Trong suốt cuộc đời mình, đồng chí luôn thể hiện là một người cộng sản kiên trung, mẫu mực, trọn đời tận hiến cho độc lập dân tộc, hạnh phúc của nhân dân và sự phát triển bền vững của đất nước.
Thủ tướng Phạm Văn Đồng thăm xưởng sản xuất vật liệu xây dựng của sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội, năm 1969. Ảnh: TTXVN
Người chiến sĩ cộng sản kiên trung
Sinh ra trên quê hương Quảng Ngãi giàu truyền thống yêu nước, đồng chí Phạm Văn Đồng sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng. Năm 1926, đồng chí tham gia phong trào yêu nước do Nguyễn Ái Quốc khởi xướng. Năm 1929, đồng chí bị thực dân Pháp bắt, kết án tù và đày ra Côn Đảo. Những năm tháng lao tù khắc nghiệt không làm nhụt chí mà càng tôi luyện bản lĩnh chính trị kiên trung, tinh thần hy sinh vì Tổ quốc cho đồng chí.
Sau khi ra tù năm 1936, đồng chí tiếp tục hoạt động trong phong trào dân chủ Đông Dương, tích cực chuẩn bị lực lượng cho cao trào cách mạng. Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng chí là một trong những cán bộ lãnh đạo chủ chốt, góp phần khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập cho dân tộc.
Trải qua hàng chục năm hoạt động cách mạng sôi nổi, đồng chí Phạm Văn Đồng luôn được Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng, giao phó những trọng trách lớn lao của Đảng và Nhà nước. Mối quan hệ giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thủ tướng Phạm Văn Đồng (người mà Bác vẫn trìu mến gọi bằng bí danh chú Tô) không chỉ dừng lại ở tình đồng chí, đồng nghiệp mà còn là tình thầy trò, tình anh em ruột thịt vô cùng thiêng liêng, cao cả và thấm đẫm tính nhân văn.
Được làm việc kề cận bên Bác, đồng chí đã lĩnh hội trọn vẹn và thực hành xuất sắc tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Cuộc đời giản dị, thanh liêm, tận tụy của đồng chí là tấm gương sáng về phẩm chất người cộng sản, tiêu biểu cho việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Từ năm 1955 đến năm 1987, đồng chí giữ cương vị Thủ tướng Chính phủ. Đồng chí cùng Trung ương Đảng lãnh đạo thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, đi đến thắng lợi cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, hoàn thành sự nghiệp thống nhất đất nước.
Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, Chính phủ do đồng chí đứng đầu đã hoạt động hiệu quả, tổ chức hậu phương lớn vững chắc cho tiền tuyến lớn miền Nam. Những quyết sách về công nghiệp hóa bước đầu, phát triển giáo dục, y tế, củng cố quốc phòng… đã đặt nền móng cho hệ thống kinh tế - xã hội của miền Bắc xã hội chủ nghĩa. Sau năm 1975, đồng chí cùng Trung ương tiếp tục lãnh đạo công cuộc khắc phục hậu quả chiến tranh, thống nhất quản lý đất nước và mở rộng quan hệ đối ngoại trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động.
Không chỉ là một nhà quản lý xuất sắc, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng còn là người am hiểu sâu sắc về đặc thù lĩnh vực văn hóa và sáng tạo nghệ thuật. Đồng chí coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh cội nguồn của dân tộc. Đồng chí đặc biệt nhấn mạnh vai trò của văn hóa, giáo dục và đạo đức cán bộ. Quan điểm của đồng chí về văn hóa rất rộng mở và toàn diện. Văn hóa không chỉ là văn học nghệ thuật mà còn là nếp sống, tín ngưỡng, đạo đức xã hội và môi trường sống của con người.
Khơi dậy khát vọng “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”
Cuộc đời hoạt động của đồng chí Phạm Văn Đồng còn gắn bó máu thịt và in đậm dấu ấn tại Thủ đô Hà Nội. Kể từ ngày tiếp quản Thủ đô (1954) cho đến những năm tháng cuối đời, đồng chí đã có gần nửa thế kỷ sống, làm việc và cống hiến ngay giữa lòng mảnh đất Thăng Long ngàn năm văn hiến.
Sinh thời, Thủ tướng Phạm Văn Đồng dành tình cảm và sự quan tâm đặc biệt sâu sát đến việc bồi đắp nhân cách, văn hóa cho người dân Thủ đô. Nhận thức sâu sắc vị trí trái tim của cả nước, chính đồng chí là người đã trực tiếp chỉ đạo, định hướng và lan tỏa phong trào “Người tốt, việc tốt” tại Hà Nội, xem đây là nền tảng thiết thực nhất để xây dựng hình mẫu người Hà Nội thanh lịch, văn minh.
Di sản của đồng chí Phạm Văn Đồng tiếp thêm sức mạnh để thành phố Hà Nội hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ thành phố. Bằng sự vận dụng sáng tạo và quyết liệt, Thủ đô quyết tâm xây dựng vị thế đầu tàu phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.
Ở cương vị lãnh đạo, đồng chí Phạm Văn Đồng luôn nhấn mạnh Chính phủ phải gần dân, trọng dân; coi Nhà nước phải thực sự của dân, do dân và vì dân. Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ thành phố Hà Nội xác định nhiệm vụ trọng tâm là cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức.
Đây chính là sự tiếp nối tinh thần “Nhà nước của dân, do dân, vì dân” mà đồng chí Phạm Văn Đồng từng tâm huyết xây dựng. Thực tiễn đòi hỏi Hà Nội phải lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo cao nhất cho hiệu quả hoạt động của bộ máy.
Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ thành phố đặt ra yêu cầu tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng. Đây chính là sự cụ thể hóa bài học về đạo đức và kỷ luật mà thế hệ tiền bối để lại. Đội ngũ cán bộ Thủ đô phải thực sự là những công bộc tận tụy, sâu sát cơ sở để giải quyết dứt điểm những vấn đề dân sinh bức xúc nhất.
Đối với lĩnh vực văn hóa, vận dụng tư tưởng của cố Thủ tướng, Thủ đô tiếp tục đẩy mạnh xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh; phát triển công nghiệp văn hóa; bảo tồn di sản gắn với phát triển đô thị hiện đại. Hà Nội không chỉ là một trung tâm kinh tế, mà trước hết và trên hết phải là Thủ đô của lương tri và phẩm giá con người. Những nghị quyết chuyên đề của Thành ủy Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hóa, quy hoạch đô thị khơi dậy không gian sáng tạo chính là bước đi đột phá để chuyển hóa các giá trị di sản nghìn năm văn hiến thành nguồn lực để phát triển Thủ đô bền vững.
Kỷ niệm 120 năm Ngày sinh đồng chí Phạm Văn Đồng, Thủ đô Hà Nội nguyện noi gương sáng về nhân cách và bản lĩnh của người chiến sĩ cách mạng kiên trung. Tự hào và tiếp bước truyền thống, Hà Nội quyết tâm xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”, bước vững chắc trong kỷ nguyên mới vì một Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc.
Tiến sĩ Hoàng Thị Phương, Giảng viên Trường Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong