Kỹ năng thảo luận của đại biểu Bài 1: Từ 'làm sâu', đến 'chốt lại' vấn đề

7 giờ trướcBài gốc

“Linh hồn” của kỳ họp

Thảo luận của đại biểu HĐND là quá trình các đại biểu cùng trao đổi ý kiến về một vấn đề được đặt ra tại kỳ họp, trên cơ sở phân tích, lập luận và dẫn chứng nhằm làm rõ nội dung, hướng tới sự thống nhất trước khi đi đến quyết định. Bản chất của thảo luận là sự tương tác đa chiều giữa các đại biểu - có người nêu ý kiến, có người lắng nghe, phản biện và bổ sung, qua đó làm giàu thêm cách nhìn nhận vấn đề. Những ý kiến tham gia thảo luận phải cùng tập trung vào nội dung do chủ tọa gợi mở, tránh phát biểu rời rạc, lệch hướng, khiến diễn đàn mất đi tính kết nối và hiệu quả. Đồng thời, mỗi ý kiến đều cần có quan điểm rõ ràng, được nâng đỡ bằng lý lẽ và dẫn chứng thuyết phục, thay cho cách nói cảm tính hay “nói cho có”. Có thể nói, thảo luận chính là “linh hồn” của kỳ họp HĐND - nơi hội tụ trí tuệ tập thể, thể hiện rõ nhất trách nhiệm và bản lĩnh của mỗi đại biểu trước cử tri và trước quyết sách chung.

Hội nghị bồi dưỡng kỹ năng hoạt động cho đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp tỉnh Đắk Lắk, nhiệm kỳ 2026 - 2031. Ảnh: Đam San

So với trước đây, các quy định của Luật về thảo luận của đại biểu dân cử cơ bản không thay đổi, nhưng đây là những quy định mang tính khung để đại biểu chủ động vận dụng phù hợp với từng cấp, từng địa bàn và từng kỳ họp. Chính trong bối cảnh đó, thảo luận đang được đặt lại đúng vị trí vốn có: không gian thực chất để tranh luận, phản biện và hoàn thiện chính sách. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn, buộc mỗi đại biểu không chỉ dừng lại ở việc “có tham gia”, mà phải “tham gia có chất lượng”, thể hiện rõ chính kiến, lập luận và trách nhiệm trong từng ý kiến phát biểu.

“HĐND làm việc theo chế độ tập thể, quyết định theo đa số, nên thảo luận là điều kiện để hình thành quyết định trên cơ sở trí tuệ chung. Luật quy định thảo luận vừa là quyền, vừa là trách nhiệm của đại biểu nhằm bảo đảm mọi ý kiến được trình bày, tranh luận dân chủ, công khai trước khi biểu quyết; dù có ý kiến khác nhau, qua trao đổi sẽ làm rõ vấn đề và lựa chọn phương án đúng đắn nhất. Vì vậy thảo luận chính là linh hồn của kỳ họp”, đại biểu Sư Hữu Dũng (Hưng Nguyên, Nghệ An) nhấn mạnh.

Thực tiễn cũng cho thấy, thảo luận giúp đại biểu nhìn nhận vấn đề đa chiều, rèn luyện khả năng lắng nghe, nâng cao năng lực phân tích, lập luận và bản lĩnh thể hiện trước tập thể. Qua đó, biến ý chí cá nhân thành ý chí chung, tạo nền tảng vững chắc để HĐND quyết định đúng đắn, đồng thời là kênh để cử tri giám sát năng lực và trách nhiệm của đại biểu.

Ngắn gọn, chính xác, đi thẳng vào trọng tâm

Khoản 2 Điều 9 Nghị quyết 104 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XV nhấn mạnh yêu cầu đại biểu phải tập trung nghiên cứu, chủ động thảo luận, góp ý kiến vào các nội dung trình kỳ họp. Một quy định ngắn gọn nhưng hàm chứa thông điệp rõ ràng: mỗi ý kiến phát biểu phải là kết quả của quá trình chuẩn bị nghiêm túc.

Cách thức tổ chức thảo luận cũng được thiết kế theo hướng thực chất hơn. Khoản 2 Điều 10 của nghị quyết này cho phép Thường trực HĐND căn cứ tình hình thực tế để thành lập các tổ thảo luận, phân công tổ trưởng điều hành, thậm chí mời cơ quan liên quan tham gia để làm rõ những vấn đề còn nhiều ý kiến. Cơ chế này cho thấy thảo luận là quá trình tương tác, trao đổi đa chiều để đi đến thống nhất. Cùng với đó, Luật Tổ chức chính quyền địa phương ngày 16.6.2025 tiếp tục khẳng định nguyên tắc bình đẳng trong thảo luận và trách nhiệm tham gia đầy đủ, thực chất của mỗi đại biểu.

Từ khung pháp lý đó, 2 hình thức thảo luận cơ bản được xác lập: thảo luận tại Tổ và tại hội trường. Nếu thảo luận Tổ là nơi “làm sâu”, thì hội trường là nơi “chốt lại” vấn đề. Hai hình thức này bổ sung cho nhau, tạo nên một quy trình khép kín từ phân tích đến quyết định.

“Ở cấp tỉnh và cấp huyện trước đây, thảo luận Tổ là hình thức thảo luận rất thiết thực, hiệu quả, HĐND lắng nghe được nhiều ý kiến sâu sắc vừa có tính chung vừa đào sâu mổ xẻ, làm căn cứ để HĐND quyết định sát đúng, cũng nhờ đó các ý kiến thảo luận tại Hội trường kỳ họp sẽ chất lượng hơn nếu như đã được “tập dượt” qua thảo luận Tổ. Ở cấp xã trong mô hình mới, nếu phát huy được hình thức này sẽ rất tốt cho đại biểu HĐND có thêm nhiều thông tin để thảo luận tại nghị trường, góp phần cùng HĐND ban hành các quyết sách trúng, đúng và kỹ lưỡng”, đại biểu Trương Công Nam, (Gia Lai) bày tỏ.

Thực tiễn cho thấy, khi thảo luận được thực hiện đúng tinh thần này, chất lượng nghị quyết được nâng lên rõ rệt. Tại một kỳ họp HĐND cấp huyện ở Hà Tĩnh trước đây, khi bàn về phân bổ vốn đầu tư công, thay vì chỉ nêu nhận xét chung, một số đại biểu đã đưa ra số liệu giải ngân cụ thể, chỉ rõ những dự án chậm tiến độ và phản ánh trực tiếp ý kiến cử tri qua thảo luận tại Tổ. Chính những thông tin “có địa chỉ” đó đã buộc cơ quan trình phải rà soát phương án, điều chỉnh theo hướng tập trung, tránh dàn trải.

Với HĐND cấp xã, trong điều kiện tổ chức hiện nay, thảo luận chủ yếu diễn ra tại hội trường. Điều đó đặt ra yêu cầu cao hơn đối với từng lượt phát biểu: phải ngắn gọn, chính xác và đi thẳng vào trọng tâm. Do đó, ngoài năng lực, việc trang bị các kỹ năng rất cần thiết.

Bình Nguyên

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/ky-nang-thao-luan-cua-dai-bieu-bai-1-tu-lam-sau-den-chot-lai-van-de-10414354.html