Lãi suất tăng: Giấc mơ an cư hóa 'cuộc đua' trả nợ

2 giờ trướcBài gốc

Cú sốc sau thời gian ưu đãi

Cuối năm 2022, vợ chồng anh Lê Bảo Minh (32 tuổi, Hà Nội) quyết định mua căn hộ 2 phòng ngủ tại khu vực phía Tây Hà Nội với giá hơn 3 tỷ đồng. Có sẵn gần 1 tỷ, anh chị vay ngân hàng hơn 2 tỷ, lãi suất ưu đãi năm đầu khoảng 8%. Thời điểm đó, mỗi tháng cả gốc lẫn lãi khoảng 25–27 triệu đồng, vẫn nằm trong khả năng chi trả khi tổng thu nhập hai vợ chồng khoảng 50 triệu đồng.

Nhưng sau thời gian ưu đãi, lãi suất thả nổi tăng nhanh lên 13–14%, có thời điểm tiệm cận 15%. Khoản trả hàng tháng đội lên gần 40 triệu đồng. "Mỗi tháng trả xong ngân hàng gần như tài khoản về 0 đồng. Chỉ cần con ốm hay phát sinh chi phí là lập tức hụt", anh Minh nói.

Áp lực không chỉ đến từ con số. Vợ chồng anh bắt đầu cắt giảm gần như toàn bộ chi tiêu không thiết yếu: không du lịch, hạn chế gặp gỡ bạn bè, thậm chí trì hoãn kế hoạch sinh thêm con. "Có nhà rồi nhưng cứ nơm nớp lo lắng", anh thừa nhận.

Câu chuyện của anh Minh không phải cá biệt. Nhiều người vay mua nhà trong giai đoạn lãi suất thấp đều gặp "cú sốc" tương tự khi bước sang giai đoạn lãi suất tăng. Điểm chung là họ đánh giá thấp rủi ro lãi suất tăng, trong khi khoản vay thường chiếm tới 60–80% giá trị căn nhà.

Lãi suất thả nổi sau thời gian ưu đãi khiến nhiều gia đình trẻ chao đảo trong cuộc đua trả nợ

Thực tế, mặt bằng lãi suất cho vay mua nhà tại các ngân hàng thương mại hiện nay không còn ở mức thấp như giai đoạn 2021–2022. Sau thời gian ưu đãi 6–12 tháng, lãi suất thả nổi phổ biến dao động khoảng 11–13%/năm, thậm chí có khoản vay lên tới 14–15% tùy theo biên độ và điều kiện tín dụng của từng khách hàng.

Một số ngân hàng vẫn chào lãi suất ưu đãi ban đầu quanh mức 6–9%/năm, nhưng mức này chỉ áp dụng ngắn hạn. Khi chuyển sang thả nổi, lãi suất thường được tính bằng lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng cộng biên độ 3–4%, khiến chi phí vay thực tế tăng đáng kể.

Diễn biến này khiến nhiều người vay mua nhà rơi vào thế bị động, khi khoản trả nợ hàng tháng tăng nhanh hơn dự tính ban đầu, trong khi thu nhập không kịp cải thiện tương ứng.

Chị Hương Nhung (29 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Vợ chồng chị vay gần 1,8 tỷ đồng để mua căn hộ đầu tiên. Khi lãi suất tăng, số tiền phải trả mỗi tháng từ 18 triệu đồng vọt lên gần 30 triệu đồng, chiếm quá nửa thu nhập gia đình.

"Trước đây còn tiết kiệm được chút ít, giờ thì chỉ cần trả nợ xong hàng tháng là mừng. Hai vợ chồng nói chuyện với nhau chủ yếu xoay quanh tiền và cách xoay xở", chị kể.

Không ít trường hợp khác thậm chí phải tính đến phương án bán nhà. Anh Trần Văn Tuấn (35 tuổi, làm kinh doanh tự do) mua căn hộ cao cấp với kỳ vọng thu nhập sẽ tăng theo thời gian. Nhưng thị trường khó khăn, nguồn thu giảm, trong khi khoản trả nợ lên tới gần 60 triệu đồng/tháng. Sau gần một năm "cầm cự", anh quyết định rao bán căn hộ cắt lỗ để thoát gánh nặng tài chính.

"Tôi từng nghĩ mua nhà là tích lũy, nhưng nếu dòng tiền không chịu nổi thì tài sản cũng trở thành gánh nặng", anh nói.

Khi khoản vay trở thành gánh nặng

Điểm dễ nhận thấy ở những người vay mua nhà hiện nay là sự thay đổi rõ rệt trong lối sống. Từ chỗ chi tiêu thoải mái, nhiều gia đình chuyển sang trạng thái "phòng thủ tài chính".

Một cặp vợ chồng trẻ tại Hà Đông cho biết họ dành tới 55–60% thu nhập hàng tháng để trả nợ ngân hàng. Phần còn lại phải trang trải toàn bộ sinh hoạt phí, tiền học cho con và các chi phí phát sinh. "Chúng tôi gần như không có khái niệm tích lũy nữa, chỉ cố gắng không bị âm", người chồng chia sẻ.

Áp lực tài chính kéo dài cũng ảnh hưởng đến tâm lý. Nhiều người cho biết họ luôn trong trạng thái căng thẳng, lo lắng về lãi suất và thu nhập tương lai. Chỉ cần một biến cố nhỏ như mất việc hoặc giảm thu nhập, bài toán tài chính lập tức trở nên rủi ro.

Giấc mơ an cư lại trở thành gánh nặng. Ảnh minh họa

Thực tế, không phải quyết định mua nhà là sai, mà vấn đề nằm ở cách sử dụng đòn bẩy tài chính. Trong giai đoạn lãi suất thấp, việc vay vốn dễ tạo cảm giác "an toàn giả", khiến người mua chủ quan với các kịch bản xấu hơn.

Các chuyên gia tài chính thường khuyến nghị, tổng chi phí trả nợ nên nằm trong khoảng 30–40% thu nhập để đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, nhiều người trẻ đã vượt ngưỡng này ngay từ đầu, hoặc bị đẩy vượt ngưỡng khi lãi suất tăng.

Trong bối cảnh hiện nay, câu chuyện "còng lưng trả lãi vay mua nhà" một lần nữa lặp lại, không còn là cá biệt mà trở thành thực tế phổ biến với một bộ phận người trẻ đô thị. Giấc mơ an cư vẫn còn đó, nhưng đi kèm là bài toán khắt khe hơn về quản trị tài chính, nơi chỉ một sai số nhỏ cũng có thể khiến cả gia đình phải trả giá trong nhiều năm. Và với nhiều người, cái giá đó đã bắt đầu ngay từ tháng đầu tiên bước vào giai đoạn lãi suất thả nổi.

Hà Khê

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/lai-suat-tang-giac-mo-an-cu-hoa-cuoc-dua-tra-no-23826033109013001.htm