Làm gì với 'quỹ đất vàng' của Đại học Bách khoa TP.HCM?

2 giờ trướcBài gốc

Đề xuất di dời Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM) tại "đất vàng" 268 Lý Thường Kiệt (phường Diên Hồng) về Làng đại học Thủ Đức nhận nhiều ý kiến trái chiều.

Bàn về vấn đề này, nhiều chuyên gia về đô thị cho rằng việc di dời một trường đại học lớn, có tuổi đời gần 70 năm, không chỉ là câu chuyện riêng của nhà trường mà liên quan trực tiếp đến quy hoạch đô thị, quản trị dự án và lợi ích chung của thành phố.

Dư luận lo lắng là dễ hiểu

Trong thời gian này, Đại học Bách khoa có những trăn trở về việc xây dựng phương án di dời, sao cho vừa bảo đảm sự phát triển bền vững lâu dài của trường, vừa gìn giữ các giá trị lịch sử và truyền thống học thuật đã được hình thành trong gần 70 năm.

TS Nguyễn Hữu Nguyên, Hội Quy hoạch phát triển đô thị TP.HCM, nhận định phản ứng này phần nào phản ánh tâm lý tự nhiên của một cơ sở đào tạo lâu đời khi đứng trước khả năng thay đổi lớn, bởi hàng chục nghìn sinh viên, giảng viên và cán bộ sẽ phải thay đổi thói quen sinh hoạt, quãng đường di chuyển, cũng như cách tổ chức hoạt động giảng dạy và nghiên cứu.

Dù vậy, ông cho rằng những lo ngại đó không đồng nghĩa với việc phản đối dự án. Theo ông, điều quan trọng là thành phố phải thiết lập những nguyên tắc minh bạch, công khai trong quá trình triển khai để tránh đi theo vết xe đổ quy hoạch mà TP.HCM từng mắc phải trước đây.

Khuôn viên Đại học Bách khoa TP.HCM. Ảnh: HCMUT.

Phân tích thêm vụ việc từ góc độ quy hoạch đô thị, TS Nguyễn Hữu Nguyên cho rằng việc di dời trường đại học khỏi khu vực trung tâm không phải là ý tưởng mới và cũng không phải điều bất hợp lý.

Theo ông, nếu Đại học Bách khoa chuyển về làng đại học, nơi đã có nhiều cơ sở đào tạo thuộc Đại học Quốc gia TP.HCM, việc quản lý hệ thống đào tạo, ký túc xá và các hoạt động học thuật cũng có thể trở nên tập trung hơn.

TS Nguyễn Hữu Nguyên đồng thời cho rằng mô hình “thành phố đại học” có thể mang lại nhiều lợi ích khi các trường được đặt trong cùng một khu vực, tạo điều kiện cho sự kết nối về nghiên cứu, đào tạo và dịch vụ hỗ trợ sinh viên. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng việc di dời không tự động giải quyết triệt để vấn đề dân số và hạ tầng của thành phố.

“Chuyển một trường từ phường Diên Hồng về Làng đại học, về bản chất vẫn là chuyển từ chỗ này sang chỗ khác trong cùng một đô thị. Nó giống như di chuyển một chiếc đĩa từ đầu bàn sang giữa bàn, chứ không phải rời khỏi bàn”, ông nói với Tri Thức - Znews.

Cần cân nhắc kỹ lưỡng

Cũng bàn về đề xuất di dời Đại học Bách khoa TP.HCM, cựu nhà báo Trần Hữu Phúc Tiến, Ủy viên BCH Hội Quy hoạch phát triển đô thị TP.HCM, tác giả cuốn Kiến trúc Pháp - Đông Dương, dấu tích "Sài Gòn - Hòn Ngọc Viễn Đông" và Sài Gòn Kinh đô Sông nước, cho rằng ông không phản đối chủ trương xây dựng các khu đại học tập trung ở ngoại thành, hay nói các khách là các trung tâm mới của đô thị, nhưng ông cho rằng phải tính đến giữ lại và phát huy giá trị các khuôn viên đại học lâu đời đã đứng chân tại trung tâm cũ của thành phố.

Phân tích điều này, ông Tiến nêu điều đầu tiên là cần hiểu biết lịch sử ra đời của các cơ sở. Theo nghiên cứu của ông, khuôn viên tại phường Diên Hồng của Đại học Bách khoa hình thành vào năm 1957 trong tổng thể quy hoạch các phân khu giáo dục kết hợp với y tế và văn hóa.

Vị trí Đại học Bách Khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM) tại vị trí 268 Lý Thường Kiệt. Ảnh: Google Maps.

Tiền thân của Đại học Bách khoa là Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ, ra đời năm 1957 (khoảng năm 1973 đổi thành Học viện quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ). Nhà nước thời ấy ưu tiên trao cho trường khu đất lớn, nguyên là vườn cao su nằm ở khu vực giữa Chợ Lớn và Sài Gòn. Nhờ đó, ngay từ đầu, nhà trường có đủ đất để triển khai các trường thành viên, từ trường Công chánh Phú Thọ đến Cao đẳng Hàng Hải và Cao đẳng Điện học.

Hơn nữa, vị trí Đại học Bách khoa rất gần Đại học Nha khoa (An Dương Vương), Đại học Khoa học và Đại học Sư phạm (Nguyễn Văn Cừ), Đại học xá Minh Mạng (ký túc xá Ngô Gia Tự). Tất cả đều trực thuộc đội hình của Viện Đại học Sài Gòn (nay là Đại học Quốc gia TP.HCM).

Do vậy việc liên thông sử dụng chung giáo sư, phòng thí nghiệm, ký túc xá và nhiều tiện nghi giáo dục khác rất thuận lợi. Chưa kể, xung quanh khu vực này có nhiều trường trung học nổi tiếng như Petrus Ký (THPT chuyên Lê Hồng Phong ngày nay), trường Chu Văn An và Bác Ái (nay là cơ sở chính Đại học Sài Gòn).

Kế đến, vị trí Đại học Bách khoa TP.HCM cũng rất gần trong khoảng 10 phút di chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy và các bệnh viện trong khu Chợ Lớn, Bệnh viện Nhi đồng 1, Bệnh viện Bình Dân, về sau có thêm Bệnh viện Trưng Vương và Học viện Quân y (nay một phần là Viện Tim và Bệnh viện 115).

Ông Trần Hữu Phúc Tiến nêu rằng một đại học kỹ thuật ở gần các bệnh viện như thế không chỉ tạo thêm tiện nghi sức khỏe cho nhà trường mà còn tạo ra mối quan hệ hỗ tương và hợp tác giữa đại học và y tế, nhất là ngành Kỹ thuật Y Sinh.

Như thế, nhìn toàn cảnh, việc đặt Đại học Bách khoa trong khuôn viên 14 ha tại đây thể hiện tầm nhìn ưu tiên của TP.HCM trong việc đầu tư giáo dục và đầu tư đúng chỗ, đúng quy hoạch.

Theo ông Tiến, việc hiểu được đặc điểm lịch sử và quy hoạch như trên, chúng ta thấy được việc giữ lại khuôn viên hiện thời của Đại học Bách khoa trong lúc vẫn có thêm cơ sở mới ở khu làng đại học là việc cần thiết, không đối chọi hay loại trừ nhau.

Đại học Bách khoa TP.HCM khi nhìn từ trên cao. Ảnh: Quỳnh Danh.

Chung quan điểm, TS Nguyễn Hữu Nguyên nêu rằng đây là khu đất có vị trí đặc biệt đắc địa và cần được nghiên cứu rất kỹ trước khi đưa ra phương án sử dụng. Nếu mục tiêu của việc di dời là giảm áp lực dân số và giao thông ở khu vực nội đô, khu đất này không nên được phát triển thành các dự án có khả năng thu hút thêm cư dân.

“Không nên xây chung cư cao tầng, trung tâm thương mại hay những công trình hút dân vào khu vực này. Nếu làm như vậy thì mục tiêu giảm mật độ dân cư ở nội thành sẽ không đạt được”, ông nhấn mạnh.

Từ quan điểm trên, TS Nguyễn Hữu Nguyên đưa ra ba hướng sử dụng quỹ đất có thể cân nhắc. Thứ nhất là tiếp tục dành cho mục đích giáo dục, như phát triển thêm các cơ sở đào tạo, trung tâm nghiên cứu liên quan học thuật. Thứ hai là phục vụ lĩnh vực y tế, ví dụ như xây dựng bệnh viện hoặc các cơ sở chăm sóc sức khỏe quy mô lớn. Thứ ba là phát triển các không gian công cộng phục vụ sinh hoạt cộng đồng, văn hóa và các hoạt động xã hội.

Ông Trần Hữu Phúc Tiến cũng đưa ra những đề xuất tương tự. Ông nêu rằng TP.HCM là thành phố đa trung tâm, nếu có nhu cầu xây thêm chung cư hay trung tâm thương mại thì nên lựa chọn các khu đô thị mới thay vì chọn các khu vực trung tâm cũ. Bởi những khu trung tâm cũ vốn chật chội và bị “nén” quá nhiều nhà cao tầng. Nếu tiếp tục xây dựng chung cư ở khu vực này, TP.HCM rất khó giải quyết vấn đề quá tải, ô nhiễm ở các điểm nghẽn hiện hữu.

Ngoài ra, ông Tiến nhấn mạnh rằng khu đất 14 ha của Đại học Bách khoa TP.HCM rất lớn, có nhiều mảng xanh. TP.HCM nên tận dụng lợi thế này để xây dựng công viên, trung tâm khoa học, công nghệ và văn hóa. Ý tưởng này vừa giữ được mảng xanh hiện có, vừa mang lại những giá trị về mặt giáo dục, công nghệ cho thành phố.

Bên cạnh việc đưa ra ý tưởng sử dụng đất phù hợp, ông Tiến đề xuất chính quyền TP.HCM và cơ quan chức năng nên "đặt hàng" chính Đại học Bách khoa và Đại học Quốc gia TP.HCM đưa ra ý kiến về cách sử dụng quỹ đất 14 ha tại phường Diên Hồng. Trong thời gian này, nhà trường vẫn tiếp tục xây dựng cơ sở của trường tại khu vực làng đại học để phục vụ công tác dạy và học.

"Không gì bằng chính Đại học Bách khoa và Đại học Quốc gia TP,HCM đưa ra đề xuất phương án sử dụng cơ sở hiện tại, bởi họ là là trung tâm tri thức, lò đào tạo uy tín thừa sức hiểu biết và sáng tạo", ông Tiến nhận định.

Thái An

Nguồn Znews : https://znews.vn/lam-gi-voi-quy-dat-vang-cua-dai-hoc-bach-khoa-tphcm-post1634134.html