Đây được xem là nghị quyết mang tính chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị cao của tỉnh trong việc tạo chuyển biến căn bản, toàn diện ở khu vực nông thôn, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Là tỉnh biên giới còn nhiều khó khăn, địa hình chia cắt mạnh, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đa số, Lai Châu xác định xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là yêu cầu chính trị, xã hội lâu dài nhằm củng cố niềm tin của Nhân dân, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững.
Nhìn lại giai đoạn trước, những kết quả đạt được là tiền đề quan trọng để tỉnh bước vào giai đoạn mới với tâm thế chủ động hơn. Kết cấu hạ tầng nông thôn từng bước được đầu tư đồng bộ; sản xuất nông nghiệp có chuyển biến tích cực, đã hình thành các vùng sản xuất tập trung, gắn liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 3,9%/năm; đến cuối năm 2025 còn 17,24%; thu nhập bình quân khu vực nông thôn đạt 28,9 triệu đồng/người/năm; hơn 1.000 hộ dân được di dời khỏi vùng thiên tai, sạt lở nguy hiểm...
Tuy nhiên, tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận còn nhiều tồn tại, hạn chế như: Tỷ lệ hộ nghèo còn cao, nguy cơ tái nghèo lớn; 32/36 xã và 564/956 bản vẫn thuộc diện đặc biệt khó khăn; hạ tầng ở nhiều vùng sâu, vùng xa còn thiếu và chưa đồng bộ; thu nhập của người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số còn thấp... Chính vì vậy, nghị quyết mới được ban hành không chỉ để tiếp nối mà còn nhằm tạo đột phá trong giai đoạn phát triển mới.
Lấy người dân làm trung tâm, lấy giảm nghèo làm động lực xây dựng nông thôn mới
Một trong những điểm nhấn xuyên suốt của Nghị quyết là quan điểm phát triển lấy người dân làm chủ thể. Theo đó, quá trình thực hiện cần nâng cao vai trò chủ động, sáng tạo của các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội và vai trò chủ thể của người dân. Xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh. Lấy nông thôn mới là mục tiêu thực hiện, lấy giảm nghèo là nhiệm vụ trọng tâm, động lực để thực hiện xây dựng nông thôn mới bền vững, hiện đại.
Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, thu nhập bình quân khu vực nông thôn đạt 47,5 triệu đồng/người/năm; thu nhập bình quân của đồng bào dân tộc thiểu số đạt bằng một nửa mức bình quân chung cả nước; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân từ 3 - 4%/năm, đưa tỷ lệ hộ nghèo đa chiều xuống dưới 10%; cơ bản không còn xã, bản đặc biệt khó khăn; ít nhất 10 xã đạt chuẩn nông thôn mới.
Xa hơn, đến năm 2035, Lai Châu phấn đấu tăng thu nhập khu vực nông thôn lên ít nhất 1,6 lần so với năm 2030; giảm ít nhất 50% số xã, bản khó khăn và có 20 xã đạt chuẩn nông thôn mới.
Quang cảnh đồi chè Tân Uyên, tỉnh Lai Châu.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh Lai Châu xác định trước hết phải tăng cường vai trò lãnh đạo của cấp ủy, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị.
Đáng chú ý, Nghị quyết nhấn mạnh trách nhiệm người đứng đầu, gắn kết quả thực hiện với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tổ chức, cá nhân. Cùng với đó là yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm”, lấy các chỉ số đầu ra như thu nhập, giảm nghèo, số tiêu chí nông thôn mới làm thước đo.
Nghị quyết cũng đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở, nhất là cán bộ là người dân tộc thiểu số, cán bộ trẻ. Mục tiêu đặt ra là 100% cán bộ cấp tỉnh, 95% cán bộ cấp xã tham gia chương trình được tập huấn ít nhất một chuyên đề chuyên sâu mỗi năm; 100% trưởng bản và thành viên các ban ở thôn, bản được tập huấn về giám sát đầu tư và huy động cộng đồng.
Không chỉ dựa vào nguồn lực Nhà nước, tỉnh chủ trương đa dạng hóa và xã hội hóa nguồn lực, huy động doanh nghiệp, cộng đồng và chính người dân tham gia phát triển kinh tế nông thôn. Tinh thần “Nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ” tiếp tục được đề cao như một giải pháp cốt lõi để bảo đảm tính bền vững.
Đầu tư hạ tầng đồng bộ, phát triển kinh tế xanh
Nghị quyết 17 cho thấy một tư duy phát triển mới của Lai Châu: Không chỉ tập trung giảm nghèo theo hướng hỗ trợ an sinh, mà chuyển mạnh sang tạo sinh kế, phát triển kết cấu hạ tầng, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số.
Về hạ tầng, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 có trên 95% đường xã được cứng hóa; 80% dân số nông thôn được sử dụng nước sạch; 99% hộ dân được dùng điện lưới quốc gia; Những công trình thiết yếu sẽ được ưu tiên đầu tư như: Công trình giao thông; thủy lợi; hệ thống điện nông thôn; trường học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp; hệ thống hạ tầng thương mại, dịch vụ; trạm y tế; hạ tầng vùng nguyên liệu tập trung; hạ tầng số, viễn thông; hệ thống truyền thanh cơ sở; công trình cấp nước sạch tập trung; thiết chế văn hóa - thể thao vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; hạ tầng thu gom, xử lý chất thải rắn và các công trình phục vụ quốc phòng - an ninh ở khu vực biên giới.
Song song với đó là chiến lược phát triển kinh tế nông thôn, giảm nghèo bền vững, trong đó tập trung cơ cấu lại nông nghiệp, phát triển sản xuất hàng hóa gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm
Tỉnh sẽ tập trung phát triển các vùng nguyên liệu lớn như hơn 10.000 ha chè, 12.500 ha quế, 7.400 ha mắc ca, 7.400 ha cây ăn quả, 3.500 ha lúa hàng hóa và phát triển các loại dược liệu quý như sâm Lai Châu, tam thất, đương quy, sa nhân gắn với bảo vệ và phát triển rừng.
Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 460 hợp tác xã, trong đó hơn 250 hợp tác xã nông - lâm - ngư nghiệp; đồng thời phấn đấu 80% hộ nông dân là người dân tộc thiểu số tham gia sản xuất nông - lâm nghiệp hàng hóa.
Sâm Lai Châu là loài sâm quý với rất nhiều công dụng tăng cường sức khỏe.
Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng xanh, nâng cao chất lượng và giá trị thương hiệu. Các sản phẩm đặc trưng, làng nghề truyền thống như miến dong Bình Lư, bánh dân tộc, rượu ngô truyền thống sẽ được hỗ trợ phát triển gắn với thị trường.
Một hướng đi mới được Lai Châu xác định là phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc. Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu có khoảng 20 điểm du lịch cộng đồng được công nhận, tạo thêm sinh kế và nguồn thu cho người dân vùng cao.
Chuyển đổi số cũng được coi là động lực mới với phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai mạnh mẽ, giúp đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử và các nền tảng số. Đây được xem là bước đi quan trọng để thu hẹp khoảng cách phát triển giữa miền núi và đô thị.
Ở lĩnh vực giáo dục và nguồn nhân lực, tỉnh đặt mục tiêu đào tạo khoảng 4.700 lao động mỗi năm; đến năm 2030 tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 70,5%; đồng thời phấn đấu có 1.400 người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Nghị quyết cũng đặc biệt nhấn mạnh yếu tố phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, tăng độ che phủ rừng, bảo đảm an toàn thực phẩm, thúc đẩy bình đẳng giới, nâng cao vai trò phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn.
Đáng chú ý, phát triển kinh tế - xã hội luôn được gắn chặt với nhiệm vụ giữ vững quốc phòng - an ninh, bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia. Tỉnh phấn đấu duy trì 100% xã đạt tiêu chí an ninh, trật tự; xây dựng nông thôn mới gắn với thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân vững chắc.
Nghị quyết 17-NQ/TU không chỉ là một chương trình hành động cho giai đoạn 2026 - 2030, mà còn là tuyên bố mạnh mẽ về khát vọng phát triển của Lai Châu: Xây dựng một vùng nông thôn hiện đại, xanh, giàu bản sắc; một vùng đồng bào dân tộc thiểu số phát triển toàn diện, đời sống ngày càng ấm no, hạnh phúc, đưa Lai Châu vươn lên phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
An Nhiên