Kỷ niệm 71 năm ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955 - 27/2/2026): Cơ sở pháp lý quan trọng để phát triển hệ thống y tế bền vững

3 giờ trướcBài gốc

Năm bản lề trong hoàn thiện thể chế, kiến tạo phát triển cho ngành y tế

- 2025 là năm bản lề cho những thay đổi lớn về thể chế và chính sách y tế tại nước ta. Ông có thể chia sẻ rõ hơn về những quyết sách quan trọng đã được Quốc hội thông qua?

- Năm 2025, Quốc hội đã thông qua nhiều quyết sách quan trọng trong lĩnh vực y tế vừa mang tầm chiến lược, vừa khắc phục những tồn tại và giải quyết thách thức nhằm thực hiện mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân và phát triển hệ thống y tế bền vững.

Đáng chú ý, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 261/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân và Nghị quyết số 262/2025/QH15 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2030. Những nội dung quan trọng được thể hiện trong các Nghị quyết trên bao trùm các lĩnh vực về y tế, từ phát triển hệ thống, phát triển nguồn nhân lực, cơ chế sử dụng đất đai cho mục tiêu y tế đến cơ chế tài chính cho y tế.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành phiên họp thông qua Luật Phòng bệnh tại Kỳ họp thứ Mười, Quốc hội khóa XV, ngày 10/12/2025. Ảnh: Phạm Thẳng

Nghị quyết số 261/2025/QH15 được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ Mười là văn bản mang tính đột phá chiến lược, tập trung vào việc tháo gỡ các điểm nghẽn và cải thiện mạnh mẽ chính sách cho ngành y tế. Nghị quyết có tính đột phá về mở rộng quyền lợi bảo hiểm y tế (BHYT).

Theo đó, mở rộng dịch vụ khám bệnh được chi trả bằng BHYT đến dịch vụ khám sàng lọc, chẩn đoán sớm một số loại bệnh tật; tăng mức hưởng BHYT cho một số nhóm đối tượng, giảm chi phí cho người sử dụng dịch vụ y tế và hướng tới miễn viện phí thông qua cơ chế BHYT; đồng thời, tối ưu hóa quy trình thanh quyết toán BHYT để bảo đảm quyền lợi tối đa cho người bệnh tại cơ sở y tế.

Trong khi đó, Nghị quyết số 261/2025/QH15 đưa ra nhiều chính sách đột phá về đãi ngộ nhân lực y tế, như chính sách tiền lương, phụ cấp ưu đãi nghề, đơn giản hóa tuyển dụng đối với nhân viên y tế ở một số lĩnh vực, nhất là ở y tế cơ sở. Các hình thức xã hội hóa cũng được quy định cụ thể trong Nghị quyết và chính sách về sử dụng đất đai, cơ chế tài chính y tế thực sự là những đột phá quan trọng, tạo điều kiện cho phát triển các cơ sở khám chữa bệnh, cơ sở y tế dự phòng và kiểm nghiệm.

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Lê Văn Khảm. Ảnh: Hồ Long

Cũng tại Kỳ họp thứ Mười, Quốc hội Khóa XV đã thông qua Nghị quyết 262/2025/QH15 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035. Đây là quyết sách mang tính đột phá nhằm thay đổi diện mạo ngành y tế Việt Nam trong thập kỷ tới, thể hiện cách tiếp cận thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển một cách toàn diện, bao trùm với những trọng tâm vừa có tính nền tảng, vừa có tính thực tiễn và khả thi cao.

Chương trình không chỉ tập trung vào y tế cơ sở để mở rộng phạm vi hoạt động và cải thiện nâng cao chất lượng dịch vụ y tế mà còn có các giải pháp tác động đến việc nâng cao sức khỏe thể chất, tinh thần của người dân, cũng như giải pháp rất cụ thể nhằm duy trì mức sinh thay thế, hướng đến an ninh con người và phát triển bền vững.

- Bên cạnh hai Nghị quyết quan trọng mà ông vừa nêu, trong năm qua, Quốc hội cũng đã sửa đổi và ban hành nhiều luật liên quan đến y tế nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế để kiến tạo phát triển cho ngành y, thưa ông?

- Đúng vậy, 2025 được đánh giá là năm thắng lợi và bản lề trong công tác hoàn thiện thể chế của ngành y tế với việc thông qua nhiều văn bản pháp luật quan trọng, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho giai đoạn phát triển mới.

Kết quả biểu quyết thông qua Luật Phòng bệnh tại phiên họp toàn thể ngày 10/12/2025. Ảnh: Phạm Thẳng

Tại Kỳ họp thứ Mười, Quốc hội Khóa XV đã thông qua Luật Phòng bệnh, đánh dấu bước chuyển trong tư duy quản lý, từ tập trung chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; mở rộng phạm vi điều chỉnh sang phòng bệnh truyền nhiễm, phòng bệnh không lây nhiễm, nâng cao sức khỏe tâm thần. Luật thể hiện tính toàn diện về mặt pháp lý trong công tác phòng bệnh và các nguyên tắc căn bản trong thực hành quy định về phòng bệnh.

Cũng trong Luật này, các quy định về nội dung chuyên môn trong phòng bệnh, như kiểm soát dịch bệnh, khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động phòng bệnh và việc thiết lập Quỹ Phòng bệnh cùng với cơ chế tài chính trong lĩnh vực phòng bệnh được quy định đầy đủ và rõ ràng. Với Luật Phòng bệnh và các luật khác có liên quan, Việt Nam đã có đầy đủ hệ thống pháp luật về công tác phòng bệnh và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Cùng với đó, Quốc hội đã thông qua Luật Dân số, đánh dấu bước tiến lớn trong công tác lập pháp về một vấn đề vừa có tính chiến lược, vừa có tính phổ quát, vừa có tính kỹ thuật trong thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng dân số, duy trì mức sinh thay thế, thích ứng với già hóa dân số. Cũng phải nói thêm rằng, trên thế giới không có nhiều nước có luật chuyên biệt về dân số.

Quốc hội cũng đã thông qua Luật Giáo dục (sửa đổi), với việc quy định văn bằng bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa I, chuyên khoa II thuộc hệ giáo dục quốc dân; đồng thời, khẳng định Bộ Y tế đóng vai trò tổ chức thực hiện các quy định liên quan đến đào tạo, quản lý, cấp văn bằng đối với nhân lực ngành y tế. Quy định này đã tiếp tục xác định vị thế và tính chuyên sâu, khoa học và thực hành trong đào tạo nhân lực chất lượng cao của ngành y tế.

Cùng với Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 và Luật Bảo hiểm y tế (sửa đổi) năm 2024, các Luật được Quốc hội thông qua trong năm 2025 đã tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho các hoạt động chuyên môn và quản lý của ngành y tế; kịp thời thể chế hóa các nội dung của Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân.

- Nghị quyết số 72-NQ/TW đã đưa ra những định hướng chiến lược trong lĩnh vực y tế. Ông đánh giá việc triển khai các định hướng, nhiệm vụ này đến nay như thế nào?

- Chính phủ hiện đang triển khai, cụ thể hóa các nhiệm vụ được Nghị quyết số 72-NQ/TW giao và chưa có báo cáo đánh giá cụ thể.

Tuy nhiên, tôi biết rằng, Chính phủ, Bộ Y tế đã có kế hoạch cụ thể triển khai các Nghị quyết, đạo luật, nhất là việc nghiên cứu, điều chỉnh danh mục thuốc BHYT; hướng dẫn khám sàng lọc, chẩn đoán sớm một số bệnh, tổ chức hệ thống cơ sở y tế trong tình hình mới đáp ứng tốt nhu cầu khám chữa bệnh, vừa phù hợp với hệ thống tổ chức hành chính mới. Bên cạnh đó, nhiều công trình cơ sở hạ tầng y tế đạt tiến độ xây dựng theo kế hoạch.

Điều quan trọng là chúng ta đã có một hệ thống y tế về khám, chữa bệnh, phòng bệnh bao phủ từ cơ sở đến trung ương, được phân cấp về chuyên môn kỹ thuật bài bản và đang hoạt động hiệu quả. Quan điểm chỉ đạo tại Nghị quyết 72-NQ/TW tạo thêm cơ sở chính trị, là động lực để triển khai cụ thể đáp ứng yêu cầu đặt ra trong tình hình mới, đặc biệt là khi chúng ta đang thực hiện chuyển đổi số mạnh mẽ.

Về phía Quốc hội, cơ quan lập pháp đã thể chế hóa các nội dung của Nghị quyết 72-NQ/TW bằng việc thông qua các đạo luật, nghị quyết nhằm thể chế hóa quan điểm lãnh đạo của Đảng ta trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Đây là cơ sở pháp lý và cơ sở chính sách để triển khai đồng bộ các giải pháp, nhằm thực hiệu quả, kịp thời các nội dung quan trọng cả trước mắt cũng như lâu dài theo tinh thần Nghị quyết đã đề ra.

Bảo đảm nguyên tắc cân bằng về chi phí - lợi ích, công bằng xã hội và phát triển bền vững

- Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định quan điểm, “lấy người dân làm trung tâm, chú trọng chăm sóc sức khỏe ban đầu và khám sức khỏe định kỳ cho toàn dân”. Theo ông, điều này có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới hiện nay?

- Đây là quan điểm rất đúng đắn, rất tiến bộ, vừa khoa học, vừa nhân văn, khẳng định “sức khỏe của mỗi người dân là vốn quý nhất của xã hội” và mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe chất lượng, toàn diện, theo nhu cầu của các giai đoạn phát triển thể chất và tinh thần của cá nhân. Việc chú trọng chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám sức khỏe định kỳ cho toàn dân thể hiện cách tiếp cận khoa học về sức khỏe, bảo đảm nguyên tắc cân bằng về chi phí - lợi ích, công bằng xã hội và phát triển bền vững.

Quan điểm trong Văn kiện XIV của Đảng thể hiện rõ định hướng phát triển con người Việt Nam khỏe về thể chất - trí tuệ - tâm hồn, phục vụ cho sự phát triển đất nước dựa trên nguồn nhân lực chất lượng cao. Quan điểm và định hướng chiến lược này hoàn toàn phù hợp với thực tiễn nước ta hiện nay khi kinh tế - xã hội đã phát triển, hệ thống y tế bao phủ rộng khắp, các đạo luật liên quan đã được ban hành, BHYT đã bao phủ tới 95% dân số, chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, khoa học kỹ thuật y học đã phát triển vượt bậc, nhất là kiến thức và ý thức về bảo vệ, chăm sóc sức khỏe của người dân được nâng cao.

- Văn kiện Đại hội XIV của Đảng cũng đề ra định hướng tiếp tục giải quyết các điểm nghẽn trong lĩnh vực y tế. Với định hướng chiến lược này, công tác lập pháp cần tập trung vào nội dung gì, thưa ông?

- Thực tế, trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, luôn xuất hiện các vấn đề mới và các thách thức mới, nhu cầu của con người và yêu cầu về quản trị xã hội cũng thay đổi theo. Luật pháp cần đáp ứng nhu cầu kiến tạo phát triển và quản lý hiệu quả. Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe nhân dân, một số đạo luật liên quan cần được đánh giá quá trình thực thi và cả những vấn đề mới cần được nghiên cứu để có luật điều chỉnh.

Ngay trong nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XVI tới cần tiếp tục nghiên cứu, sửa đổi các luật về BHYT; an toàn thực phẩm; phòng, chống tác hại của thuốc lá; nghiên cứu xây dựng và ban hành luật về thiết bị y tế. Đồng thời, rà soát, đánh giá Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Luật Dược để có những điều chỉnh, bổ sung phù hợp với thực tiễn.

- Xin cảm ơn Ông!

Thanh Chi thực hiện

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/ky-niem-71-nam-ngay-thay-thuoc-viet-nam-27-2-1955-27-2-2026-co-so-phap-ly-quan-trong-de-phat-trien-he-thong-y-te-ben-vung-10407730.html