Cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều thiết bị, phương tiện dùng để khai thác cát tại hiện trường
Nhiều thủ đoạn né tránh lực lượng chức năng
Thống kê của ngành chức năng, trên địa bàn tỉnh có khoảng 30 loại khoáng sản như: bô xít, bazan, wolfram, antimon, đá granit, cát xây dựng, kaolin, nước khoáng thiên nhiên… Đây là nguồn lực quan trọng phục vụ mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới.
Tuy nhiên, cùng với nhu cầu sử dụng vật liệu xây dựng gia tăng, tình trạng vi phạm pháp luật trong lĩnh vực tài nguyên, khoáng sản có nơi còn diễn biến phức tạp. Các hành vi phổ biến gồm: khai thác vượt độ sâu, vượt diện tích được cấp phép, khai thác ngoài ranh giới mỏ, khai thác cát trái phép.
Đối tượng lợi dụng đêm tối để khai thác khoáng sản trái phép (Hiện trường vụ khai thác cát trái phép tại xã Sơn Mỹ, tỉnh Lâm Đồng)
Đáng lo ngại, nhiều đối tượng lợi dụng đặc điểm địa bàn rộng, khu vực giáp ranh, vùng đồi núi xa dân cư hoặc thời điểm ban đêm, mùa mưa để tổ chức khai thác lậu nhằm né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng.
Tại xã Suối Kiết, thời gian gần đây, hoạt động khai thác cát trái phép có dấu hiệu tái diễn tại các tuyến suối, kênh và khu vực giáp ranh. Tại các xã: Sơn Mỹ, Hàm Thuận Bắc, Đồng Kho, phường La Gi... cũng xảy ra nhiều vụ việc tương tự.
Đáng chú ý gần đây là vụ có dấu hiệu khai thác khoáng sản trái phép quy mô khá lớn tại xã Tuy Đức. Theo báo cáo của Công an tỉnh Lâm Đồng, qua kiểm tra trong các ngày 9/3 và 7/4/2026 tại thôn 6 (Tuy Đức), lực lượng chức năng phát hiện có 4 vị trí bị bóc tách tầng phủ để khai thác đá làm vật liệu xây dựng thông thường với tổng diện tích bị tác động hơn 1.428 m², bước đầu xác định khoảng 6.151 m³ đá đã bị lấy khỏi hiện trường.
Lực lượng chức năng bắt quả tang tàu bơm hút cát trái phép ở xã Đồng Kho
Các vị trí bị tác động được UBND xã Tuy Đức xác định nằm ngoài phạm vi ranh giới cấp phép khai thác của doanh nghiệp. Do đó, lực lượng chức năng đã lập biên bản tạm giữ, niêm phong tang vật và hồ sơ kỹ thuật liên quan để phục vụ công tác xác minh, xử lý.
Tăng cường quản lý, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản
Những vụ việc trên cho thấy sai phạm trong hoạt động khai thác khoáng sản vẫn hiện hữu, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc siết chặt công tác quản lý, giám sát trữ lượng khai thác và kiểm tra việc chấp hành pháp luật của doanh nghiệp về khoáng sản.
Đối với vụ việc ở xã Tuy Đức, Công an tỉnh Lâm Đồng đã đề nghị UBND tỉnh giao các cơ quan chuyên môn tiến hành đo đạc hiện trạng; giám định khối lượng, giá trị khoáng sản đã khai thác để làm căn cứ xử lý. Nếu xác định vụ việc có dấu hiệu tội phạm thì chuyển cơ quan cảnh sát điều tra để tiếp tục xử lý theo quy định pháp luật.
Hiện trường vụ khai thác khoáng sản trái phép ở phường La Gi
Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết, thời gian qua đã triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ đấu tranh trên lĩnh vực này, kết quả đã phát hiện, xử lý hàng trăm trường hợp vi phạm, kể cả khởi tố vụ án hình sự.
Chỉ riêng từ năm 2025 đến quý I/2026, lực lượng chức năng đã phát hiện, xử lý 203 vụ với 261 đối tượng vi phạm; khởi tố 4 vụ án; xử phạt hành chính 111 vụ, tịch thu nhiều tang vật, phương tiện phục vụ khai thác trái phép.
Liên quan vấn đề này, ngày 20/5, UBND tỉnh Lâm Đồng đã có văn bản chỉ đạo các sở, ban, ngành, địa phương tập trung công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản; tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm theo quy định của pháp luật.
Công an xã Hàm Liêm tổ chức Hội nghị tuyên truyền quy định của pháp luật về khai thác khoáng sản
Thực tế cho thấy, nhu cầu vật liệu phục vụ phát triển hạ tầng tăng cao, công tác quản lý tài nguyên khoáng sản sẽ tiếp tục đối mặt nhiều áp lực. Vì vậy, cùng với việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, cần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước từ cơ sở; tăng cường thanh, kiểm tra định kỳ và đột xuất; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát khai thác khoáng sản.
Mặt khác, phát huy vai trò giám sát của người dân, cộng đồng dân cư và các tổ chức đoàn thể cũng là giải pháp quan trọng nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm ngay từ cơ sở, góp phần phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Hữu Phúc