Lãi suất huy động giảm nhanh, lãi vay “nhỏ giọt”
3 ngày sau cuộc họp định hướng điều hành chính sách tiền tệ giữa Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng, mặt bằng lãi suất huy động trên thị trường đã ghi nhận sự điều chỉnh đáng kể khi 19 ngân hàng thương mại đồng loạt giảm lãi suất tiền gửi. Động thái này được xem là tín hiệu rõ ràng cho thấy sự đồng thuận của hệ thống ngân hàng trong việc tiết giảm chi phí đầu vào, qua đó tạo dư địa để hạ lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Nhiều ngân hàng điều chỉnh giảm lãi suất huy động. Trong ảnh: Biểu lãi suất của VPBank. Ảnh: PV
Thực tế cho thấy, trong khi lãi suất huy động đã có những điều chỉnh khá nhanh và đồng loạt, thì lãi suất cho vay lại có độ trễ nhất định và mới chỉ được một số ngân hàng công bố giảm.
Trong số ít những ngân hàng tiên phong, Agribank cho biết sử dụng lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 24 tháng làm lãi suất tham chiếu cho vay trung, dài hạn. Theo đó, khi lãi suất tham chiếu giảm 0,5%/năm thì lãi suất cho vay cũng giảm tương ứng. Nam A Bank công bố mức giảm lên tới 3%/năm đối với khách hàng cá nhân, trong khi Sacombank điều chỉnh giảm khoảng 0,5%/năm trên nhiều kỳ hạn. Dù vậy, câu hỏi đặt ra là mức giảm này liệu đã đủ để tạo ra tác động rõ rệt đối với hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp hay chưa.
Từ góc nhìn của doanh nghiệp, bà Nguyễn Mai Phương, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Sản xuất Thương mại và Xuất nhập khẩu SPF (KĐT Hoàng Văn Thụ, Phường Tương Mai, Hà Nội) cho rằng, mặt bằng lãi suất tuy đã có xu hướng hạ nhiệt so với giai đoạn cao điểm trước đó, nhưng mức giảm chưa đồng đều và chưa đủ mạnh để tạo ra chuyển biến rõ rệt cho toàn ngành. Đặc biệt, với các khoản vay cũ được ký trong giai đoạn lãi suất tăng cao, nhiều doanh nghiệp vẫn đang phải chịu mức lãi suất phổ biến từ 9–11%/năm. Đây là gánh nặng lớn đối với các doanh nghiệp có chu kỳ sản xuất dài như chế biến thực phẩm, nông sản hay dược liệu, khi chi phí tài chính tiếp tục bào mòn lợi nhuận.
Đối với các khoản vay mới, lãi suất hiện đã giảm xuống khoảng 6,5–8,5%/năm, tùy thuộc vào hồ sơ tín dụng và tài sản đảm bảo. Tuy nhiên, theo bà Phương, điều kiện tiếp cận vốn vẫn khá chặt chẽ, đặc biệt đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, thực phẩm và dược liệu. Điều này khiến việc tiếp cận nguồn vốn giá rẻ trở nên không dễ dàng, dù mặt bằng lãi suất danh nghĩa đã giảm. Từ thực tế đó, doanh nghiệp kiến nghị các ngân hàng cần có cơ chế linh hoạt hơn trong việc giãn, giảm lãi cho các khoản vay cũ, đồng thời nới điều kiện tín dụng phù hợp với đặc thù ngành, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp ổn định sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Sức khỏe doanh nghiệp chờ "liều thuốc" giảm lãi cho vay
Cùng chung quan điểm, ông Lê Văn Thịnh, đại diện Công ty cổ phần Thiết bị điện MBT (Khu Đức Hiệp, phường Song Liễu, tỉnh Bắc Ninh) cho biết, lãi suất cho vay ngắn hạn hiện vẫn dao động ở mức 8,2–9%/năm, cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước khi chỉ ở mức 6–7%/năm. Mức chênh lệch này khiến chi phí tài chính gia tăng rõ rệt, đặc biệt với các doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn thường xuyên để duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh.
Theo ông Thịnh, dù nhiều ngân hàng đã giảm lãi suất huy động trong những ngày qua, nhưng lãi suất cho vay mới chỉ được một số ít ngân hàng đề cập và phần lớn vẫn dừng ở mức định hướng. Các kế hoạch giảm lãi suất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vẫn chưa có thông báo chính thức cũng như lộ trình áp dụng cụ thể. Điều này khiến doanh nghiệp chưa thể kỳ vọng ngay vào việc giảm chi phí vốn, buộc phải chủ động xây dựng các kịch bản tài chính thận trọng trong thời gian tới.
Lãi vay còn cao, doanh nghiệp mong chính sách “thẩm thấu” nhanh hơn. Ảnh: Khắc Kiên
Ở góc độ doanh nghiệp sản xuất, ông Nguyễn Tiến Thưởng, Giám đốc Công ty cổ phần ốc vít Brother Việt Nam cho biết, doanh nghiệp của ông hiện vẫn chưa nhận được thông báo giảm lãi suất từ phía ngân hàng. Mức lãi suất vay ngắn hạn phục vụ sản xuất vẫn duy trì trong khoảng 8–9%/năm. Không chỉ vậy, dù hạn mức tín dụng vẫn còn, việc giải ngân lại gặp khó khăn do ngân hàng bị giới hạn room tín dụng, khiến doanh nghiệp phải chờ đợi. Điều này gây ra không ít trở ngại trong bối cảnh doanh nghiệp cần vốn kịp thời để duy trì sản xuất và đáp ứng đơn hàng.
Nhận định về vấn đề này, bà Trịnh Thị Ngân, nguyên Trưởng phòng Quản lý công nghiệp Sở Công Thương Hà Nội cho rằng, trên thực tế, mặt bằng lãi suất cho vay đã giảm khoảng 2–3% so với trước đây, góp phần hỗ trợ một bộ phận doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp có tình hình tài chính tốt, được xếp hạng tín dụng cao.
Tuy nhiên, bà Ngân cũng chỉ ra rằng, không phải doanh nghiệp nào cũng được hưởng lợi từ mặt bằng lãi suất ưu đãi. Những doanh nghiệp thuộc nhóm rủi ro cao hơn hoặc thiếu tài sản đảm bảo vẫn phải vay với lãi suất cao, dẫn đến sự phân hóa trong khả năng tiếp cận vốn. Do đó, để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, cần có các giải pháp đồng bộ hơn, trong đó có việc xây dựng các gói tín dụng ưu đãi dành riêng cho doanh nghiệp sản xuất công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp xuất khẩu.
Có thể thấy, kỳ vọng của doanh nghiệp hiện nay không chỉ dừng lại ở việc giảm lãi suất danh nghĩa, mà là giảm bao nhiêu và giảm nhanh đến đâu. Đây sẽ là yếu tố then chốt quyết định khả năng phục hồi và mở rộng sản xuất của doanh nghiệp trong thời gian tới.
Khắc Kiên - Lệ Giang