Lãi suất chạm ngưỡng 10%: Ngân hàng Nhà nước 'chặn' cuộc đua lãi suất thiếu kiểm soát

2 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa

Lãi suất tăng dồn dập, áp lực thanh khoản lộ rõ

Chỉ riêng trong tháng 3/2026, nhiều ngân hàng đã liên tục điều chỉnh lãi suất huy động tới 4–5 lần – tần suất hiếm thấy trong nhiều năm trở lại đây. Mức lãi suất kỳ hạn 6 tháng đã lên khoảng 9%/năm, trong khi các kỳ hạn dài tiệm cận 10%/năm, phản ánh rõ xu hướng "đẩy giá vốn" để giữ chân và hút thêm dòng tiền gửi.

Đằng sau diễn biến này là bài toán thanh khoản ngày càng căng thẳng trong hệ thống. Khi tín dụng có dấu hiệu tăng nhanh hơn huy động, chênh lệch nguồn – sử dụng vốn bị thu hẹp, buộc các ngân hàng phải bước vào cuộc cạnh tranh lãi suất để đảm bảo dòng tiền đầu vào. Không loại trừ khả năng một phần dòng vốn đang dịch chuyển sang các kênh đầu tư khác có sức hấp dẫn cao hơn, khiến áp lực giữ tiền gửi càng lớn.

Việc lãi suất huy động tăng nhanh còn cho thấy kỳ vọng về chi phí vốn trong tương lai đang thay đổi. Khi các ngân hàng sẵn sàng "neo" lãi suất ở mức cao cho các kỳ hạn dài, điều đó đồng nghĩa họ dự báo mặt bằng lãi suất khó giảm trong ngắn hạn. Đây là tín hiệu quan trọng, bởi nó có thể tạo hiệu ứng lan tỏa, khiến toàn thị trường hình thành mặt bằng lãi suất mới cao hơn.

Hệ quả trực tiếp là chi phí vốn của ngân hàng bị đẩy lên, và sớm hay muộn sẽ được phản ánh vào lãi suất cho vay. Trong điều kiện biên lợi nhuận (NIM) không thể co hẹp quá lâu, việc tăng lãi suất đầu ra gần như là tất yếu. Điều này đặt doanh nghiệp vào thế khó, khi chi phí tài chính tăng lên trong lúc sức cầu thị trường chưa phục hồi hoàn toàn.

Doanh nghiệp chịu sức ép, nguy cơ lan sang tăng trưởng

Tác động của lãi suất tăng không dừng lại trong hệ thống ngân hàng mà đang lan nhanh sang khu vực sản xuất – kinh doanh. Với những doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy tài chính cao, đặc biệt trong các ngành như bất động sản, xây dựng hay sản xuất quy mô lớn, mỗi nhịp tăng lãi suất đều trực tiếp làm đội chi phí và thu hẹp biên lợi nhuận.

Đáng chú ý, áp lực không chỉ nằm ở khoản vay mới mà còn ở các khoản vay hiện hữu có lãi suất thả nổi. Khi mặt bằng lãi suất điều chỉnh tăng, chi phí trả lãi của doanh nghiệp cũng tăng theo chu kỳ điều chỉnh, khiến dòng tiền bị bào mòn nhanh hơn dự kiến. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp buộc phải trì hoãn kế hoạch mở rộng, cắt giảm đầu tư hoặc tái cơ cấu hoạt động để thích ứng.

Ở góc độ vĩ mô, lãi suất cao tạo ra hiệu ứng "kìm hãm kép". Một mặt, chi phí vốn tăng khiến doanh nghiệp ngại vay mới, làm giảm đầu tư tư nhân – một động lực quan trọng của tăng trưởng. Mặt khác, lãi suất tiền gửi hấp dẫn hơn có thể khiến người dân ưu tiên tiết kiệm thay vì tiêu dùng, từ đó làm suy yếu tổng cầu.

Nếu xu hướng này kéo dài, nền kinh tế có thể đối mặt với vòng xoáy bất lợi: chi phí vốn cao dẫn tới đầu tư giảm kéo theo tăng trưởng chậm lại điều này dẫn đến khả năng trả nợ suy yếu và rủi ro tín dụng gia tăng. Đây chính là lý do việc kiểm soát mặt bằng lãi suất trở thành vấn đề mang tính hệ thống, không chỉ để hỗ trợ doanh nghiệp mà còn nhằm bảo vệ ổn định kinh tế vĩ mô trong trung hạn.

NHNN "siết" mặt bằng lãi suất, tăng giám sát toàn hệ thống

Trước diễn biến nóng của thị trường, NHNN đã ban hành Công văn số 2342/NHNN-CSTT, yêu cầu các tổ chức tín dụng triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm ổn định mặt bằng lãi suất.

Trọng tâm của chỉ đạo là không để xảy ra tình trạng cạnh tranh lãi suất thiếu kiểm soát. Các ngân hàng phải tuân thủ nghiêm các quy định về niêm yết và trần lãi suất, đồng thời tăng cường kiểm tra nội bộ, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm.

Bên cạnh đó, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng minh bạch thông tin, công bố lãi suất cho vay bình quân, chênh lệch giữa lãi suất huy động và cho vay, cũng như các chương trình tín dụng đang triển khai. Đây được xem là bước đi nhằm tăng tính minh bạch và giúp doanh nghiệp dễ tiếp cận vốn hơn.

Một yêu cầu quan trọng khác là các ngân hàng phải cân đối hợp lý giữa nguồn vốn và sử dụng vốn, đảm bảo thanh khoản nhưng không gây xáo trộn thị trường. Đồng thời, dòng tín dụng cần được ưu tiên cho sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực thúc đẩy tăng trưởng, thay vì dàn trải hoặc chảy vào các khu vực rủi ro cao.

NHNN cũng cho biết sẽ theo dõi chặt chẽ diễn biến lãi suất trên toàn hệ thống, tăng cường thanh tra, kiểm tra, kể cả đột xuất nếu cần thiết. Các chi nhánh NHNN khu vực được giao nhiệm vụ giám sát sát sao tại địa bàn, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.

Động thái này cho thấy cơ quan điều hành đang ưu tiên cao nhất cho mục tiêu ổn định thị trường tiền tệ, tránh những cú sốc lãi suất có thể lan rộng sang toàn bộ nền kinh tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh áp lực huy động vốn vẫn còn lớn, diễn biến lãi suất thời gian tới sẽ tiếp tục là biến số cần theo dõi sát.

Thùy Linh

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/lai-suat-cham-nguong-10-ngan-hang-nha-nuoc-chan-cuoc-dua-lai-suat-thieu-kiem-soat-238260331174421477.htm