Lâm Đồng chủ động ứng phó thiên tai từ cơ sở

2 giờ trướcBài gốc

Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười chỉ đạo công tác khắc phục sạt lở do mưa lũ trong năm vừa qua (Ảnh tư liệu)

“4 tại chỗ” không còn là khẩu hiệu

Lâm Đồng sau sáp nhập sở hữu địa hình đặc biệt phức tạp. Với địa hình dốc, chia cắt mạnh khiến nguy cơ lũ quét, ngập úng và sạt lở luôn hiện hữu trong mùa mưa, trong khi mùa khô lại đối mặt với hạn hán và cháy rừng.

Những con số thống kê giai đoạn 2020 - 2025 cho thấy mức độ khốc liệt của thiên tai đối với địa phương. Chỉ trong 6 năm, thiên tai đã làm hàng chục người thiệt mạng, hàng ngàn căn nhà hư hỏng, hàng chục nghìn hecta cây trồng bị ảnh hưởng, gây thiệt hại hàng ngàn tỷ đồng. Riêng năm 2025, tổng thiệt hại ước tính lên tới 1.840 tỷ đồng.

Từ thực tế đó, phương án ứng phó thiên tai năm 2026 của tỉnh được xây dựng với tư duy chuyển từ “bị động ứng cứu” sang “chủ động phòng ngừa”. Điểm nhấn xuyên suốt là phương châm “4 tại chỗ”: chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ và hậu cần tại chỗ.

Khu Cá Dồng, phường Hàm Thắng (Lâm Đồng) trong đợt mưa lũ năm 2025 (Ảnh tư liệu)

Điều đáng chú ý là phương án không chỉ dừng ở cấp tỉnh mà được triển khai xuống tận cấp xã, thôn, tổ dân phố và cộng đồng dân cư. Trong nhiều tình huống thiên tai, đặc biệt là cháy rừng hay lũ quét, người chỉ huy đầu tiên có thể là Chủ tịch UBND xã, kiểm lâm địa bàn, trưởng thôn hoặc chính chủ rừng. Điều này phản ánh rõ quan điểm lấy cơ sở làm trung tâm ứng phó.

Theo kế hoạch, 100% cán bộ trực tiếp làm công tác phòng, chống thiên tai sẽ được tập huấn chuyên môn. Hệ thống truyền thông cảnh báo sẽ được phủ rộng qua truyền hình, phát thanh, các nền tảng mạng xã hội, loa lưu động và hệ thống cảnh báo cộng đồng. Tỉnh cũng yêu cầu các địa phương xây dựng kịch bản riêng phù hợp với điều kiện thực tế từng khu vực.

Đây là bước thay đổi quan trọng khi nhiều vùng sâu, vùng xa trước đây thường bị cô lập trong mưa lũ do hạ tầng yếu, thông tin cảnh báo chậm và kỹ năng ứng phó hạn chế.

Chủ động từ sớm trước thiên tai cực đoan

Theo dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, năm 2026, thời tiết tiếp tục có nhiều biến động khó lường. ENSO có khả năng duy trì trạng thái trung tính nhưng xu hướng chuyển sang El Nino tăng dần, đồng nghĩa nguy cơ nắng nóng kéo dài và thời tiết cực đoan gia tăng.

Cán bộ, chiến sĩ Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực 2 hỗ trợ sơ tán tài sản cho người dân trong đợt mưa lũ năm 2025 (Ảnh tư liệu)

Lâm Đồng dự báo sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng của bão, áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, đặc biệt vào các tháng cuối năm. Mưa lớn có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 10 - 25%, kéo theo nguy cơ lũ quét, sạt lở và ngập úng diện rộng.

Để đối phó với dự báo trên, tỉnh xây dựng hệ thống ứng phó theo từng cấp độ rủi ro. Với bão mạnh và siêu bão, công tác chỉ huy được đặt dưới sự điều hành thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Các lực lượng quân đội, công an, biên phòng, kiểm lâm, dân quân, lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai được huy động đồng bộ.

Ở khu vực ven biển và Đặc khu Phú Quý, tỉnh xác định nhiệm vụ ưu tiên là bảo đảm an toàn tàu thuyền và ngư dân. Hệ thống trực ban 24/24 giờ sẽ theo dõi liên tục diễn biến thời tiết để cảnh báo sớm. Bộ đội biên phòng phối hợp kiểm đếm tàu cá, hướng dẫn tránh trú bão và tổ chức neo đậu an toàn.

Hiện toàn tỉnh đã có các khu neo đậu với sức chứa khoảng 6.500 tàu thuyền cùng nhiều khu neo đậu tự nhiên. Một số dự án mở rộng khu tránh trú bão cũng đang được tính toán đầu tư nhằm tăng khả năng ứng phó với các cơn bão mạnh hơn trong tương lai.

Không chỉ tập trung vào ứng cứu, Lâm Đồng còn đặt trọng tâm vào đầu tư hạ tầng phòng ngừa. Toàn tỉnh hiện có 966 công trình thủy lợi, 536 hồ chứa nước cùng hàng ngàn km kênh mương phục vụ chống hạn và điều tiết lũ. Ngoài ra, còn có 66 hồ thủy điện lớn tham gia cắt giảm lũ cho hạ du.

Song song với đó là hệ thống quan trắc khí tượng thủy văn quy mô lớn gồm hàng trăm trạm đo mưa, đo mực nước và các trạm tự động. Việc tăng mật độ quan trắc giúp nâng cao chất lượng dự báo và cảnh báo sớm đến cộng đồng dân cư.

Một điểm mới đáng chú ý trong phương án năm 2026 là yêu cầu các công trình hạ tầng, khu đô thị, khu du lịch, công trình giao thông hay điện lực phải tích hợp tiêu chuẩn phòng, chống thiên tai ngay từ khâu xây dựng.

Lâm Đồng ưu tiên đầu tư hạ tầng phòng, chống sạt trượt (Ảnh tư liệu)

Ở khu vực ven biển, Lâm Đồng định hướng đầu tư hệ thống cảnh báo đa thiên tai, kè chống sạt lở, công trình chắn sóng, khuyến khích trồng cây phòng hộ và phát triển bảo hiểm rủi ro thiên tai.

Trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng, các phương án cũng cho thấy sự thay đổi theo hướng chuyên nghiệp hơn. Từ lực lượng kiểm lâm, công an, quân đội đến cộng đồng dân cư đều được đưa vào cơ chế phối hợp thống nhất. Các loại thiết bị chuyên dụng như: máy bơm, máy thổi gió, máy cắt thực bì, hệ thống liên lạc cơ động được chuẩn bị sẵn sàng cho từng cấp độ cháy.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm thay đổi quy luật thời tiết truyền thống, cách tiếp cận của Lâm Đồng cho thấy một xu hướng mới trong quản trị rủi ro thiên tai, đó là không đợi thiên tai xảy ra mới ứng phó, mà chuẩn bị năng lực chống chịu ngay từ cơ sở, từ người dân, từng khu dân cư và từng công trình hạ tầng.

Lê Dung

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/lam-dong-chu-dong-ung-pho-thien-tai-tu-co-so-442382.html