Kỳ thi vào lớp 10 tại Hà Nội: Hai nút thắt học phí và phân tuyến tuyển sinh

2 giờ trướcBài gốc

Phụ huynh và học sinh xem lại đề thi vào lớp 10 trung học phổ thông công lập tại Hà Nội. Ảnh: Thiên Ân

Phương án gỡ bỏ 12 khu vực phân tuyến tuyển sinh, cho phép học sinh đăng ký nguyện vọng vào mọi trường công lập không phụ thuộc vào hộ khẩu cư trú, về lý thuyết đã mở rộng quyền lựa chọn trường học cho các thí sinh tham gia kỳ thi vào lớp 10.

Tuy nhiên, khi đối chiếu với thực tế điều kiện kinh tế và đời sống của người dân, phương án tuyển sinh của kỳ thi vào lớp 10 năm nay đang đặt ra nhiều bài toán cần giải quyết đối với cả phụ huynh lẫn các nhà quản lý giáo dục.

Áp lực kép từ học phí và phương án phân tuyến trong kỳ thi vào lớp 10

Thực tế tại các địa điểm diễn ra kỳ thi vào lớp 10, đơn cử như khu vực Tây Tựu, phụ huynh học sinh đã thẳng thắn chỉ ra hai áp lực lớn nhất khiến họ hoang mang và bức xúc trong mùa tuyển sinh năm nay chính là học phí và phân tuyến.

Đối với rào cản về phân tuyến, việc gỡ bỏ quy định hộ khẩu về lý thuyết sẽ giúp học sinh tham gia kỳ thi vào lớp 10 được tự do lựa chọn trường học theo đúng năng lực.

Tuy nhiên, thực tế vận hành lại cho thấy một kịch bản hoàn toàn khác khi lượng hồ sơ đăng ký có xu hướng đổ dồn về các trường có chất lượng đào tạo tốt hoặc thuộc phân khúc "tốp giữa", tạo ra sự biến động rất khó dự đoán của điểm chuẩn.

Chính sự thiếu ổn định này buộc các gia đình phải căng mình tính toán một dải nguyện vọng an toàn nhằm giảm thiểu rủi ro điểm số ngay từ trước khi bước vào kỳ thi vào lớp 10.

Chia sẻ từ phụ huynh ở Tây Tựu, gia đình đã phải thiết lập một chiến thuật đầy thận trọng: đặt nguyện vọng 1 vào trường tốp đầu là Trung học Phổ thông Nguyễn Thị Minh Khai, nguyện vọng 2 lùi về trường vừa sức gần nhà là Trung học Phổ thông Thượng Cát, và nguyện vọng 3 bắt buộc phải đẩy đi rất xa tại Trung học Phổ thông Tân Lập.

Đáng lo ngại hơn, áp lực từ quy chế tuyển sinh mới lại cộng hưởng trực tiếp với bài toán kinh tế gia đình.

Nhiều phụ huynh trăn trở rằng dù có những thông tin về việc điều chỉnh học phí, nhưng trên thực tế, tổng các khoản đóng góp và chi phí giáo dục mà họ phải chi trả lại cao hơn hẳn thời gian trước.

Để đồng hành cùng con trong cuộc đua khốc liệt của kỳ thi vào lớp 10, những gia đình lao động phải gánh trên vai mức chi phí sinh hoạt đắt đỏ cùng tiền mua tài liệu và học thêm liên tục.

Khi cơ hội vào trường công lập trở nên gắt gao do tình trạng tuyển sinh tràn tuyến, chi phí đầu tư cho con học thêm nhằm mục đích "giữ chỗ" đã vô tình trở thành một khoản chi bắt buộc, đẩy áp lực tài chính trước và sau kỳ thi vào lớp 10 của nhiều gia đình bị quá tải.

Hệ quả tuyển sinh tràn tuyến và nỗi lo của phụ huynh sau kỳ thi vào lớp 10

Quy định tự do đặt nguyện vọng tưởng chừng là giải pháp mở rộng cơ hội, nhưng thực tế đã đẩy áp lực tuyển sinh lên mức rất cao.

Khi "hàng rào" hộ khẩu bị xóa bỏ, các trường công lập phải đối mặt với một lượng hồ sơ đăng ký tràn tuyến từ các địa phương lân cận đổ về.

Sự cạnh tranh không còn gói gọn trong phạm vi một - hai - ba phường xung quanh mà lan rộng ra toàn thành phố, đẩy nguy cơ biến động điểm chuẩn tại các trường thuộc phân khúc tốp đầu và tốp giữa lên mức khó dự đoán.

Và để chạm tới được nguyện vọng mong muốn đã lựa chọn, thí sinh buộc phải đạt được mức điểm số tối ưu nhằm đối đầu với lượng hồ sơ tràn tuyến chưa thể định lượng.

Đến thời điểm hiện tại, khi kỳ thi vào lớp 10 trung học phổ thông công lập Hà Nội đã chính thức khép lại và toàn thành phố đang trong giai đoạn chờ đợi kết quả, áp lực tâm lý này vẫn chưa hề hạ nhiệt.

Việc không thể định lượng được mức độ cạnh tranh thực tế và biến động của điểm chuẩn liên tuyến tiếp tục duy trì tâm lý hoang mang cho các gia đình.

Bên cạnh câu chuyện điểm số, điều phụ huynh lo lắng nhất chính là sức khỏe thể chất và tâm lý của con sau chuỗi ngày dài áp lực học thêm dày đặc để đối phó với kỳ thi vào lớp 10.

Nếu chẳng may trượt các nguyện vọng gần nhà và phải vào nguyện vọng 3 ở một trường cách xa hàng chục cây số, hành trình tìm con chữ của những đứa trẻ 15 tuổi sẽ là chuỗi ngày thức khuya dậy sớm, đối mặt với khói bụi và hiểm nguy đường trường.

Sức khỏe của đứa trẻ - biến số quan trọng nhất - đôi khi lại bị gạt ra ngoài lề của những tính toán điểm chuẩn trong kỳ thi vào lớp 10.

Gánh nặng tâm lý đè nặng học sinh và phụ huynh trong mùa thi vào lớp 10

Trong cuộc đua giành suất học công lập từ kỳ thi vào lớp 10, áp lực tâm lý không chỉ đè nặng lên phụ huynh mà còn tác động ngược trở lại học sinh.

Nhiều học sinh có nhận thức rõ ràng về điều kiện kinh tế gia đình và sự vất vả mưu sinh của cha mẹ để chi trả các khoản học phí, học thêm. Nhận thức này vô tình tạo thành áp lực tâm lý tự thân cho các em.

Đối diện với thực tế này, phụ huynh từng trăn trở về tâm lý hoang mang của con em mình khi chứng kiến gánh nặng của gia đình:

"Các con bây giờ biết nghĩ lắm, nhìn bố mẹ vất vả mưu sinh rồi lại lo đóng tiền học, tự bản thân các con cũng trăn trở và hoang mang".

Ngược lại, việc chứng kiến con em căng thẳng trong suốt mùa kỳ thi vào lớp 10 diễn ra cũng khiến phụ huynh gặp áp lực trong việc điều hòa không khí gia đình.

Giữa bối cảnh chi phí sinh hoạt và học tập đè nặng, việc động viên tinh thần, chăm sóc sức khỏe cho con là tất cả những gì cha mẹ có thể làm. Phần còn lại, họ đành chấp nhận như một thực tế khách quan của xã hội.

Nỗi lòng ấy được gói gọn trong lời nhắn nhủ đầy tâm tư của một phụ huynh: 'Tình hình chung rồi con ạ, phải chấp nhận và cùng cố gắng thôi'."

Cần sự đồng bộ về chất lượng giữa các trường trung học phổ thông

Việc bỏ phân tuyến tuyển sinh trong kỳ thi vào lớp 10 là giải pháp nhằm tạo cơ chế cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy các trường trung học phổ thông nâng cao chất lượng đào tạo để thu hút học sinh.

Dù vậy, phương án này chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi khoảng cách về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và chất lượng giáo dục giữa các trường, các khu vực được thu hẹp.

Nếu chất lượng giáo dục giữa các trường, các khu vực vẫn còn khoảng cách lớn, và nếu hệ thống trường công lập chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Thì việc "bỏ phân tuyến" trong kỳ thi vào lớp 10 chỉ đơn giản là chuyển dịch áp lực từ khu vực này sang khu vực khác, biến cuộc đua vốn đã khốc liệt thành một kỳ "tuyển sinh tràn tuyến" đầy rủi ro.

Sĩ tử Hà Nội đang trong những ngày chờ đợi kết quả kỳ thi vào lớp 10. Điểm số rồi sẽ có, cổng trường công lập sẽ rộng mở với người này và khép lại với người khác.

Thế nhưng, điều cần thay đổi sau kỳ thi này không chỉ là hạ bao nhiêu điểm chuẩn, mà là làm sao để những mùa kỳ thi vào lớp 10 tiếp theo, phụ huynh không còn phải thắt lòng vì áp lực chi phí, và những đứa trẻ 15 tuổi không phải gánh trên vai cả nỗi lo cơm áo gạo tiền của cha mẹ để đổi lấy một suất học trung học phổ thông công lập.

Hồng Phong

Nguồn Công dân & Khuyến học : https://congdankhuyenhoc.vn/ky-thi-vao-lop-10-tai-ha-noi-hai-nut-that-hoc-phi-va-phan-tuyen-tuyen-sinh-179260602171433657.htm