Kỳ 3: Lỗ hổng chính sách hay sự chậm trễ trách nhiệm?

2 giờ trướcBài gốc

"Di sản quy hoạch" Cụm công nghiệp Thạch Quý 13 năm mắc cạn: (Kỳ 2) Doanh nghiệp “chết mòn” trong cụm công nghiệp "Di sản quy hoạch" Cụm công nghiệp Thạch Quý 13 năm mắc cạn Kỳ 1: Hơn một thập kỷ sống chung với khói bụi và tiếng ồn

Trong nhiều năm, để giải quyết thực trạng tại Cụm công nghiệp Bắc Thạch Quý (Cụm CNBTQ), UBND tỉnh Hà Tĩnh liên tục yêu cầu các sở, ngành đề xuất hướng xử lý.

Gần nhất, Sở Tài Chính đã có Văn bản tham mưu số 625/STC-DN&ĐT ngày 29.1.2026. Tại văn bản này, Sở Tài Chính cho biết, sau quá trình rà soát và làm việc với các đơn vị liên quan đã “thống nhất nội dung đánh giá về 3 phương án sử dụng khu đất Cụm CNBTQ”.

Phương án thứ nhất là phát triển nhà ở xã hội. Phương án thứ hai là thí điểm dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất theo Nghị quyết 171/2024/QH15. Phương án thứ ba được lựa chọn là giao Trung tâm Phát triển quỹ đất nghiên cứu, thu hồi, tạo quỹ đất sạch để đấu giá hoặc kêu gọi đầu tư.

Song, theo Sở Tài Chính, cả ba phương án này đều bộc lộ những rào cản pháp lý và thực tiễn.

Cụ thể, với phương án phát triển nhà ở xã hội, cơ quan chuyên môn nhận định “việc bố trí quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội tại khu vực Cụm CNBTQ trong giai đoạn hiện nay là chưa thực sự cần thiết”. Trong khi đó, phương án nhà ở thương mại cũng không khả thi khi “chưa đủ cơ sở pháp lý để được áp dụng thí điểm theo Nghị quyết số 171/2024/QH15”.

Ngay cả phương án được lựa chọn là giao Trung tâm Phát triển quỹ đất nghiên cứu, tạo quỹ đất để đấu giá cũng mới dừng ở bước đề xuất. Văn bản nêu rõ: “nghiên cứu, khảo sát, xem xét đề xuất thực hiện dự án… theo quy định pháp luật”, tức chưa có lộ trình hay quyết định cụ thể để triển khai trên thực tế.

Việc liên tiếp ban hành văn bản, tổ chức nhiều cuộc họp, đưa ra nhiều phương án nhưng vẫn dừng ở mức “nghiên cứu”, “đề xuất”, “rà soát” phần nào phản ánh thực tế: bài toán xử lý Cụm CNBTQ đến nay vẫn chưa vượt qua được ngưỡng thủ tục để bước sang giai đoạn hành động.

Nút thắt nằm ở đâu?

Theo ông Phan Xuân Cường - Chuyên viên Phòng Doanh nghiệp đầu tư Sở Tài chính Hà Tĩnh, cơ quan này đã nhiều lần tham mưu UBND tỉnh và phối hợp với các Sở Xây Dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường... để tìm hướng xử lý. Song, đến nay, các phương án vẫn dừng ở bước nghiên cứu và hoàn thiện, chưa thể chuyển hóa thành hành động cụ thể.

Hình ảnh nhếch nhác của Cụm CNBTQ giữa lòng đô thị Hà Tĩnh

Nút thắt lớn nhất nằm ở sự chồng chéo và “vênh nhau” giữa các quy định pháp luật. Trong khi một số cơ chế yêu cầu diện tích đủ lớn để triển khai, thì phương án thu hồi đất lại phải đáp ứng ngưỡng trên 20ha. Trong khi đó, toàn bộ Cụm CNBTQ chỉ có quy mô khoảng 5ha. Sự lệch pha này khiến mọi phương án xử lý đều rơi vào thế không thể thực hiện trọn vẹn.

Không chỉ vậy, dù Luật Đầu tư và Luật Đất đai mới đã có hiệu lực, nhiều nội dung then chốt vẫn thiếu nghị định hướng dẫn cụ thể. Điều này khiến địa phương dù nhận diện rõ vấn đề cũng không có đủ cơ sở pháp lý để chủ động tháo gỡ.

Một góc tại Cụm CNBTQ

Bài toán thu hồi đất vì thế trở nên đặc biệt nan giải. Nếu Nhà nước đứng ra thu hồi để tổ chức đấu giá, sẽ vướng quy định về đối tượng và điều kiện thu hồi. Ngược lại, nếu để nhà đầu tư tự thỏa thuận, quyền lợi của các doanh nghiệp đang thuê đất khó được đảm bảo, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp.

Thực tế, các doanh nghiệp tại đây đang thuê đất với thời hạn lên tới 50 năm. Quyền sử dụng đất không đủ điều kiện để tham gia giao dịch theo cơ chế thị trường, nhưng cũng không có cơ chế rõ ràng để Nhà nước can thiệp thu hồi. Chính trạng thái “lưng chừng pháp lý” này khiến mọi phương án đều bị chặn lại trước khi kịp triển khai.

Dọc các tuyến đường trong cụm CNBTQ

Một yếu tố mới phát sinh càng khiến việc xử lý thêm phức tạp là thay đổi về đơn vị hành chính. Sau sáp nhập, toàn bộ khu vực này phải được đặt lại trong một quy hoạch mới ở cấp rộng hơn, thay vì quy hoạch cấp huyện như trước đây.

Điều này đồng nghĩa với việc mọi phương án xử lý không chỉ phụ thuộc vào hiện trạng mà còn phải chờ điều chỉnh quy hoạch tổng thể. Trong khi đó, thời gian lập và phê duyệt quy hoạch mới thường kéo dài, tiếp tục khiến khu vực rơi vào trạng thái “chờ”.

Ở góc độ quản lý, các sở, ngành đều nhận diện rõ tồn tại và sự cần thiết phải xử lý dứt điểm. Tuy nhiên, giữa nhận diện và hành động vẫn là một khoảng cách lớn, khi thiếu một cơ chế đủ rõ ràng để “kích hoạt” quá trình này.

Toàn cảnh Cụm CNBTQ

Cụm CNBTQ hiện nay là kết quả của một chuỗi bất cập kéo dài: từ quy hoạch thiếu thực tế, đầu tư dàn trải, hạ tầng không đồng bộ, đến những vướng mắc chính sách chưa được tháo gỡ kịp thời. Nhưng vấn đề không dừng ở việc nhìn lại những sai sót đã qua. Khi một khu công nghiệp rơi vào tình trạng “chết lâm sang”, câu hỏi đặt ra không chỉ là trách nhiệm thuộc về ai, mà quan trọng hơn là phải xử lý thế nào để chấm dứt tình trạng lãng phí, hạn chế nguy cơ thất thoát ngân sách và khôi phục niềm tin của doanh nghiệp vào môi trường đầu tư tại Hà Tĩnh?

NGÂN HÀ

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/ky-3-lo-hong-chinh-sach-hay-su-cham-tre-trach-nhiem-215574.html