Nguy cơ từ những ngôi nhà trong ngõ nhỏ
Hà Nội có nhiều khu dân cư nằm sâu trong ngõ nhỏ, mật độ nhà ở cao, không ít nhà ống nhiều tầng, nhà ở kết hợp kinh doanh, hệ thống điện được đấu nối, cải tạo qua nhiều giai đoạn. Trong không gian ấy, khi xảy ra cháy, chỉ vài phút chậm trễ cũng có thể khiến khói độc lan nhanh, lối thoát bị bịt kín, xe chữa cháy chuyên dụng khó tiếp cận hiện trường.
Đáng lo ngại, mùa hè và các dịp nghỉ lễ dài ngày thường làm nguy cơ cháy, nổ tăng cao. Nắng nóng kéo dài khiến nhu cầu sử dụng điều hòa, quạt điện, tủ lạnh, thiết bị làm mát tăng mạnh; nhiều hộ gia đình sạc xe điện, sử dụng ổ cắm kéo dài, thiết bị điện công suất lớn trong thời gian dài. Trong khi đó, dịp nghỉ lễ, nhiều gia đình đóng cửa đi xa, cơ sở kinh doanh tạm ngừng hoạt động nhưng vẫn còn hàng hóa, thiết bị điện, vật liệu dễ cháy. Nếu không kiểm tra, ngắt nguồn điện, bố trí lối thoát nạn và phương tiện chữa cháy tại chỗ, nguy cơ sự cố có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.
Cán bộ Công an phường Phúc Lợi trực tiếp truyền đạt kiến thức, kỹ năng PCCC và CNCH. Ảnh: IT
Từ thực tế đó, công tác phòng cháy, chữa cháy ở cơ sở đang được Công an thành phố Hà Nội và chính quyền các địa phương triển khai theo hướng gần dân, sát địa bàn, đi vào từng nhóm nguy cơ cụ thể. Tại phường Phúc Lợi, hơn 80 người dân, chủ hộ kinh doanh ở khu vực tổ 20 được hướng dẫn nhận diện các nguyên nhân thường gặp như chập điện, quá tải thiết bị điện, bất cẩn khi dùng bếp gas, thắp hương, đốt vàng mã, sạc xe điện qua đêm; đồng thời thực hành sử dụng bình chữa cháy, kỹ năng di chuyển trong môi trường có khói, gọi 114 và sử dụng ứng dụng “Báo cháy 114”.
Tập huấn sử dụng thiết bị PCCC cho lực lượng chữa cháy tại chỗ. Ảnh: IT
Ở xã Gia Lâm, 565 đội viên dân phòng cùng 36 trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố được huấn luyện nghiệp vụ PCCC và cứu nạn, cứu hộ. Tại xã Ô Diên, 59 đội dân phòng PCCC và CNCH được kiện toàn, phát huy phương châm “4 tại chỗ”: Chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ. Xã Thanh Oai cũng đưa 28 đội dân phòng vào mạng lưới ứng phó ban đầu.
Những con số trên cho thấy, lực lượng cơ sở đang dần trở thành “cánh tay nối dài” trong phát hiện, cảnh báo, hướng dẫn thoát nạn và xử lý tình huống ngay từ ban đầu.
Kỹ năng tại chỗ - cơ hội sống trong thời khắc nguy cấp
Vụ cháy chiều 24-3 tại một ngôi nhà nhiều tầng ở Lĩnh Nam, phường Hoàng Mai là lời cảnh báo rõ nét về rủi ro cháy trong nhà ống, ngõ nhỏ. Khi khói lửa bao trùm, 7 người trong nhà mắc kẹt. Trong tình huống sinh tử, anh Nguyễn Tiến Long, con rể chủ nhà, đã trèo sang từ nhà bên cạnh, dùng xà beng phá mái tôn để mở đường thoát. Một thanh niên khác cũng kịp thời hỗ trợ dùng búa phá mái, tạo lối đưa các nạn nhân ra ngoài.
Người dân tự sử dụng kiến thức PCCC được trang bị để cứu người trong đám cháy ở phường Hoàng Mai. Ảnh: IT
Đáng chú ý, trong lúc chờ được giải cứu, người trong nhà đã áp dụng kiến thức PCCC từng được tập huấn: Dùng chăn ướt che chắn cho trẻ nhỏ để tránh ngạt khói, cố gắng kéo dài thời gian an toàn trước khi lực lượng cứu hộ tiếp cận. Sự bình tĩnh của nạn nhân, tinh thần dũng cảm của người dân xung quanh và sự phối hợp kịp thời của lực lượng chức năng đã góp phần giúp toàn bộ 7 người thoát nạn.
Gần đây, vụ cháy bãi chứa dầu thải tại xã Đông Anh cũng cho thấy hiệu quả của phối hợp tại chỗ. Khi vụ cháy xảy ra tại khu đất khoảng 500m2, lãnh đạo địa phương và lực lượng cơ sở nhanh chóng có mặt, phối hợp hỗ trợ lực lượng PCCC chuyên nghiệp chữa cháy, bảo đảm an toàn khu vực. Đám cháy được khống chế, không gây thiệt hại về người.
Lực lượng chữa cháy tại chỗ của phường Tương Mai được trang bị kiến thức sử dụng thiết bị chữa cháy và cứu nạn. Ảnh: IT
Những vụ việc này cho thấy, kỹ năng PCCC không phải kiến thức “để nghe cho biết”. Trong nhiều tình huống, biết cúi thấp khi di chuyển trong khói, biết dùng khăn hoặc chăn ướt che mũi miệng, biết tìm lối thoát thay thế, biết gọi cứu nạn đúng cách, biết dùng bình chữa cháy ban đầu có thể tạo ra khoảng thời gian quý giá để chờ lực lượng chuyên nghiệp.
59 đội dân phòng xã Ô Diên là "lá chắn sống" giúp phòng ngừa hỏa hoạn từ cơ sở. Ảnh: IT
Có thể thấy, điểm chung từ Phúc Lợi, Gia Lâm, Ô Diên, Thanh Oai đến Tương Mai là công tác PCCC đang được đưa về gần dân hơn. Người dân không chỉ được nghe khuyến cáo, mà được thực hành thao tác cụ thể. Lực lượng dân phòng, tổ trưởng tổ dân phố, trưởng thôn, chủ hộ kinh doanh không chỉ nắm quy định, mà phải biết xử lý tình huống trong những phút đầu.
PCCC ở đô thị đông dân không thể chỉ dựa vào lực lượng chuyên nghiệp. Khi mỗi hộ gia đình có bình chữa cháy, có lối thoát nạn thứ hai, có thói quen tắt thiết bị điện khi không sử dụng; khi mỗi tổ dân phố có lực lượng dân phòng được huấn luyện; khi người dân biết báo cháy nhanh, sơ tán đúng cách và hỗ trợ nhau trong lúc nguy cấp, khu dân cư sẽ có thêm một lớp bảo vệ từ bên trong.
Thanh Hòa - Đức Hùng