Kỷ niệm 51 năm Giải phóng tỉnh Khánh Hòa (4-1975 - 4-2026): Những buổi chiếu phim đầu tiên sau ngày giải phóng

3 giờ trướcBài gốc

Ngày 2-4-1975, Nha Trang - Khánh Hòa được giải phóng trong niềm vui vô bờ của người dân. Ngay sau đó, những người làm công tác chiếu bóng đã tổ chức nhiều buổi chiếu phim phục vụ người dân, giúp Nhân dân hiểu thêm về chính quyền cách mạng. 51 năm đã trôi qua, ký ức về những ngày đầu giải phóng vẫn còn vẹn nguyên trong lòng những người làm nghề chiếu bóng năm xưa.

Theo ông Đinh Xuân Thặng - nguyên Giám đốc Công ty Điện ảnh Khánh Hòa, năm 1971, Tỉnh ủy Khánh Hòa cử người ra Ban Tuyên giáo Khu V xin đội chiếu bóng về phục vụ địa phương. Ông Thặng và ông Nguyễn Công Cẩn (nay ở phường Nam Nha Trang) được điều về Khánh Hòa. Ròng rã 2 tháng trời, các ông đã đi từ Quảng Nam lên Tây Nguyên, rồi mới về Khánh Hòa. Đội chiếu bóng có buổi chiếu đầu tiên phục vụ Đại hội Đảng bộ tỉnh ở Chiến khu Tà Gộc vào ngày 14-10-1971 (sau này là ngày truyền thống của Điện ảnh Khánh Hòa). Từ 2 thành viên ban đầu, sau này, đội chiếu bóng được bổ sung thêm người, đi chiếu phim phục vụ người dân ở nhiều nơi trong tỉnh. Cuối năm 1974, khi được cử ra Khu V họp, ông Thặng xin thêm một bộ máy chiếu cho đội. "Trên đường về, nghe quân ta thắng lớn ở chiến dịch Tây Nguyên, rồi lần lượt nghe tin Huế, Đà Nẵng giải phóng. Lòng tôi càng thêm rạo rực, mong đến lượt Khánh Hòa được giải phóng", ông Thặng nhớ lại.

Người dân đi xem phim ở rạp Nha Trang (đường Hoàng Văn Thụ). Ảnh tư liệu

Nghe tin Nha Trang giải phóng ngày 2-4-1975, từ chiến khu ở Khánh Vĩnh, các thành viên đội chiếu bóng, cùng dân công gùi máy chiếu phim, máy nổ về Nha Trang. Đêm 3-4, khi dừng chân ở Diên Sơn, đội chiếu bóng đã tổ chức buổi chiếu phim phục vụ người dân. Trong số khán giả đêm ấy, có cả những người lính chế độ cũ vừa mới buông súng. Ngày 4-4, đồng chí Phan Hữu Sâm - Trưởng Ty Văn hóa cho xe lên đón đội về Nha Trang. "Chúng tôi đến tiếp quản trung tâm chiêu hồi của ngụy quyền (số 10 Hoàng Hoa Thám), thu được một số máy chiếu, vận động thêm một số nhân viên cũ cùng tham gia chiếu phim phục vụ đồng bào. Mọi việc cứ thế cuốn đi, không có thời gian để nghỉ ngơi, khám phá phố phường", ông Nguyễn Công Cẩn kể.

Tại Nha Trang, đội chiếu bóng đã tổ chức chiếu phim miễn phí tại rạp Tân Tân, Tân Tiến; ban đêm chiếu ở chợ Đầm, bến xe, ga Nha Trang và những khu đông dân như Ba Làng, Cầu Đá (Vĩnh Nguyên). Những bộ phim cách mạng thường chiếu khi ấy là: Đường ra phía trước, Tiền tuyến gọi, Chiến thắng đường 9 Nam Lào, Nổi gió, Nguyễn Văn Trỗi, Một ngày Hà Nội, Chị Tư Hậu, Vợ chồng A Phủ... Với người dân Nha Trang lúc ấy, phim ảnh cách mạng là món ăn tinh thần rất quý. Mỗi khi có tổ chiếu phim đến, người dân tập trung xem rất đông. Có một kỷ niệm mà những người làm điện ảnh Khánh Hòa ngày ấy không bao giờ quên. Đêm 12-4-1975, đội tổ chức chiếu phim Chiến thắng đường 9 Nam Lào ở Chợ Đầm. "Đến đoạn máy bay rải bom, tiếng nổ lớn vang lên, ai đó hét "Máy bay!" khiến khán giả bỏ chạy tán loạn, dép guốc để lại ngổn ngang. Tổ chiếu phim phải lấy loa thông báo, một lúc sau khán giả mới bình tĩnh quay trở lại bãi chiếu", ông Cẩn nhớ lại.Sở dĩ người dân hoảng loạn đến vậy là vì mấy ngày trước đó, quân địch đã quay lại ném bom cầu Xóm Bóng, làm chết nhiều người; vết thương chiến tranh chưa kịp lành trong lòng họ.

Ngoài đội chiếu bóng của tỉnh, trong những ngày đầu giải phóng, người dân còn được xem phim cách mạng từ các cán bộ Khu V đi theo Sư đoàn 10 về giải phóng Nha Trang. Ông Trần Khắc Huyền là một trong số đó. Trước buổi chiếu tại trụ sở quận 3 Hỏa xa Nha Trang, nhóm của ông còn đi kiếm vải may màn chiếu mới để "phục vụ người dân cho tươm tất". Giữa thành phố vừa im tiếng súng, những chàng trai, cô gái phố biển chen vai nhau xem Nổi gió, Bài ca ra trận. Người dân vì yêu mến những chiến sĩ văn hóa đã tình nguyện mang dừa đến cho họ giải khát.

Ở Cam Ranh, công tác chiếu bóng cũng được triển khai sớm. Ông Nguyễn Đình Thảng - nguyên Giám đốc Trung tâm Điện ảnh Khánh Hòa bồi hồi nhớ lại: "Khoảng tháng 6-1975, tôi được tiếp nhận vào làm nhân viên Phòng Văn hóa - Thông tin; thường xuyên đi theo đội chiếu bóng phục vụ Nhân dân. Người vận hành máy chiếu chính là 2 nhân viên chế độ cũ được giữ lại. Có lần, đội còn ra cả đảo Bình Hưng, Bình Ba phục vụ người dân. Cũng nhờ cái duyên đó, sau này, tôi được cử đi học thuyết minh phim rồi công tác trong ngành điện ảnh". Những buổi chiếu phim ngoài trời ngày ấy là ký ức không quên trong đời làm nghề của ông Thảng. Màn hình lớn dựng lên, máy nổ đặt ở ngoài rìa sân, du kích xã có nhiệm vụ giữ trật tự. Khán giả đến rất đông, mọi người gặp nhau trò chuyện đủ điều, nhưng khi tiếng giới thiệu phim vang lên là tất cả lặng im chờ đợi. Nhiều người còn ngỡ ngàng khi điện ảnh miền Bắc có những diễn viên đẹp, diễn xuất tuyệt hay như: Trà Giang, Thế Anh...

51 năm qua, những người từng gùi máy chiếu từ rừng xuống phố năm ấy như ông Thặng, ông Cẩn... đều đã ở tuổi xưa nay hiếm. Điều họ nhớ nhất không phải là những thước phim, mà là khoảnh khắc thành phố vừa im tiếng súng, màn hình sáng lên, người dân kéo nhau đến xem đông không kém gì ngày hội.

XUÂN THÀNH

Nguồn Khánh Hòa : http://www.baokhanhhoa.vn/van-hoa/202604/ky-niem-51-nam-giai-phong-tinh-khanh-hoa-4-1975-4-2026-nhung-buoi-chieu-phimdau-tien-sau-ngay-giai-phong-76e57d0/