Kỹ năng thảo luận của đại biểu Bài 3: Nơi 'thai nghén' ý kiến chất lượng

3 giờ trướcBài gốc

Rõ vấn đề, có lập luận

Không có quy định bắt buộc đại biểu phải viết sẵn bài thảo luận hay được “nói vo”, cũng không có một bố cục khuôn mẫu về thảo luận cho đại biểu để sao chép; nhưng kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, dù nói vo hay cầm văn bản lên trình bày thì một bài thảo luận muốn thuyết phục đều cần có cấu trúc rõ ràng.

Trước hết là xác định đúng và trúng nội dung thảo luận. Chủ tọa kỳ họp thường đã định hướng, có nơi Tổ đại biểu cũng có phân công từ trước, vì vậy đại biểu cần bám sát, tránh tình trạng “ông nói gà, bà nói vịt”. Việc liệt kê rõ các nội dung sẽ giúp bài phát biểu không bị loãng, không lạc đề. Về cách trình bày, có thể lựa chọn hai hướng: hoặc đi theo từng nội dung với các ý “đồng tình - chưa đồng tình - lý do - kiến nghị”; hoặc nêu chung phần đồng tình trước, sau đó tập trung phân tích những vấn đề còn băn khoăn, chưa đồng tình và đề xuất giải pháp. Thực tế cho thấy, cách thứ hai thường gọn gàng, logic và dễ theo dõi hơn.

Kinh nghiệm cho thấy, khi nêu ý kiến chưa đồng tình, đại biểu cần đi thẳng vào vấn đề, phân tích theo từng điểm cụ thể: “thứ nhất là… vì sao”; “thứ hai là… căn cứ ở đâu…”. Lập luận chỉ thực sự có sức nặng khi đi kèm số liệu, dẫn chứng rõ ràng, thậm chí chỉ rõ văn bản, điều khoản hoặc thực tiễn địa phương.

Tổ đại biểu HĐND tỉnh Hà Tĩnh địa phận thị xã Kỳ Anh thảo luận góp ý các nội dung trước kỳ họp HĐND tỉnh Hà Tĩnh thường lệ cuối năm 2025. Ảnh: Xuân Hoa

Đến phần giải pháp cũng bám sát các nội dung chưa đồng tình để đưa ra các kiến nghị cho sát, trúng, như vậy mới thuyết phục. Lưu ý, nội dung thảo luận cần điểm mặt, chỉ tên cụ thể tại văn bản nào, phần, mục, khoản, điểm, trang, căn cứ điều khoản nào của quy định nào hoặc thực tiễn nào, thực tiễn có những diễn đàn thảo luận, đại biểu đưa các hiện vật, dẫn chứng bằng hình ảnh để minh họa làm cho bài thảo luận hấp dẫn, thuyết phục. Chẳng hạn, đại biểu có thể đồng tình với mục tiêu tăng thu ngân sách 10% trong năm tới, nhưng cần phân tích rõ cơ sở: hiện nay nguồn thu chủ yếu vẫn phụ thuộc vào nguồn thu cấp quyền sử dụng đất thông qua đấu giá đất, trong khi quỹ đất không còn nhiều, vậy thì để đạt được chỉ tiêu tăng thu, cần tìm dư địa ở khoản thu nào khác, nêu rõ lý do tại sao lại là khoản thu A mà không phải là B; hoặc không đồng tình với tiến độ một dự án vì số liệu cho thấy 3 năm liền giải ngân chỉ đạt dưới 50%. Chính những con số cụ thể này sẽ làm cho lập luận trở nên có sức nặng.

Từ phân tích đó, bài thảo luận phải đi đến phần quan trọng nhất là đề xuất giải pháp gắn với thực tiễn và có tính khả thi. Ví dụ, nếu tỷ lệ thu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp chưa đạt, đại biểu có thể đề xuất giao chỉ tiêu cụ thể cho từng thôn, tổ dân phố để cùng phối hợp ngành thuế, UBND cấp xã trong lập Bộ, rà soát, xác minh các thửa đất vắng chủ, hoặc áp dụng cơ chế khoán thu gắn với trách nhiệm người đứng đầu. Nếu tiến độ giải ngân đầu tư công chậm, có thể kiến nghị rà soát lại danh mục dự án, ưu tiên vốn cho công trình có khả năng hoàn thành trong năm, thay vì dàn trải.

Một đại biểu HĐND cấp huyện nhiệm kỳ 2021 - 2026 chia sẻ: khi đưa ra con số cụ thể, tự thân những con số đó đã “biết nói”, buộc cơ quan liên quan phải nhìn nhận lại. Chính những con số, lập luận có căn cứ sẽ giúp ý kiến thảo luận thực sự làm sáng rõ vấn đề, giúp HĐND quyết định đúng luật, sát thực tiễn và hợp lòng dân.

Tổ đại biểu - “bệ đỡ” để thảo luận sâu và trúng

Nếu coi nghị trường là nơi “trình diễn” thì sinh hoạt Tổ đại biểu chính là nơi “tập dượt” và chuẩn bị nội dung. Thực tiễn tại Hà Tĩnh cho thấy, việc duy trì sinh hoạt Tổ gắn với làm việc cùng cấp ủy, chính quyền khu vực tổ sinh hoạt đã giúp đại biểu có đủ thông tin, dữ liệu và góc nhìn đa chiều trước kỳ họp. Thông qua sinh hoạt Tổ đại biểu và làm việc với địa phương, các ý kiến thảo luận là sự kết tinh từ thực tiễn địa phương, từ ý kiến cử tri và từ trao đổi trong tập thể. Đây cũng là cơ sở để đại biểu định hình một bài phát biểu chặt chẽ, có chiều sâu.

Theo quy định, Tổ đại biểu HĐND không chỉ tổ chức TXCT, tổng hợp kiến nghị mà còn thực hiện giám sát và các nhiệm vụ do Thường trực HĐND phân công. Vai trò của Tổ trưởng trong điều hành, phân công nội dung rất quan trọng, giúp các ý kiến không bị trùng lặp, dàn trải.

Từ cách làm của Hà Tĩnh, trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thiết nghĩ việc áp dụng sẽ là một giải pháp đột phá vừa giúp nâng cao chất lượng hoạt động của đại biểu, phát huy được vai trò của Tổ đại biểu HĐND cấp xã. Theo đó, sau các đợt tiếp xúc cử tri, Tổ đại biểu tổ chức sinh hoạt với sự tham gia của cấp ủy, Ban công tác Mặt trận, ban cán sự, Ban Chấp hành các chi đoàn, chi hội của thôn, tổ dân phố. Nội dung không chỉ là tổng hợp kiến nghị, mà còn trao đổi, “mổ xẻ” các vấn đề sẽ đưa ra kỳ họp. Trên cơ sở đó, Tổ phân công đại biểu chuẩn bị các nội dung thảo luận theo từng lĩnh vực.

Đại biểu Bùi Chiến Thắng - Tổ trưởng Tổ đại biểu số 2, phường Nam Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh chia sẻ: “Khi vận hành mô hình mới, từ kinh nghiệm của tỉnh, thị xã, Tổ chúng tôi thực hiện sinh hoạt Tổ sau khi TXCT. Theo đó, về thảo luận, chúng tôi thường phân công tối thiểu hai ý kiến: một tập trung vào các báo cáo, một đi sâu vào mục tiêu, chỉ tiêu và giải pháp của nghị quyết. Làm như vậy, mỗi ý kiến đều có chiều sâu, tránh trùng lặp, và quan trọng là phản ánh được trí tuệ tập thể”. Không chỉ dừng ở phân công, nhiều Tổ còn định hướng luôn nội dung chất vấn, khuyến khích đại biểu đăng ký phát biểu theo luật định; nhờ đó, khi đăng đàn, đại biểu đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

BÌNH NGUYÊN

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/ky-nang-thao-luan-cua-dai-bieu-bai-3-noi-thai-nghen-y-kien-chat-luong-10414654.html