Muôn kiểu phát sinh nợ thuế
Những ngày qua, câu chuyện nợ thuế bị cấm xuất cảnh gây xôn xao. Trên các diễn đàn thuế chuyên sâu, không khó để kể tên nguyên nhân khiến người dân bị tạm hoãn xuất cảnh.
Anh Nguyễn Quân (TPHCM) bị cơ quan thuế áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh do phát sinh khoản nợ thuế VAT và thuế thu nhập cá nhân liên quan hợp đồng cho thuê nhà kéo dài từ năm 2020.
“Hợp đồng thuê nhà được ký kết từ năm 2020 với điều khoản quy định rõ giá thuê chưa bao gồm thuế VAT và thuế thu nhập cá nhân. Bên thuê có trách nhiệm thay mặt bên cho thuê kê khai và nộp các khoản thuế này cho cơ quan thuế. Trong giai đoạn từ năm 2020 đến hết năm 2023, nghĩa vụ thuế vẫn được bên thuê thực hiện đầy đủ. Tuy nhiên, năm 2024-2025 tới nay, bên thuê ngừng nộp thuế nhưng không thông báo”, anh Quân kể.
Anh Quân rất băn khoăn, liệu có thể mang hợp đồng thuê nhà lên cơ quan thuế giải trình để xin gỡ lệnh tạm hoãn xuất cảnh trước, hoặc chuyển nghĩa vụ đôn đốc sang bên thuê. Về phía bên thuê nhà, anh Quân có thể kiện đòi bồi thường, buộc thực hiện nghĩa vụ thuế ra tòa án hay gửi cơ quan công an với dấu hiệu chiếm dụng tiền thuế.
Theo thống kê, cơ quan thuế đã ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh đối với khoảng 105.000 người đại điện theo pháp luật của doanh nghiệp, chủ hộ kinh doanh với số tiền thuế nợ là gần 61.000 tỷ đồng. Trong đó, đã thông báo tạm hoãn xuất cảnh đối với khoảng 65.000 người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, chủ hộ kinh doanh không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, nhưng không thông báo đến cơ quan thuế, với số tiền thuế nợ trên 6.900 tỷ đồng.
“Lũy kế đến nay, cơ quan thuế thu hồi được nợ thuế của trên 13.000 người nộp thuế với số tiền trên 4.000 tỷ đồng. Trong đó, đã có khoảng 7.100 người nộp thuế thuộc trường hợp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký chủ động liên hệ với cơ quan thuế để thực hiện nghĩa vụ nộp thuế với số tiền gần 100 tỷ đồng và đã được cơ quan thuế thực hiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh theo quy định”, Cục Thuế cho biết.
Nhiều người nợ thuế bỏ địa chỉ hoạt động
Ngày 22/5, Cục Thuế họp báo chuyên đề thông tin về những nội dung liên quan đến quy định về tạm hoãn xuất cảnh. Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cho biết, thời gian gần đây, một số cơ quan báo chí và mạng xã hội phản ánh tình trạng người nộp thuế bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế với số tiền nhỏ, từ đó đặt ra nhiều băn khoăn về tính phù hợp của biện pháp quản lý này.
Người dân làm thủ tục ở phòng xuất nhập cảnh. Ảnh minh họa: ACC
Trao đổi về thông tin, người nộp thuế có khoản nợ thuế rất nhỏ bị cấm xuất cảnh, ông Mai Sơn cho biết, số nợ từ năm 2023, bị cấm xuất cảnh do đơn vị này bỏ địa chỉ kinh doanh, không thông báo cho cơ quan thuế. Cơ quan thuế phối hợp đúng quy trình với chính quyền địa phương, cơ quan chức năng xác nhận, đơn vị không hoạt động tại địa chỉ. Đơn vị này đã nộp thuế vào năm 2024 và gỡ bỏ lệnh cấm xuất cảnh.
“Đối với các trường hợp nợ thuế, cơ quan thuế có nhiều giải pháp thông báo (qua email, số điện thoại, Zalo, trên eTax Mobile) và sau đó ra thông báo cấm xuất cảnh. Hầu hết doanh nghiệp, hộ kinh doanh chấp hành đúng pháp luật. Các trường hợp vướng mắc, chủ yếu là đơn vị, cá nhân không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, chưa làm thủ tục giải thể và chưa hợp tác với cơ quan thuế. Chúng tôi tìm mọi giải pháp hỗ trợ tối đa cho người nộp thuế”, ông Sơn nói.
Cơ quan thuế đã chủ động thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp như: phổ biến chính sách thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, gửi thư ngỏ đến người nộp thuế và các hình thức điện tử khác. Thông tin liên quan đến tạm hoãn xuất cảnh được công khai trên Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế, ứng dụng thuế điện tử eTax Mobile nhằm bảo đảm người nộp thuế được tiếp cận thông tin sớm, đầy đủ để chủ động thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước trước khi cơ quan thuế áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.
Theo Bộ Tài chính, khoảng 963.500 người nộp thuế (gồm 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh) không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng còn nợ thuế. Tổng số tiền nợ thuế là 32.130 tỷ đồng. Đáng chú ý, có tới 496.200 người nộp thuế nợ dưới 1 triệu đồng (chiếm 51,5%).
65.000 người bị tạm hoãn xuất cảnh vì nợ thuế
Từ khi áp dụng biện pháp cấm xuất cảnh vì nợ thuế, đến nay, khoảng 65.000 người nộp thuế đã bị tạm hoãn xuất cảnh. Trong đó hơn 7.100 người đã liên hệ cơ quan thuế để nộp tiền và được hủy bỏ biện pháp này.
Trước thực tế này, Cục Thuế triển khai chiến dịch làm sạch mã số thuế, nhằm chuẩn hóa và giảm thiểu số lượng người nộp thuế tồn đọng ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03), không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06).
Cơ quan thuế kiểm soát chặt các hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động mới phát sinh để không xảy ra tình trạng chậm trễ kéo dài. Cơ quan thuế sẽ kiểm soát và phát hiện kịp thời các trường hợp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký; triển khai đầy đủ các biện pháp nghiệp vụ để hướng dẫn cập nhật địa chỉ kinh doanh, hoàn thiện thủ tục giải thể hoặc chấm dứt hoạt động.
Bộ Tài chính gửi Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo nghị định hướng dẫn một số điều của Luật Quản lý thuế. Trong dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung quy định tạm hoãn xuất cảnh với người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên. Cụ thể, các cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã… nếu không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, có số nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên, sau 30 ngày kể từ khi cơ quan thuế thông báo mà người nộp thuế chưa nộp đủ tiền thuế nợ thì sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh.
Ngọc Linh