

"Một mẫu xe Trung Quốc cỡ C như GWM hoặc BYD vừa ra mắt có giá lăn bánh khoảng 1 tỷ đồng, sau 1 năm sử dụng, bán lại dự kiến chỉ thu về khoảng 650 - 700 triệu đồng, tức là mất giá 300 - 350 triệu. Cùng tầm tiền đó, nếu là xe Nhật, Hàn thì sau một năm chủ xe vẫn thu về được khoảng 800 triệu đồng.

Hay như mẫu MG5, mức khấu hao năm đầu rơi vào khoảng 20%, sau 4 - 5 năm sử dụng thì biên độ giảm mới chậm lại vì giá trị xe đã chạm sát mức đáy", anh Thực cho biết.

Dịch vụ sau bán hàng chưa đủ thuyết phục

Theo ông Lê Đức Thông, chủ cơ sở sửa chữa ô tô tại Vũ Đức Thận (Hà Nội), về mặt kỹ thuật, ô tô Trung Quốc vẫn chưa đạt được chất lượng tương đương các hãng xe Nhật, châu Âu hay Mỹ. Một phần vì chất lượng vật liệu vẫn kém hơn, phần khác vì chất lượng máy móc chưa đạt được độ bền, độ ổn định như các hãng có truyền thống. Xe nhanh xuống cấp sau thời gian ngắn sử dụng, các thiết bị, máy móc xe Trung Quốc hay hư hỏng, báo lỗi.

Thực tế từ quá trình kiểm tra, sửa chữa xe ông Thông cho biết, một số mẫu xe Trung Quốc cũng khá tốt, đặc biệt về trang bị công nghệ, thiết kế và nội thất nhưng về chất lượng vẫn chưa thể so sánh với các dòng xe của Nhật, Mỹ hay châu Âu được. Ví dụ như xe của hãng MG có giá khá rẻ, được nhập khẩu từ Thái Lan, thiết kế đẹp, phù hợp với giới trẻ nhưng chỉ cần nâng gầm lên sẽ thấy chất lượng thực sự chưa cao, rất mỏng manh, máy móc kém và sẽ xuống cấp nhanh sau vài năm sử dụng.

Trong khi đó, hệ thống đại lý, cơ sở dịch vụ còn rất mỏng, doanh số xe Trung Quốc rất thấp nên việc sửa chữa tại các gara còn gặp nhiều khó khăn như linh phụ kiện không có sẵn, thường phải chờ đặt hàng mất nhiều thời gian hơn xe Hàn, Nhật. Về mặt kỹ thuật cũng sẽ khó khăn hơn đối với dòng xe công nghệ hybrid. Tất nhiên, chi phí vì thế cũng đội lên so với xe xăng dầu truyền thống.

Bên cạnh đó, so với các thương hiệu đã có mặt lâu năm, hệ thống đại lý, xưởng dịch vụ và nguồn cung phụ tùng của các hãng xe Trung Quốc vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Sự chênh lệch này khiến xe Trung Quốc dù có lợi thế về giá bán ban đầu nhưng lại gặp bất lợi trong bài toán tổng chi phí sở hữu.

Thương hiệu là khoảng cách không dễ san lấp. Trong ngành ô tô, thương hiệu không chỉ là logo hay mức độ nhận diện, mà là sự tích lũy uy tín qua nhiều năm. Các hãng như Toyota hay Honda đã xây dựng hình ảnh về độ bền, tính ổn định và chi phí sử dụng hợp lý trong suốt hàng chục năm tại Việt Nam. Điều này tạo ra một chuẩn tham chiếu trong người tiêu dùng

PGS.TS Đàm Hoàng Phúc

Tuấn Minh

Linh Linh

Nguồn Xe Giao Thông : https://xe.baoxaydung.vn/ky-2-o-to-trung-quoc-chat-vat-tai-viet-nam-vi-sao-192260428224712738.htm